Het effect van de Plant-Based Treaty van Gemeente Amsterdam

Eind januari 2024 heeft Gemeente Amsterdam de Plant-Based Treaty ondertekend. De gemeente belooft hierbij vooral plantaardig voedsel te serveren in de publieke instellingen en een plantaardiger eetpatroon zoveel mogelijk te stimuleren. Wat merkt een lokale speler, zoals een lokale vegan producent, een groothandel of een cateraar nu van deze beleidskeuze van de Gemeente Amsterdam?

De ondertekening onderschrijft al de doelstelling in de Voedselstrategie van de gemeente Amsterdam dat in 2030 de gemiddelde Amsterdammer 60% plantaardige eiwitten eet. Voornaamste reden hiervoor is dat plantaardige voedselproductie duurzamer is en het milieu minder belast. Hiermee wil Amsterdam zijn steentje bijdragen om de groeiende wereldbevolking duurzaam te voeden. “Het ondertekenen van de Plant Based Treaty door de stad Amsterdam geeft meer zichtbaarheid en betekenis aan dit onderwerp vanuit de gemeente. Het inspireert ook anderen tot ondertekening en zet aan tot actie”, zegt Loes Leatermia, programmamanager Voedselstrategie van de Gemeente Amsterdam.

Plantaardige acties in Amsterdam

Gemeente Amsterdam heeft een aantal plantaardige acties lopen in het aankomende jaar. Grote werkgevers in Amsterdam kunnen meedoen aan een convenant 'Amsterdam: Gezonde, eerlijke en duurzame voedselstad'. Uit die werkgevers zal een zogenoemde Community of Practice ontstaan, een netwerk waarin de grote werkgevers de effectieve maatregelen uitwisselen. De gemeente gaat zelf als grote organisatie het plantaardige aanbod in de catering en de kantine opschroeven naar minimaal 50% en uiteindelijk 60%. 

Lees ook: Eiwitlandschappen: vleesconsumptie en polarisatie in Europa

Naast zeven grote werkgevers in de regio zijn bedrijfsnetwerken Green Business club Zuidoost en Green Business club Zuidas aangesloten bij de plantaardige ambities. Amstelring, Cordaan, InHolland, de Vrije Universiteit, Hogeschool van Amsterdam/Universiteit van Amsterdam en Femeente Amsterdam zitten in het convenant. De gemeente is in gesprek over deelname met de Amsterdam Economic Board en Amsterdam Convention Center. De Green Business Clubs, die al vergroenen op logistiek, energie en afval, ambiëren zelfs een verhouding van 80% plantaardig en 20% dierlijk in hun voedselaanbod. Gezamenlijk bereiken de aangesloten bedrijven 150.000 tot 200.000 potentiële eters per dag.

Sparc Kitchen

Sparc Kitchen is een producent van vegan en plantaardige producten voor horeca en foodservice, merkt nog niet veel van de plantaardige ambities van Amsterdam. “Het blijft hard werken om nieuwe klanten binnen te halen”, zegt mede-eigenaar Schelte Lettinga. Sparc Kitchen koopt het grootste deel van de ingrediënten in bij lokale boeren. “We hebben een biet-wortelburger, een knolselderij-venkelburger en een Kimchi-koolburger. Allemaal gemaakt van groenten die ik lokaal zoveel mogelijk jaarrond kan krijgen.” Een lijn van producten gemaakt van seitan, een eiwitrijk product op basis van tarwegluten, wordt gemaakt van lokaal ingekochte tarwe.

Nieuwe aanvragen

De eerste klanten waren chefs die een vegetarisch product op de kaart wilden, maar niet wisten hoe ze dat konden aanpakken. De afzet groeit en Lettinga zoekt naar de juiste partner voor opschaling van het best lopende product. “Het zijn smaakvolle producten, ontwikkeld samen met chef-koks. Horecaklanten willen graag net een kleine aanpassing in het product om het eigen te maken, totdat ze horen welke minimumafname we hieraan koppelen. Uiteindelijk zijn ze toch heel tevreden met een standaardproduct in ons assortiment.” Er blijft nog genoeg ruimte voor de chef om in de presentatie een eigen draai te geven aan het product met de saus of garnering. Lettinga wil zijn bedrijf laten groeien en denk dat de Treaty hierbij gaan helpen. Hij merkt ondertussen een lichte invloed van een meer plantaardig beleid in Amsterdam door nieuwe aanvragen.

Dat is in het verleden wel anders geweest: “Tijdens de coronapandemie verdween mijn afzet door de sluiting van de horeca. Toen zijn we vakslagers gaan benaderen en dat zorgde voor afzet, maar vooral in het BBQ-seizoen.” Sinds kort krijgt hij meer vragen vanuit zorginstellingen, vooral voor zijn eiwitrijke producten van seitan. “Het zoutgehalte zit op hun grens, maar het eiwitgehalte maakt het een goed plantaardig alternatief voor ziekenhuizen.”

Is een plantaardig assortiment te spannend?

De crux voor Sparc Kitchen zit in of de productievolumes aansluiten bij de volumes die de klant verwacht. Bij ziekenhuizen bouwt de vraag zich over een tijd rustig op en kan Lettinga de productie plannen en navenant opschalen. Leveren aan maaltijdpakketten zoals Boerschappen is om die reden ook goed haalbaar. Je krijgt een prognose ruim van tevoren, die altijd dicht in de buurt zit bij de daadwerkelijke bestelling. De volumes van cateringorganisaties zijn lastiger inschatten. “We doen zaken met grote cateraars, zoals Hutten en Compass, maar de volumes zijn nog beperkt.

Ook andere cateringbedrijven komen langs en dan zijn ze enthousiast, maar daarna blijft het stil. Is een plantaardig assortiment te spannend? Hebben ze liever een vegetarische kroket dan een smaakvolle burger. Of iets wat erop lijkt, maar dan goedkoper? Ik krijg mijn vinger er niet achter. In de toename in de vraag naar plantaardige producten bij publieke instellingen zie ik een grote kans voor groei van mijn bedrijf.”

Sligro

De meer algemene horecagroothandel Sligro ziet weinig beweging in zijn vegan of plantaardige assortiment. Plantaardig is slechts een klein gedeelte van hun totale omzet. Hoofd communicatie van Sligro Food Group, Wilco Jansen, legt uit dat Amsterdam sowieso anders is. “De stad Amsterdam, binnen de ring A10, is altijd voorloper in trends en hypes op het gebied van voeding, dus ook in plantaardige voeding. De stad is daarmee totaal onvergelijkbaar met de rest van Nederland of zelfs de regio Amsterdam. En is dus ook niet representatief voor de horeca in Nederland als geheel.”

Sligro past zijn assortiment aan op lokale behoeften en voedingspatroon en merkt nog niks van de recente ondertekening van Plant-based Treaty in regio Amsterdam. “En dat begrijpen wij ook wel”, zegt Jansen. “Plant-based is in de horeca zo’n ongelofelijk klein segment dat je veranderingen nauwelijks merkt. Zelfs niet al zou de afzet verdubbelen.”

Compass Group

De ervaring is anders bij leveranciers van de publieke organisaties in de Gemeente Amsterdam. “Bij onze klanten in de publieke sector in Amsterdam bestond en bestaat het aanbod momenteel al grotendeels uit plantaardige opties”, zegt Hans Gijssen, Culinair Productmanager bij de Compass Group. Deze grote foodserviceorganisatie merkt weinig grote verschuivingen in de vraag in de regio Amsterdam sinds de ondertekening van de Plant-Based Treaty. De foodserviceorganisatie werkt al een tijd aan een meer plantaardig assortiment. Gijssen zit dit als een bevestiging dat meer plantaardig aanbieden een goede keuze is en gaat het plantaardige aanbod vergroten, verfijnen en actief promoten.

Vertaling naar de keukentafel

Op de korte termijn zijn vooral publieke instellingen en grote werkgevers in Amsterdam de aanjager van de verandering naar meer plantaardig en de horeca volgt voorzichtig. Het is de vraag of plantaardig eten bij publieke instellingen zich vertaalt naar plantaardig eten bij Amsterdammers thuis. Over een jaar bekijken we hoeveel dichter Amsterdam in de buurt is gekomen bij 50% plantaardige eiwitten in de voeding van de gemiddelde Amsterdammer.

Eind januari 2024 heeft Gemeente Amsterdam de Plant-Based Treaty ondertekend. De gemeente belooft hierbij vooral plantaardig voedsel te serveren in de publieke instellingen en een plantaardiger eetpatroon zoveel mogelijk te stimuleren. Wat merkt een lokale speler, zoals een lokale vegan producent, een groothandel of een cateraar nu van deze beleidskeuze van de Gemeente Amsterdam?

De ondertekening onderschrijft al de doelstelling in de Voedselstrategie van de gemeente Amsterdam dat in 2030 de gemiddelde Amsterdammer 60% plantaardige eiwitten eet. Voornaamste reden hiervoor is dat plantaardige voedselproductie duurzamer is en het milieu minder belast. Hiermee wil Amsterdam zijn steentje bijdragen om de groeiende wereldbevolking duurzaam te voeden. “Het ondertekenen van de Plant Based Treaty door de stad Amsterdam geeft meer zichtbaarheid en betekenis aan dit onderwerp vanuit de gemeente. Het inspireert ook anderen tot ondertekening en zet aan tot actie”, zegt Loes Leatermia, programmamanager Voedselstrategie van de Gemeente Amsterdam.

Plantaardige acties in Amsterdam

Gemeente Amsterdam heeft een aantal plantaardige acties lopen in het aankomende jaar. Grote werkgevers in Amsterdam kunnen meedoen aan een convenant 'Amsterdam: Gezonde, eerlijke en duurzame voedselstad'. Uit die werkgevers zal een zogenoemde Community of Practice ontstaan, een netwerk waarin de grote werkgevers de effectieve maatregelen uitwisselen. De gemeente gaat zelf als grote organisatie het plantaardige aanbod in de catering en de kantine opschroeven naar minimaal 50% en uiteindelijk 60%. 

Lees ook: Eiwitlandschappen: vleesconsumptie en polarisatie in Europa

Naast zeven grote werkgevers in de regio zijn bedrijfsnetwerken Green Business club Zuidoost en Green Business club Zuidas aangesloten bij de plantaardige ambities. Amstelring, Cordaan, InHolland, de Vrije Universiteit, Hogeschool van Amsterdam/Universiteit van Amsterdam en Femeente Amsterdam zitten in het convenant. De gemeente is in gesprek over deelname met de Amsterdam Economic Board en Amsterdam Convention Center. De Green Business Clubs, die al vergroenen op logistiek, energie en afval, ambiëren zelfs een verhouding van 80% plantaardig en 20% dierlijk in hun voedselaanbod. Gezamenlijk bereiken de aangesloten bedrijven 150.000 tot 200.000 potentiële eters per dag.

Sparc Kitchen

Sparc Kitchen is een producent van vegan en plantaardige producten voor horeca en foodservice, merkt nog niet veel van de plantaardige ambities van Amsterdam. “Het blijft hard werken om nieuwe klanten binnen te halen”, zegt mede-eigenaar Schelte Lettinga. Sparc Kitchen koopt het grootste deel van de ingrediënten in bij lokale boeren. “We hebben een biet-wortelburger, een knolselderij-venkelburger en een Kimchi-koolburger. Allemaal gemaakt van groenten die ik lokaal zoveel mogelijk jaarrond kan krijgen.” Een lijn van producten gemaakt van seitan, een eiwitrijk product op basis van tarwegluten, wordt gemaakt van lokaal ingekochte tarwe.

Nieuwe aanvragen

De eerste klanten waren chefs die een vegetarisch product op de kaart wilden, maar niet wisten hoe ze dat konden aanpakken. De afzet groeit en Lettinga zoekt naar de juiste partner voor opschaling van het best lopende product. “Het zijn smaakvolle producten, ontwikkeld samen met chef-koks. Horecaklanten willen graag net een kleine aanpassing in het product om het eigen te maken, totdat ze horen welke minimumafname we hieraan koppelen. Uiteindelijk zijn ze toch heel tevreden met een standaardproduct in ons assortiment.” Er blijft nog genoeg ruimte voor de chef om in de presentatie een eigen draai te geven aan het product met de saus of garnering. Lettinga wil zijn bedrijf laten groeien en denk dat de Treaty hierbij gaan helpen. Hij merkt ondertussen een lichte invloed van een meer plantaardig beleid in Amsterdam door nieuwe aanvragen.

Dat is in het verleden wel anders geweest: “Tijdens de coronapandemie verdween mijn afzet door de sluiting van de horeca. Toen zijn we vakslagers gaan benaderen en dat zorgde voor afzet, maar vooral in het BBQ-seizoen.” Sinds kort krijgt hij meer vragen vanuit zorginstellingen, vooral voor zijn eiwitrijke producten van seitan. “Het zoutgehalte zit op hun grens, maar het eiwitgehalte maakt het een goed plantaardig alternatief voor ziekenhuizen.”

Is een plantaardig assortiment te spannend?

De crux voor Sparc Kitchen zit in of de productievolumes aansluiten bij de volumes die de klant verwacht. Bij ziekenhuizen bouwt de vraag zich over een tijd rustig op en kan Lettinga de productie plannen en navenant opschalen. Leveren aan maaltijdpakketten zoals Boerschappen is om die reden ook goed haalbaar. Je krijgt een prognose ruim van tevoren, die altijd dicht in de buurt zit bij de daadwerkelijke bestelling. De volumes van cateringorganisaties zijn lastiger inschatten. “We doen zaken met grote cateraars, zoals Hutten en Compass, maar de volumes zijn nog beperkt.

Ook andere cateringbedrijven komen langs en dan zijn ze enthousiast, maar daarna blijft het stil. Is een plantaardig assortiment te spannend? Hebben ze liever een vegetarische kroket dan een smaakvolle burger. Of iets wat erop lijkt, maar dan goedkoper? Ik krijg mijn vinger er niet achter. In de toename in de vraag naar plantaardige producten bij publieke instellingen zie ik een grote kans voor groei van mijn bedrijf.”

Sligro

De meer algemene horecagroothandel Sligro ziet weinig beweging in zijn vegan of plantaardige assortiment. Plantaardig is slechts een klein gedeelte van hun totale omzet. Hoofd communicatie van Sligro Food Group, Wilco Jansen, legt uit dat Amsterdam sowieso anders is. “De stad Amsterdam, binnen de ring A10, is altijd voorloper in trends en hypes op het gebied van voeding, dus ook in plantaardige voeding. De stad is daarmee totaal onvergelijkbaar met de rest van Nederland of zelfs de regio Amsterdam. En is dus ook niet representatief voor de horeca in Nederland als geheel.”

Sligro past zijn assortiment aan op lokale behoeften en voedingspatroon en merkt nog niks van de recente ondertekening van Plant-based Treaty in regio Amsterdam. “En dat begrijpen wij ook wel”, zegt Jansen. “Plant-based is in de horeca zo’n ongelofelijk klein segment dat je veranderingen nauwelijks merkt. Zelfs niet al zou de afzet verdubbelen.”

Compass Group

De ervaring is anders bij leveranciers van de publieke organisaties in de Gemeente Amsterdam. “Bij onze klanten in de publieke sector in Amsterdam bestond en bestaat het aanbod momenteel al grotendeels uit plantaardige opties”, zegt Hans Gijssen, Culinair Productmanager bij de Compass Group. Deze grote foodserviceorganisatie merkt weinig grote verschuivingen in de vraag in de regio Amsterdam sinds de ondertekening van de Plant-Based Treaty. De foodserviceorganisatie werkt al een tijd aan een meer plantaardig assortiment. Gijssen zit dit als een bevestiging dat meer plantaardig aanbieden een goede keuze is en gaat het plantaardige aanbod vergroten, verfijnen en actief promoten.

Vertaling naar de keukentafel

Op de korte termijn zijn vooral publieke instellingen en grote werkgevers in Amsterdam de aanjager van de verandering naar meer plantaardig en de horeca volgt voorzichtig. Het is de vraag of plantaardig eten bij publieke instellingen zich vertaalt naar plantaardig eten bij Amsterdammers thuis. Over een jaar bekijken we hoeveel dichter Amsterdam in de buurt is gekomen bij 50% plantaardige eiwitten in de voeding van de gemiddelde Amsterdammer.