Onderzoek naar mungbonen als duurzaam alternatief voor soja

Mungbonen zijn eiwitrijk, geur- en smaakneutraal, hebben goede functionele eigenschappen, zijn allergenenvrij én kunnen lokaal worden geteeld. Het Mungboon-project onderzoekt hoe in Nederland gekweekte mungbonen verwerkt kunnen worden tot hoogwaardige producten. Dit onderzoek beslaat de gehele keten: van teelt en eiwitextractie tot productontwikkeling.

Initiatiefnemer van het project Mungboon is Marc Oude Luttikhuis, medeoprichter van Het Foodatelier in Enschede, dat foodbedrijven helpt te ontwikkelen. “Sinds 2010 zijn we al betrokken bij de eiwittransitie”, vertelt Oude Luttikhuis. “Er worden te veel additieven toegevoegd om ongewenste eigenschappen van eiwitten te maskeren. En smaakneutrale ingrediënten, zoals amandel en cashewnoten, zijn vaak te duur of niet duurzaam. Dat komt doordat ze van te ver weg komen of dat ze veel water verbruiken”, zegt hij over twee grote problemen in de eiwittransitie.

Goede sojavervanger

Samen met zijn team zag Oude Luttikhuis kansen in de mungboon. “Mungbonen zijn allergenenvrij, volledig smaak-, geur- en kleurneutraal, hebben een hoog eiwitgehalte en bevatten veel vezels, vitamines en mineralen. Daardoor zijn ze breder inzetbaar dan soja en veldbonen, zeker als een lokale teelt mogelijk is. Telers zijn een belangrijk onderdeel van het succes.”

Eerste proefveld

De proef ging simpel van start. “We hebben in 2021 een aantal zaden opgehaald en deze heeft teler Erik Schieven ingezaaid op een proefveld. Daarbij hebben we geen rekening gehouden met de bodem of met gewasbeschermingsmiddelen. We wilden puur kijken of het ons zou lukken om bonen handmatig te oogsten. Dat was het geval.”

Dit was vorig jaar de aanleiding om er een project van te maken en samenwerking te zoeken met partners, waaronder telers Erik Schieven en Rik Leijzer, foodserviceleverancier Huuskes en kaasproducent Cono Kaasmakers. Hierbij is Het Foodatelier niet alleen initiator, maar ook verslaglegger, verbinder en expert op gebied van de marktontwikkeling. Aanvankelijk was er volgens Oude Luttikhuis vanuit de omgeving enige twijfel. “’Mungbonen kun je in Nederland niet verbouwen’, werd er gezegd. Maar dit hadden wij op een proefveld al gedaan.” Het project heeft subsidie gekregen van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (Efro).

Rassenselectie

Dit jaar zijn twee proefvelden ingezaaid, zowel bij Erik Schieven als Rik Leijzer. “Op professionele wijze zijn er 400.000 bonenzaden per hectare gezaaid. We zijn van een naar acht Aziatisch en Oost-Europese teeltvarianten gegaan. Twee rassen, waaronder een Chinees mungboonras, doen het zo goed dat deze volgend jaar opnieuw gezaaid zullen worden.” Het is volgens teler Schieven geen verrassing dat het Chinese ras goed in ons klimaat past: Het Chinese klimaat vertoont qua regen, temperatuur, luchtvochtigheid en hoeveelheid zonlicht veel overeenkomsten met Nederland.

De boon groeit langzamer dan in het buitenland. “In Australië en Azië groeit de boon in 60 dagen. Dat red je hier niet. In Nederland zijn we zo’n 90 dagen kwijt”, aldus Oude Luttikhuis. Ook zal de prijs hoger liggen dan die van soja en zal de opbrengst wat lager zijn. “Deze ligt naar verwachting rond de 2.500 kilo per hectare. Maar door de keten lokaal op te zetten, wordt wel een extra duurzaamheidsslag gemaakt. Mungbonen hebben de potentie om een volwaardig teeltalternatief te zijn voor Nederlandse boeren. Zoals teler Rik zegt: ‘Je moet altijd kijken hoeveel energie de teelt kost en wat het oplevert. De landbouw verandert en ik zit liever voor in de trein dan achterin.’”

Mungbonen hebben de potentie om een volwaardig teeltalternatief te zijn voor Nederlandse boeren

Mungboon heeft hoog eiwitgehalte

De mungbonen van de eerste oogst zijn nauwkeurig onderzocht. “Ze hebben een hoog eiwitgehalte van 24 gram per 100 gram. Als je er een concentraat van maakt, dan bevat dat 81% eiwit”, vertelt productmanager Anne Ardts. We hebben de Aziatische mungbonen vergeleken met de Nederlandse. De eiwitwaarden waren nagenoeg gelijk. Dat is een mooie mijlpaal en bevestigt dat mungboonteelt in Nederland zeker mogelijk is.” Verder bevatten mungbonen onder meer ijzer, magnesium en foliumzuur. “Ze zijn goed voor de spijsvertering en hebben een positieve impact op de darmflora.”

Toepassingen

De mogelijke toepassingen zijn kleinschalig onderzocht. Ardts licht toe: “Op het gebied van functionaliteit hebben we ontdekt dat mungbonen heel romig zijn. Ze hebben goede schuimvorming en emulgerende eigenschappen. Ook hebben we op kleine schaal de textuur getest. Daaruit blijkt dat mungbonen de vleesstructuur goed kunnen nabootsen.”

Mungbonen hebben goede schuimvorming en emulgerende eigenschappen

Het Foodatelier heeft een marktonderzoek uitgevoerd om te kijken aan welke producten mungbonen de meeste waarde kunnen toevoegen. “Hieruit zijn vier verschillende toepassingsrichtingen gekomen: vlees- en visvervangers, sportvoeding zoals eiwitshakes en eiwitrepen, eivervangers en kaasvervangers. Volgend jaar gaan we op grotere schaal de functionaliteiten testen.”

Verwerking van hele boon

Daarnaast onderzoeken ze de komende tijd ook de verwerking van de hele boon. “De bonen zijn – net zoals linzen- niet direct eetbaar. Ze moeten eerst worden geweekt. Maar we verwachten wel dat ze geschikt zijn voor diverse toepassingen. We willen verschillende mogelijkheden onderzoeken, zoals fermenteren, vermalen en drogen, zowel met als zonder schil.”

Het is niet onze doelstelling om eindproducten te maken, zegt Oude Luttikhuis. “Onze businesscase is het verwaarden van mungbonen als halffabricaten. We willen aantonen dat de mungboon een goede oplossing is voor bovengenoemde categorieën.”

Onze businesscase is het verwaarden van mungbonen als halffabricaten

Interesse in mungbooneiwit

Diverse foodbedrijven willen het mungbooneiwit testen. “Huuskes en Cono zijn officiële partners. Daarnaast zijn ook foodbedrijven zoals Vion Food Group, Hilton Foods en Timmers Food Creations geïnteresseerd. Door de goede eigenschappen lijkt het een buitengewoon geschikte toepassing in food. Doordat ze smaakneutraal zijn, hoeft er niets gemaskeerd te worden. Dat maakt het voor de voedingsmiddelenbedrijven prettig om mee te werken.”

Het project loopt tot 2027. “Maar we stoppen pas als is bewezen dat het project niet haalbaar is”, aldus Oude Luttikhuis. “We zien veel kansen voor de mungboon. Ik ben heel blij met ons samenwerkingsverband dat uitsluitend bestaat uit nationale en internationale experts uit het bedrijfsleven. Met elkaar hebben we veel kennis van de teelt, de ontwikkeling en de markt. Dat is een goede en efficiënte combinatie.”

Lees ook: EU keurt mungbooneiwit goed voor ei-vervanger

Mungbonen zijn eiwitrijk, geur- en smaakneutraal, hebben goede functionele eigenschappen, zijn allergenenvrij én kunnen lokaal worden geteeld. Het Mungboon-project onderzoekt hoe in Nederland gekweekte mungbonen verwerkt kunnen worden tot hoogwaardige producten. Dit onderzoek beslaat de gehele keten: van teelt en eiwitextractie tot productontwikkeling.

Initiatiefnemer van het project Mungboon is Marc Oude Luttikhuis, medeoprichter van Het Foodatelier in Enschede, dat foodbedrijven helpt te ontwikkelen. “Sinds 2010 zijn we al betrokken bij de eiwittransitie”, vertelt Oude Luttikhuis. “Er worden te veel additieven toegevoegd om ongewenste eigenschappen van eiwitten te maskeren. En smaakneutrale ingrediënten, zoals amandel en cashewnoten, zijn vaak te duur of niet duurzaam. Dat komt doordat ze van te ver weg komen of dat ze veel water verbruiken”, zegt hij over twee grote problemen in de eiwittransitie.

Goede sojavervanger

Samen met zijn team zag Oude Luttikhuis kansen in de mungboon. “Mungbonen zijn allergenenvrij, volledig smaak-, geur- en kleurneutraal, hebben een hoog eiwitgehalte en bevatten veel vezels, vitamines en mineralen. Daardoor zijn ze breder inzetbaar dan soja en veldbonen, zeker als een lokale teelt mogelijk is. Telers zijn een belangrijk onderdeel van het succes.”

Eerste proefveld

De proef ging simpel van start. “We hebben in 2021 een aantal zaden opgehaald en deze heeft teler Erik Schieven ingezaaid op een proefveld. Daarbij hebben we geen rekening gehouden met de bodem of met gewasbeschermingsmiddelen. We wilden puur kijken of het ons zou lukken om bonen handmatig te oogsten. Dat was het geval.”

Dit was vorig jaar de aanleiding om er een project van te maken en samenwerking te zoeken met partners, waaronder telers Erik Schieven en Rik Leijzer, foodserviceleverancier Huuskes en kaasproducent Cono Kaasmakers. Hierbij is Het Foodatelier niet alleen initiator, maar ook verslaglegger, verbinder en expert op gebied van de marktontwikkeling. Aanvankelijk was er volgens Oude Luttikhuis vanuit de omgeving enige twijfel. “’Mungbonen kun je in Nederland niet verbouwen’, werd er gezegd. Maar dit hadden wij op een proefveld al gedaan.” Het project heeft subsidie gekregen van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (Efro).

Rassenselectie

Dit jaar zijn twee proefvelden ingezaaid, zowel bij Erik Schieven als Rik Leijzer. “Op professionele wijze zijn er 400.000 bonenzaden per hectare gezaaid. We zijn van een naar acht Aziatisch en Oost-Europese teeltvarianten gegaan. Twee rassen, waaronder een Chinees mungboonras, doen het zo goed dat deze volgend jaar opnieuw gezaaid zullen worden.” Het is volgens teler Schieven geen verrassing dat het Chinese ras goed in ons klimaat past: Het Chinese klimaat vertoont qua regen, temperatuur, luchtvochtigheid en hoeveelheid zonlicht veel overeenkomsten met Nederland.

De boon groeit langzamer dan in het buitenland. “In Australië en Azië groeit de boon in 60 dagen. Dat red je hier niet. In Nederland zijn we zo’n 90 dagen kwijt”, aldus Oude Luttikhuis. Ook zal de prijs hoger liggen dan die van soja en zal de opbrengst wat lager zijn. “Deze ligt naar verwachting rond de 2.500 kilo per hectare. Maar door de keten lokaal op te zetten, wordt wel een extra duurzaamheidsslag gemaakt. Mungbonen hebben de potentie om een volwaardig teeltalternatief te zijn voor Nederlandse boeren. Zoals teler Rik zegt: ‘Je moet altijd kijken hoeveel energie de teelt kost en wat het oplevert. De landbouw verandert en ik zit liever voor in de trein dan achterin.’”

Mungbonen hebben de potentie om een volwaardig teeltalternatief te zijn voor Nederlandse boeren

Mungboon heeft hoog eiwitgehalte

De mungbonen van de eerste oogst zijn nauwkeurig onderzocht. “Ze hebben een hoog eiwitgehalte van 24 gram per 100 gram. Als je er een concentraat van maakt, dan bevat dat 81% eiwit”, vertelt productmanager Anne Ardts. We hebben de Aziatische mungbonen vergeleken met de Nederlandse. De eiwitwaarden waren nagenoeg gelijk. Dat is een mooie mijlpaal en bevestigt dat mungboonteelt in Nederland zeker mogelijk is.” Verder bevatten mungbonen onder meer ijzer, magnesium en foliumzuur. “Ze zijn goed voor de spijsvertering en hebben een positieve impact op de darmflora.”

Toepassingen

De mogelijke toepassingen zijn kleinschalig onderzocht. Ardts licht toe: “Op het gebied van functionaliteit hebben we ontdekt dat mungbonen heel romig zijn. Ze hebben goede schuimvorming en emulgerende eigenschappen. Ook hebben we op kleine schaal de textuur getest. Daaruit blijkt dat mungbonen de vleesstructuur goed kunnen nabootsen.”

Mungbonen hebben goede schuimvorming en emulgerende eigenschappen

Het Foodatelier heeft een marktonderzoek uitgevoerd om te kijken aan welke producten mungbonen de meeste waarde kunnen toevoegen. “Hieruit zijn vier verschillende toepassingsrichtingen gekomen: vlees- en visvervangers, sportvoeding zoals eiwitshakes en eiwitrepen, eivervangers en kaasvervangers. Volgend jaar gaan we op grotere schaal de functionaliteiten testen.”

Verwerking van hele boon

Daarnaast onderzoeken ze de komende tijd ook de verwerking van de hele boon. “De bonen zijn – net zoals linzen- niet direct eetbaar. Ze moeten eerst worden geweekt. Maar we verwachten wel dat ze geschikt zijn voor diverse toepassingen. We willen verschillende mogelijkheden onderzoeken, zoals fermenteren, vermalen en drogen, zowel met als zonder schil.”

Het is niet onze doelstelling om eindproducten te maken, zegt Oude Luttikhuis. “Onze businesscase is het verwaarden van mungbonen als halffabricaten. We willen aantonen dat de mungboon een goede oplossing is voor bovengenoemde categorieën.”

Onze businesscase is het verwaarden van mungbonen als halffabricaten

Interesse in mungbooneiwit

Diverse foodbedrijven willen het mungbooneiwit testen. “Huuskes en Cono zijn officiële partners. Daarnaast zijn ook foodbedrijven zoals Vion Food Group, Hilton Foods en Timmers Food Creations geïnteresseerd. Door de goede eigenschappen lijkt het een buitengewoon geschikte toepassing in food. Doordat ze smaakneutraal zijn, hoeft er niets gemaskeerd te worden. Dat maakt het voor de voedingsmiddelenbedrijven prettig om mee te werken.”

Het project loopt tot 2027. “Maar we stoppen pas als is bewezen dat het project niet haalbaar is”, aldus Oude Luttikhuis. “We zien veel kansen voor de mungboon. Ik ben heel blij met ons samenwerkingsverband dat uitsluitend bestaat uit nationale en internationale experts uit het bedrijfsleven. Met elkaar hebben we veel kennis van de teelt, de ontwikkeling en de markt. Dat is een goede en efficiënte combinatie.”

Lees ook: EU keurt mungbooneiwit goed voor ei-vervanger