Het enthousiasme voor lupine groeit: boeren hebben oren naar de teelt, de voedingsmiddelenindustrie is minder huiverig, maar het stokt. De afzet van de lupineboon loopt nog stroef, ondanks de mooie kwaliteiten van het gewas. Lekker Lupine zet zich als bedrijf in voor het vergroten van de teelt en afzet van lupine. Dat lukt, want biologische supermarkt Ekoplaza zet zich in om lupine aan de man te krijgen.
Het is niet de eerste keer dat Steven IJzerman op het biologisch-dynamische boerenbedrijf is van lupineteler André Jurrius. IJzerman is kwaliteitsmanager bij Udea, de inkooporganisatie achter Ekoplaza. De twee hebben nauw contact over de gewassen die Jurrius teelt en die Udea van hem afneemt. Een van die gewassen is lupine.
Jurrius was in 2008 een van de eerste boeren die begon met de teelt van het vlinderbloemige gewas. Jaren later richtte hij samen met Marieke Laméris Lekker Lupine op. De twee zetten zich in om de teelt groter te maken en afzet te creëren voor de bonen. Udea koopt Nederlandse groenten en fruit direct in bij de boer. Daardoor spreken teler en inkoper elkaar vaker en weet IJzerman ook tegen welke uitdagingen Jurrius aanloopt.
Teler André Jurius en Steven IJzerman van Ekoplaza in het lupineveld. Foto: Henk Riswick
Schimmel of bittere boon
“Lupine is in theorie geen ingewikkeld gewas om te telen”, vertelt Jurrius. Sinds de oprichting van Lekker Lupine is de bekendheid omhoog gegaan, maar vallen de oogsten tegen. Schimmelziekten plagen de bonen en de afgelopen seizoenen was het of te droog of te nat. “Dat is ook gelijk een van de grootste uitdagingen. Er is een aantal lupinerassen; het ene ras is minder vatbaar voor ziekten, maar heeft een te hoog gehalte aan bitterstoffen. Die zijn niet geschikt voor humane consumptie. Het niet-bittere ras is juist weer vatbaarder voor ziekten.” Het is daardoor puzzelen hoe de opbrengsten vergroot kunnen worden.
Er is niet veel aandacht bij veredelaars voor lupine en hetzelfde geldt voor onderzoek. Het doel is om 2 tot 3 ton per hectare te telen. Het afgelopen jaar bleef dat steken op 500 kilo per hectare. “Dat kost een boer geld en ik merk ook dat akkerbouwers daarom afhaken, hoe mooi en interessant ze lupine ook vinden.”
Want lupine is zeker een interessant gewas. Het is een stikstofbindend gewas en het bespaart daarom in bemesting voor het gewas zelf en het volggewas. Daarnaast draagt het bij aan de bodemgezondheid en biodiversiteit en is het geschikt voor arme gronden. Het is niet alleen interessant voor boeren, maar ook voor de voedingsindustrie. “Lupine bestaat voor 38% uit eiwit en 40% uit vezels. Lupine-eiwit bevat alle essentiële aminozuren. Het is in feite een superfood, maar de consument weet dat nog niet. Daarnaast is het ook nog eens veelzijdig.”
Lekker Lupine heeft, naast het ontwikkelen van de teelt, ook als doel om de afzet te vergroten. Dit doet het door middel van productontwikkeling. Lekker Lupine ontwikkelde lupinemeel, een spread en werkte in samenwerking met Grainlabs/Bisschopsmolen aan eiwitrijke cakejes en eiwitrijk brood. “Lupine is heel breed inzetbaar. In Spanje en Portugal wordt het als een snack gegeten en in Duitsland is lupinekoffie in opkomst.”
Lupine is in feite een superfood, maar de consument weet dat nog niet
Ekoplaza heeft een langdurige samenwerking met Lekker Lupine voor de afzet van Nederlandse lupine. Foto: Henk Riswick
Lupineballetjes
Dat er mooie kansen zijn in voeding, ziet ook IJzerman. Bij Ekoplaza zijn begin dit jaar lupineballetjes geïntroduceerd. “Doordat we direct inkopen bij onze boeren, weten we wat er speelt. We doen ons best om alle producten van onze telers te verwaarden. De lupine van André was al bij ons te koop in glazen potten. We merken dat consumenten dit nog niet goed weten te vinden. Daarom zijn we samen gekomen om te bedenken hoe we consumenten meer lupine kunnen laten eten.”
De balletjes zijn ontwikkeld in samenwerking met De Paddestoel, een Belgische producent van plantaardige voeding. De supermarkt positioneert de lupineballetjes als een alternatief voor falafel van Nederlandse bodem. “Udea en Ekoplaza willen boeren helpen om deze mooie teelt verder te helpen. Daarom denken we mee met Lekker Lupine en committeren we ons hieraan. De lupineballetjes zullen in ieder geval langere tijd in onze schappen liggen. We zijn ons ervan bewust dat veel consumenten er nog niet bekend mee zijn. Daar willen we ons steentje aan bijdragen.”
IJzerman ziet dat de verkoop van lupine iets toeneemt. Het heeft een plek op het schap verdiend, maar is zeker geen hardloper. Bonen zijn überhaupt minder bekend, maar lupine moet helemaal nog aan bekendheid winnen. Bij Udea en Ekoplaza geloven ze in de potentie van het gewas. “Wij proberen onze klanten ook tussen de oren te krijgen dat ze bepalen hoe hun omgeving eruitziet met hun aankopen. Als jij lupinevelden in je achtertuin wilt, dan zul je ook lupine moeten kopen.”
Daarin zit ook gelijk de uitdaging: hoe laat je mensen producten kopen die ze nog niet kennen? Bij Ekoplaza proberen ze dat te bereiken door lupine te introduceren in laagdrempelige producten, zoals het balletje. Maar de supermarkt kijkt al verder. Samen met zijn bakkerij Van der Westen kijkt Ekoplaza nu naar de implementatie van lupinemeel in de broden.
IJzerman: “Er wordt nu al een beetje lupinemeel gebruikt als broodverbeteraar in bepaalde broden, maar er wordt nu gekeken of er meer gebruikt kan worden. Onze bakkerijleverancier was eigenlijk gelijk enthousiast en wil graag experimenteren met het meel. Vooral in het glutenvrije assortiment ziet hij mooie kansen met het lupinemeel. Dat is nog een voorbeeld van een laagdrempelige toepassing van lupine.”
Allergeen?
Boer Jurrius is enorm blij dat Ekoplaza zo meedenkt over de toepassing van Nederlandse lupine. Hij heeft vaak genoeg de deuren zien sluiten bij de voedingsmiddelenindustrie. “De voornaamste reden hiervan is dat lupine geclassificeerd is als een allergeen. Zodra een voedingsproducent dat hoort, wordt hij huiverig of vindt het überhaupt niet interessant meer. We willen ook graag dat er meer onderzoek gedaan wordt, want er is weinig bewijslast dat lupine daadwerkelijk een allergeen is.” Dat is ook een reden waarom lupine weinig wordt gebruikt in voeding.
Zodra een voedingsproducent hoort dat lupine een allergeen is, wordt hij huiverig
In de beginjaren van de Vegetarische Slager werkte het bedrijf veel met lupine-eiwit, nu heeft geen enkel product de boon meer op de ingrediëntenlijst staan. Of dit te maken heeft met het feit dat het een allergeen is, is niet bekend. Ook andere lupineproducten hebben het schip geruimd: de lupinedrank van Albert Heijn en de lupineyoghurt van Luv zijn niet langer te koop in Nederland.
Nieuwe quinoa
De uitdaging van lupine is dus tweeledig: de opbrengsten zijn te laag en de consument koopt het (nog) niet. Jurrius: “Ik kijk daarom ook naar hoe we de uitdagingen kunnen wegnemen. Met Lekker Lupine introduceren we meer voedingsmiddelen, zodat de consument ook kan kiezen voor lupine. Er komt ook een proef met mengteelt van haver en lupine, om te kijken of dat de opbrengst vergroot en dit jaar heb ik winterlupine ingezaaid. Maar uiteindelijk moeten we hopen op een seizoen met mooi Hollands weer voor een goede oogst. Want het kan wel!” Zolang de oogsten tegen blijven vallen, zal de afzet ook niet kunnen groeien.
Ik hoop eigenlijk dat er een soort hype ontstaat rondom lupine, zoals bij quinoa. Maar ergens ben ik ook blij dat dit nog niet is gebeurd
Toch blijft zowel Jurrius als IJzerman geloven in lupine voor voeding. Ekoplaza zet zich in om lupine bekender te maken door in zijn communicatiekanalen de voordelen van de boon te belichten. Jurrius: “Ik hoop eigenlijk dat er een soort hype ontstaat rondom lupine, zoals bij quinoa ook is gebeurd. Maar daar moet ik eerlijk aan toevoegen dat ik ergens ook blij ben dat dit nog niet is gebeurd. De teelt is op dit moment te klein. We moeten onszelf blijven herinneren dat we in de pioniersfase zitten en dat is misschien ook wel de kracht.”
Waarom wordt lupine nog onderbenut?
De meeste producten in de supermarkt zijn gemaakt met soja, tarwe en/of erwten. Nog niet met lupine. Dat heeft voor een gedeelte te maken met de beschikbaarheid. Soja, tarwe en erwten zijn veel breder verkrijgbaar en in verschillende soorten, maten en vormen. Naast de boon zijn er ook eiwitconcentraten, isolaten, hydrolisaten en texturaten. Hoewel er lupineconcentraten bestaan, zijn die nog niet overal te koop. Daarnaast is het ook een kwestie van prijs: de andere grondstoffen zijn goedkoper.
Het enthousiasme voor lupine groeit: boeren hebben oren naar de teelt, de voedingsmiddelenindustrie is minder huiverig, maar het stokt. De afzet van de lupineboon loopt nog stroef, ondanks de mooie kwaliteiten van het gewas. Lekker Lupine zet zich als bedrijf in voor het vergroten van de teelt en afzet van lupine. Dat lukt, want biologische supermarkt Ekoplaza zet zich in om lupine aan de man te krijgen.
Het is niet de eerste keer dat Steven IJzerman op het biologisch-dynamische boerenbedrijf is van lupineteler André Jurrius. IJzerman is kwaliteitsmanager bij Udea, de inkooporganisatie achter Ekoplaza. De twee hebben nauw contact over de gewassen die Jurrius teelt en die Udea van hem afneemt. Een van die gewassen is lupine.
Jurrius was in 2008 een van de eerste boeren die begon met de teelt van het vlinderbloemige gewas. Jaren later richtte hij samen met Marieke Laméris Lekker Lupine op. De twee zetten zich in om de teelt groter te maken en afzet te creëren voor de bonen. Udea koopt Nederlandse groenten en fruit direct in bij de boer. Daardoor spreken teler en inkoper elkaar vaker en weet IJzerman ook tegen welke uitdagingen Jurrius aanloopt.
Teler André Jurius en Steven IJzerman van Ekoplaza in het lupineveld. Foto: Henk Riswick
Schimmel of bittere boon
“Lupine is in theorie geen ingewikkeld gewas om te telen”, vertelt Jurrius. Sinds de oprichting van Lekker Lupine is de bekendheid omhoog gegaan, maar vallen de oogsten tegen. Schimmelziekten plagen de bonen en de afgelopen seizoenen was het of te droog of te nat. “Dat is ook gelijk een van de grootste uitdagingen. Er is een aantal lupinerassen; het ene ras is minder vatbaar voor ziekten, maar heeft een te hoog gehalte aan bitterstoffen. Die zijn niet geschikt voor humane consumptie. Het niet-bittere ras is juist weer vatbaarder voor ziekten.” Het is daardoor puzzelen hoe de opbrengsten vergroot kunnen worden.
Er is niet veel aandacht bij veredelaars voor lupine en hetzelfde geldt voor onderzoek. Het doel is om 2 tot 3 ton per hectare te telen. Het afgelopen jaar bleef dat steken op 500 kilo per hectare. “Dat kost een boer geld en ik merk ook dat akkerbouwers daarom afhaken, hoe mooi en interessant ze lupine ook vinden.”
Want lupine is zeker een interessant gewas. Het is een stikstofbindend gewas en het bespaart daarom in bemesting voor het gewas zelf en het volggewas. Daarnaast draagt het bij aan de bodemgezondheid en biodiversiteit en is het geschikt voor arme gronden. Het is niet alleen interessant voor boeren, maar ook voor de voedingsindustrie. “Lupine bestaat voor 38% uit eiwit en 40% uit vezels. Lupine-eiwit bevat alle essentiële aminozuren. Het is in feite een superfood, maar de consument weet dat nog niet. Daarnaast is het ook nog eens veelzijdig.”
Lekker Lupine heeft, naast het ontwikkelen van de teelt, ook als doel om de afzet te vergroten. Dit doet het door middel van productontwikkeling. Lekker Lupine ontwikkelde lupinemeel, een spread en werkte in samenwerking met Grainlabs/Bisschopsmolen aan eiwitrijke cakejes en eiwitrijk brood. “Lupine is heel breed inzetbaar. In Spanje en Portugal wordt het als een snack gegeten en in Duitsland is lupinekoffie in opkomst.”
Lupine is in feite een superfood, maar de consument weet dat nog niet
Ekoplaza heeft een langdurige samenwerking met Lekker Lupine voor de afzet van Nederlandse lupine. Foto: Henk Riswick
Lupineballetjes
Dat er mooie kansen zijn in voeding, ziet ook IJzerman. Bij Ekoplaza zijn begin dit jaar lupineballetjes geïntroduceerd. “Doordat we direct inkopen bij onze boeren, weten we wat er speelt. We doen ons best om alle producten van onze telers te verwaarden. De lupine van André was al bij ons te koop in glazen potten. We merken dat consumenten dit nog niet goed weten te vinden. Daarom zijn we samen gekomen om te bedenken hoe we consumenten meer lupine kunnen laten eten.”
De balletjes zijn ontwikkeld in samenwerking met De Paddestoel, een Belgische producent van plantaardige voeding. De supermarkt positioneert de lupineballetjes als een alternatief voor falafel van Nederlandse bodem. “Udea en Ekoplaza willen boeren helpen om deze mooie teelt verder te helpen. Daarom denken we mee met Lekker Lupine en committeren we ons hieraan. De lupineballetjes zullen in ieder geval langere tijd in onze schappen liggen. We zijn ons ervan bewust dat veel consumenten er nog niet bekend mee zijn. Daar willen we ons steentje aan bijdragen.”
IJzerman ziet dat de verkoop van lupine iets toeneemt. Het heeft een plek op het schap verdiend, maar is zeker geen hardloper. Bonen zijn überhaupt minder bekend, maar lupine moet helemaal nog aan bekendheid winnen. Bij Udea en Ekoplaza geloven ze in de potentie van het gewas. “Wij proberen onze klanten ook tussen de oren te krijgen dat ze bepalen hoe hun omgeving eruitziet met hun aankopen. Als jij lupinevelden in je achtertuin wilt, dan zul je ook lupine moeten kopen.”
Daarin zit ook gelijk de uitdaging: hoe laat je mensen producten kopen die ze nog niet kennen? Bij Ekoplaza proberen ze dat te bereiken door lupine te introduceren in laagdrempelige producten, zoals het balletje. Maar de supermarkt kijkt al verder. Samen met zijn bakkerij Van der Westen kijkt Ekoplaza nu naar de implementatie van lupinemeel in de broden.
IJzerman: “Er wordt nu al een beetje lupinemeel gebruikt als broodverbeteraar in bepaalde broden, maar er wordt nu gekeken of er meer gebruikt kan worden. Onze bakkerijleverancier was eigenlijk gelijk enthousiast en wil graag experimenteren met het meel. Vooral in het glutenvrije assortiment ziet hij mooie kansen met het lupinemeel. Dat is nog een voorbeeld van een laagdrempelige toepassing van lupine.”
Allergeen?
Boer Jurrius is enorm blij dat Ekoplaza zo meedenkt over de toepassing van Nederlandse lupine. Hij heeft vaak genoeg de deuren zien sluiten bij de voedingsmiddelenindustrie. “De voornaamste reden hiervan is dat lupine geclassificeerd is als een allergeen. Zodra een voedingsproducent dat hoort, wordt hij huiverig of vindt het überhaupt niet interessant meer. We willen ook graag dat er meer onderzoek gedaan wordt, want er is weinig bewijslast dat lupine daadwerkelijk een allergeen is.” Dat is ook een reden waarom lupine weinig wordt gebruikt in voeding.
Zodra een voedingsproducent hoort dat lupine een allergeen is, wordt hij huiverig
In de beginjaren van de Vegetarische Slager werkte het bedrijf veel met lupine-eiwit, nu heeft geen enkel product de boon meer op de ingrediëntenlijst staan. Of dit te maken heeft met het feit dat het een allergeen is, is niet bekend. Ook andere lupineproducten hebben het schip geruimd: de lupinedrank van Albert Heijn en de lupineyoghurt van Luv zijn niet langer te koop in Nederland.
Nieuwe quinoa
De uitdaging van lupine is dus tweeledig: de opbrengsten zijn te laag en de consument koopt het (nog) niet. Jurrius: “Ik kijk daarom ook naar hoe we de uitdagingen kunnen wegnemen. Met Lekker Lupine introduceren we meer voedingsmiddelen, zodat de consument ook kan kiezen voor lupine. Er komt ook een proef met mengteelt van haver en lupine, om te kijken of dat de opbrengst vergroot en dit jaar heb ik winterlupine ingezaaid. Maar uiteindelijk moeten we hopen op een seizoen met mooi Hollands weer voor een goede oogst. Want het kan wel!” Zolang de oogsten tegen blijven vallen, zal de afzet ook niet kunnen groeien.
Ik hoop eigenlijk dat er een soort hype ontstaat rondom lupine, zoals bij quinoa. Maar ergens ben ik ook blij dat dit nog niet is gebeurd
Toch blijft zowel Jurrius als IJzerman geloven in lupine voor voeding. Ekoplaza zet zich in om lupine bekender te maken door in zijn communicatiekanalen de voordelen van de boon te belichten. Jurrius: “Ik hoop eigenlijk dat er een soort hype ontstaat rondom lupine, zoals bij quinoa ook is gebeurd. Maar daar moet ik eerlijk aan toevoegen dat ik ergens ook blij ben dat dit nog niet is gebeurd. De teelt is op dit moment te klein. We moeten onszelf blijven herinneren dat we in de pioniersfase zitten en dat is misschien ook wel de kracht.”
Waarom wordt lupine nog onderbenut?
De meeste producten in de supermarkt zijn gemaakt met soja, tarwe en/of erwten. Nog niet met lupine. Dat heeft voor een gedeelte te maken met de beschikbaarheid. Soja, tarwe en erwten zijn veel breder verkrijgbaar en in verschillende soorten, maten en vormen. Naast de boon zijn er ook eiwitconcentraten, isolaten, hydrolisaten en texturaten. Hoewel er lupineconcentraten bestaan, zijn die nog niet overal te koop. Daarnaast is het ook een kwestie van prijs: de andere grondstoffen zijn goedkoper.
Mis geen enkel topverhaal op Eiwit Trends
Dit
premium
artikel is enkel beschikbaar voor abonnees
Beperk risico's met betere investeringen
Versterk je ketenpositie met de juiste partners
Versnel innovaties met de nieuwste trends
Beleef journalistiek van top niveau door collega’s, ervaren redacteurs én
experts uit de sector.
premium
