Gaat glastuinbouw de doorbraak geven aan nieuwe eiwitbronnen?

Waterlinzen, algen en insecten zijn veelbelovende eiwitbronnen en worden op kleine schaal geteeld in Nederland. Bij Stichting Innovatieve Glastuinbouw Nederland (SIGN) ziet men kansen om deze grondstoffen naar een hoger niveau te tillen door gebruik te maken van glastuinbouwtechnologie en de gecontroleerde productie. De stichting organiseerde samen met partners een kennissessie om ‘een zaadje te planten’ in de glastuinbouwsector.

De glastuinbouw kan een waardevolle bijdrage leveren aan de eiwittransitie, stelt SIGN. De sector beschikt over de benodigde kennis om nieuwe teelten professioneel te ontwikkelen, maar die mogelijkheden zijn nog niet breed bekend. Emile Waterkeyn, projectmanager bij SIGN, ziet interesse vanuit telers: “De gewassen die we laten zien, bieden veel potentieel. Tijdens de kennissessie hebben we concrete voorbeelden gegeven van hoe je ermee aan de slag kan.”

Gesloten, licht systeem

Op 9 juli organiseerden SIGN, Greenport West-Holland en het Network for Insect Knowledge (NIK) een kennissessie bij alga.farm in Den Hoorn. Telers en vertegenwoordigers uit de innovatieve eiwitsector namen deel aan het programma dat draaide om de mogelijkheden van nieuwe eiwitgewassen. Die kansen worden breed erkend. “Wij denken dat de glastuinbouw een belangrijke schakel kan zijn in de ontwikkeling van nieuwe eiwitgewassen. Voor waterlinzen en algen is een gesloten, warm en licht systeem nodig. Precies wat telers al in huis hebben. Bovendien kan dit inspelen op de groeiende wereldwijde vraag naar eiwitten en een nieuw verdienmodel bieden.”

Waterlinzen kun je er niet zomaar even bij nemen

Uitdagingen voor teler

Tegelijkertijd zijn er ook uitdagingen. Waterlinzen, algen en insecten vragen elk om een eigen opschalingsaanpak. Zo zijn waterlinzen en algen plantaardig, maar verschillen de teeltmethoden aanzienlijk. Om algen voor humane consumptie te produceren is een lang buizensysteem nodig, waterlinzen worden op water geteeld. Het is essentieel dat beide gewassen in een gecontroleerd systeem gekweekt worden. “Beide hebben veel licht en warmte nodig. Kassen kunnen dat leveren, maar het zijn intensieve teelten die investeringen en kennis vereisen. Waterlinzen kun je er niet zomaar even bij nemen: er moet een kas beschikbaar zijn, een bassin worden aangelegd en het oogsten vraagt om specifieke middelen.”

Er zijn al wel meerdere voorbeelden van kassen waarin waterlinzen worden geteeld, zoals bij het Nederlandse InnoGrowers. Acht vooruitstrevende tuinders die al waterlinzen telen, zoeken nu afnemers voor verdere opschaling. Ook het van origine Nederlandse Plantible, nu actief in Texas, teelt al op grote schaal waterlinzen.

Hapjes met waterlinzen gepresenteerd op waterlinzen. Foto: SIGN

Voeden op reststromen

De insectenteelt vormt een geheel eigen categorie. Zo kan de zwarte soldaatvlieg worden ingezet om de glastuinbouw circulairder te maken. De larven kunnen worden gevoed met reststromen uit de kas. Vervolgens kan het restproduct (frass) als organische bemesting voor de plant dienen. De insecten zelf kunnen worden gebruikt als veevoer of, bij voldoende marktvraag, als voeding voor mensen. “Insecten produceren bovendien warmte, die mogelijk weer kan worden teruggeleid naar de kas.”

Waterkeyn merkte dat er enthousiasme was onder de deelnemers: “Zowel telers als vertegenwoordigers uit onder meer de insectensector waren positief. De aanwezige telers zijn vaak voorlopers, actief op zoek naar het ‘vierde gewas’. Ze houden zich bezig met innovatieve eiwitten en zoeken naar manieren om hun markt te vergroten en meer bekendheid te creëren.”

Volgens Waterkeyn roepen de drie teelten om verschillende redenen interesse op. “Waterlinzen zijn een hot topic, omdat hiervoor onlangs goedkeuring is gekregen. Dat heeft de media gehaald en wekt enthousiasme. Ook de showcase van InnoGrowers laat zien dat het al mogelijk is. Voor insecten hebben we al een concreet plan liggen. Tuinders zouden daar direct mee aan de slag kunnen. En de algen zijn tastbaar geworden doordat het evenement plaatsvond bij alga.farm. Daar is een oude druivenkas omgebouwd tot moderne algenkwekerij.”

Het gaat om nieuwe gewassen, dus er moet ook een smaakverhaal bij verteld worden

Proeven en afzetten

Er is ook nog een extra dimensie toegevoegd aan deze nieuwe eiwitbronnen: de smaak. “Tijdens het event hebben drie fooddesigners de gewassen ook klaargemaakt, zodat men weet wat ermee gedaan kan worden. Het gaat om nieuwe gewassen, dus er moet ook een smaakverhaal bij verteld worden. Als waterlinzen nu in de winkel komen te liggen, kopen niet veel mensen het.”

Toch zal het nog enige tijd duren voordat er grootschalig in kassen wordt geteeld. “Eerst moeten we pilots uitvoeren om knelpunten te identificeren. Daarnaast is het vinden van afnemers cruciaal. Innovatieve eiwitten en glastuinbouw bestaan afzonderlijk, maar de schakel daartussen moet nog echt gelegd worden.”

Waterlinzen, algen en insecten zijn veelbelovende eiwitbronnen en worden op kleine schaal geteeld in Nederland. Bij Stichting Innovatieve Glastuinbouw Nederland (SIGN) ziet men kansen om deze grondstoffen naar een hoger niveau te tillen door gebruik te maken van glastuinbouwtechnologie en de gecontroleerde productie. De stichting organiseerde samen met partners een kennissessie om ‘een zaadje te planten’ in de glastuinbouwsector.

De glastuinbouw kan een waardevolle bijdrage leveren aan de eiwittransitie, stelt SIGN. De sector beschikt over de benodigde kennis om nieuwe teelten professioneel te ontwikkelen, maar die mogelijkheden zijn nog niet breed bekend. Emile Waterkeyn, projectmanager bij SIGN, ziet interesse vanuit telers: “De gewassen die we laten zien, bieden veel potentieel. Tijdens de kennissessie hebben we concrete voorbeelden gegeven van hoe je ermee aan de slag kan.”

Gesloten, licht systeem

Op 9 juli organiseerden SIGN, Greenport West-Holland en het Network for Insect Knowledge (NIK) een kennissessie bij alga.farm in Den Hoorn. Telers en vertegenwoordigers uit de innovatieve eiwitsector namen deel aan het programma dat draaide om de mogelijkheden van nieuwe eiwitgewassen. Die kansen worden breed erkend. “Wij denken dat de glastuinbouw een belangrijke schakel kan zijn in de ontwikkeling van nieuwe eiwitgewassen. Voor waterlinzen en algen is een gesloten, warm en licht systeem nodig. Precies wat telers al in huis hebben. Bovendien kan dit inspelen op de groeiende wereldwijde vraag naar eiwitten en een nieuw verdienmodel bieden.”

Waterlinzen kun je er niet zomaar even bij nemen

Uitdagingen voor teler

Tegelijkertijd zijn er ook uitdagingen. Waterlinzen, algen en insecten vragen elk om een eigen opschalingsaanpak. Zo zijn waterlinzen en algen plantaardig, maar verschillen de teeltmethoden aanzienlijk. Om algen voor humane consumptie te produceren is een lang buizensysteem nodig, waterlinzen worden op water geteeld. Het is essentieel dat beide gewassen in een gecontroleerd systeem gekweekt worden. “Beide hebben veel licht en warmte nodig. Kassen kunnen dat leveren, maar het zijn intensieve teelten die investeringen en kennis vereisen. Waterlinzen kun je er niet zomaar even bij nemen: er moet een kas beschikbaar zijn, een bassin worden aangelegd en het oogsten vraagt om specifieke middelen.”

Er zijn al wel meerdere voorbeelden van kassen waarin waterlinzen worden geteeld, zoals bij het Nederlandse InnoGrowers. Acht vooruitstrevende tuinders die al waterlinzen telen, zoeken nu afnemers voor verdere opschaling. Ook het van origine Nederlandse Plantible, nu actief in Texas, teelt al op grote schaal waterlinzen.

Hapjes met waterlinzen gepresenteerd op waterlinzen. Foto: SIGN

Voeden op reststromen

De insectenteelt vormt een geheel eigen categorie. Zo kan de zwarte soldaatvlieg worden ingezet om de glastuinbouw circulairder te maken. De larven kunnen worden gevoed met reststromen uit de kas. Vervolgens kan het restproduct (frass) als organische bemesting voor de plant dienen. De insecten zelf kunnen worden gebruikt als veevoer of, bij voldoende marktvraag, als voeding voor mensen. “Insecten produceren bovendien warmte, die mogelijk weer kan worden teruggeleid naar de kas.”

Waterkeyn merkte dat er enthousiasme was onder de deelnemers: “Zowel telers als vertegenwoordigers uit onder meer de insectensector waren positief. De aanwezige telers zijn vaak voorlopers, actief op zoek naar het ‘vierde gewas’. Ze houden zich bezig met innovatieve eiwitten en zoeken naar manieren om hun markt te vergroten en meer bekendheid te creëren.”

Volgens Waterkeyn roepen de drie teelten om verschillende redenen interesse op. “Waterlinzen zijn een hot topic, omdat hiervoor onlangs goedkeuring is gekregen. Dat heeft de media gehaald en wekt enthousiasme. Ook de showcase van InnoGrowers laat zien dat het al mogelijk is. Voor insecten hebben we al een concreet plan liggen. Tuinders zouden daar direct mee aan de slag kunnen. En de algen zijn tastbaar geworden doordat het evenement plaatsvond bij alga.farm. Daar is een oude druivenkas omgebouwd tot moderne algenkwekerij.”

Het gaat om nieuwe gewassen, dus er moet ook een smaakverhaal bij verteld worden

Proeven en afzetten

Er is ook nog een extra dimensie toegevoegd aan deze nieuwe eiwitbronnen: de smaak. “Tijdens het event hebben drie fooddesigners de gewassen ook klaargemaakt, zodat men weet wat ermee gedaan kan worden. Het gaat om nieuwe gewassen, dus er moet ook een smaakverhaal bij verteld worden. Als waterlinzen nu in de winkel komen te liggen, kopen niet veel mensen het.”

Toch zal het nog enige tijd duren voordat er grootschalig in kassen wordt geteeld. “Eerst moeten we pilots uitvoeren om knelpunten te identificeren. Daarnaast is het vinden van afnemers cruciaal. Innovatieve eiwitten en glastuinbouw bestaan afzonderlijk, maar de schakel daartussen moet nog echt gelegd worden.”