Acceptatie van insecten als voeding verhogen met bier, chips en burgers

Tegenwoordig gaat het veel over het vervangen van dierlijke eiwitten door plantaardige. Maar er is ook de mogelijkheid om dierlijke eiwitten te vervangen door duurzame dierlijke eiwitten: insecten. Willem Lieberwirth, oprichter van De Insectenman en Beetlesbeer, wil graag dat er meer aandacht komt voor de rol van insecten in het verduurzamen van voeding.

“De nadruk ligt nu veel op het vervangen van dierlijke eiwitten door plantaardige,” vertelt Lieberwirth. “Plantaardige eiwitten bevatten echter niet alle essentiële aminozuren en vaak ook geen vitamine B6 en B12. Ik vind het opmerkelijk dat alle aandacht van voedingsproducenten en supermarkten uit gaat naar deze eiwitten, terwijl er échte vervangende dierlijke eiwitten voor handen zijn die vele malen duurzamer zijn dan de reguliere producten van dierlijke eiwitten. Ik ben niet tegen meer plantaardig, maar het kan samen gaan om toch het volledige voedingspalet te bieden”.

Laagdrempelige bewustwording

Lieberwirth zet zich als De Insectenman in voor de bekendheid en bewustwording van insecten voor humane consumptie. Al een aantal jaren laat hij consumenten kennismaken met eetbare insecten, maar nooit met pootjes. “Als ik ergens een burger laat proeven vinden de mensen hem enorm lekker, totdat ze horen dat er krekels of meelwormen in zitten. De consument vindt insecten vies en eng. Daarom is het niet zichtbaar in de producten die ik meeneem, dat versterkt dat gevoel alleen maar meer.”

Als De Insectenman promoot Willem Lieberwirth de consumptie van insecten. “Mijn aanpak is eenvoudig en gezellig: bier, chips, burger. Mensen willen best een biertje proeven en daar lusten ze ook wel een chipje bij. Dan is de stap naar een bijzondere burger niet meer zo groot. Daarom heb ik Beetlesbeer op de markt gebracht, een innovatief biertje met een unieke insectenmix. Het is laagdrempelig en Beetlesbeer is vooral heel smaakvol. Als ik mensen vertel dat er insecten in verwerkt zitten zie je ze even verrast reageren, maar dan volgt er al snel: maar het is wel heel erg lekker.”

Supermarkten huiverig

Er is op dit moment een aantal insecten toegelaten voor humane consumptie in de EU: treksprinkhaan, huiskrekel, gele meelworm en kleine meelworm. De gele meelworm is hiervan de eerste en is toegelaten in 2021. Sindsdien wordt geëxperimenteerd met insecten in humane consumptie, maar marktpenetratie is er nog niet. Er zijn een paar voorbeelden van producten die in de supermarkt lagen. Jumbo legde de groenteburger met buffalowormen van Damhert in het schap en Albert Heijn verkocht een chocolademuffin met sprinkhaan voor Halloween. Op die muffin van Albert Heijn lag een gedroogde sprinkhaan. Een doorn in het oog van Lieberwirth: “Het is niet gebruikelijk dat we een dier in z’n geheel opeten. Waarom denken we dat dat wel nodig is bij insecten? Ik wil af van het beeld van de hele insect in voeding.”

Lieberwirth maakt voor zijn proeverijen eigen ambachtelijke gerechten. Kant-en-klare producten koopt hij in bij andere partijen die aan de slag gaan met insecten. Hij ziet dat er steeds meer producten op de markt komen in heel Europa. De chips die hij gebruikt bij proeverijen komt bijvoorbeeld uit België en pasta uit Italië. “Er komen regelmatig nieuwe producten op de markt. Dit zijn veelal eenlingen die vanuit de kwekerij gaan experimenteren. In de afzet is nog niet veel beweging te zien.”

Een duurzaam dierlijk alternatief

“Insecten zijn een superfood. Ze bevatten heel veel eiwit, vitaminen en mineralen en bijna geen koolhydraten. Daarnaast zijn ze duurzaam doordat de voedselconversie veel beter is dan bij andere dieren: voor een kilo insecten is 1,2 tot 1,9 kilo voer nodig. De insecten kunnen gevoed worden met reststromen uit de voedingsindustrie en ze verbruiken weinig water en ruimte.”  

Omdat ze koudbloedig zijn en geen eigen verbranding hebben stoten ze nauwelijks broeikasgassen uit. Daarnaast bieden insecten volgens Lieberwirth nog een groot voordeel en dan ten opzichte van plantaardige eiwitten. In tegenstelling tot de meeste plantaardige eiwitten bevatten insecten wel alle essentiële aminozuren en aanvullend ook vitamines die alleen in dierlijke eiwitten zitten. “Een insect is weliswaar een dier, maar wel extreem duurzaam. Ik vind het dan ook doodzonde dat op dit moment  uitsluitend wordt gekeken naar een alternatief voor de reguliere dierlijke eiwitten in de vorm van plantaardige eiwitten. Insecten staan aan de zijlijn omdat ze dierlijk zijn. Dit sluit niet aan bij de doelstellingen van de supermarkt  dat alles “plantbased” moet zijn, terwijl insecten een doorbraak kunnen zijn in gezonde voeding en duurzaamheid.”

Maar het inzicht dat vanuit de insectenindustrie komt blijft nog niet echt plakken. “We zetten op dit moment echt in op bewustwording. Onbekend maakt onbemind. Wat ik probeer te doen, is insecten normaliseren. Het is niet eng en vies. In de producten die ik laat zien zul je nooit pootjes zien. Het gaat om insectenmeel. Er is ook een nieuwe verwerkingsmethode van hele insecten waarbij er een natte massa gebruikt wordt. Dit geeft het product een hele mooie, vlezige structuur.” Lieberwirth ziet ook kansen voor hybride vleesproducten met insecten bijgemengd.

Focus op plantaardig belemmert insecten

De Insectenman hoopt dat zijn strategie 'bier, chips, burger' consumenten overtuigt van het goede en lekkere dat insecten te bieden hebben. Maar hoe gaat dat verder na een proeverij? Voedingsmiddelen met insecten zijn immers niet makkelijk voor handen. “Dat is een grote uitdaging”, vertelt Lieberwirth. “Daarom heb ik een eigen webwinkel waar de producten verkrijgbaar zijn. Ik wil eigenlijk dat ook voedingsmiddelenbedrijven en supermarkten het belang gaan inzien van insecten voor humane voeding. Alleen dan kan de sector groeien. Weerstand zal er altijd komen als een supermarkt een keuze maakt voor insectenproducten, maar ik merk nu dat die angst voor weerstand de keuze voor insecten belemmerd. Ook de focus op plantaardig zorgt ervoor dat insecten geen kans krijgen. Dat terwijl het een waardevolle oplossing kan zijn voor duurzame eiwitten in de huidige eiwittentransitie.”

Lees ook: Symposium: toekomst van insecten in voedselproductie onzeker

Tegenwoordig gaat het veel over het vervangen van dierlijke eiwitten door plantaardige. Maar er is ook de mogelijkheid om dierlijke eiwitten te vervangen door duurzame dierlijke eiwitten: insecten. Willem Lieberwirth, oprichter van De Insectenman en Beetlesbeer, wil graag dat er meer aandacht komt voor de rol van insecten in het verduurzamen van voeding.

“De nadruk ligt nu veel op het vervangen van dierlijke eiwitten door plantaardige,” vertelt Lieberwirth. “Plantaardige eiwitten bevatten echter niet alle essentiële aminozuren en vaak ook geen vitamine B6 en B12. Ik vind het opmerkelijk dat alle aandacht van voedingsproducenten en supermarkten uit gaat naar deze eiwitten, terwijl er échte vervangende dierlijke eiwitten voor handen zijn die vele malen duurzamer zijn dan de reguliere producten van dierlijke eiwitten. Ik ben niet tegen meer plantaardig, maar het kan samen gaan om toch het volledige voedingspalet te bieden”.

Laagdrempelige bewustwording

Lieberwirth zet zich als De Insectenman in voor de bekendheid en bewustwording van insecten voor humane consumptie. Al een aantal jaren laat hij consumenten kennismaken met eetbare insecten, maar nooit met pootjes. “Als ik ergens een burger laat proeven vinden de mensen hem enorm lekker, totdat ze horen dat er krekels of meelwormen in zitten. De consument vindt insecten vies en eng. Daarom is het niet zichtbaar in de producten die ik meeneem, dat versterkt dat gevoel alleen maar meer.”

Als De Insectenman promoot Willem Lieberwirth de consumptie van insecten. “Mijn aanpak is eenvoudig en gezellig: bier, chips, burger. Mensen willen best een biertje proeven en daar lusten ze ook wel een chipje bij. Dan is de stap naar een bijzondere burger niet meer zo groot. Daarom heb ik Beetlesbeer op de markt gebracht, een innovatief biertje met een unieke insectenmix. Het is laagdrempelig en Beetlesbeer is vooral heel smaakvol. Als ik mensen vertel dat er insecten in verwerkt zitten zie je ze even verrast reageren, maar dan volgt er al snel: maar het is wel heel erg lekker.”

Supermarkten huiverig

Er is op dit moment een aantal insecten toegelaten voor humane consumptie in de EU: treksprinkhaan, huiskrekel, gele meelworm en kleine meelworm. De gele meelworm is hiervan de eerste en is toegelaten in 2021. Sindsdien wordt geëxperimenteerd met insecten in humane consumptie, maar marktpenetratie is er nog niet. Er zijn een paar voorbeelden van producten die in de supermarkt lagen. Jumbo legde de groenteburger met buffalowormen van Damhert in het schap en Albert Heijn verkocht een chocolademuffin met sprinkhaan voor Halloween. Op die muffin van Albert Heijn lag een gedroogde sprinkhaan. Een doorn in het oog van Lieberwirth: “Het is niet gebruikelijk dat we een dier in z’n geheel opeten. Waarom denken we dat dat wel nodig is bij insecten? Ik wil af van het beeld van de hele insect in voeding.”

Lieberwirth maakt voor zijn proeverijen eigen ambachtelijke gerechten. Kant-en-klare producten koopt hij in bij andere partijen die aan de slag gaan met insecten. Hij ziet dat er steeds meer producten op de markt komen in heel Europa. De chips die hij gebruikt bij proeverijen komt bijvoorbeeld uit België en pasta uit Italië. “Er komen regelmatig nieuwe producten op de markt. Dit zijn veelal eenlingen die vanuit de kwekerij gaan experimenteren. In de afzet is nog niet veel beweging te zien.”

Een duurzaam dierlijk alternatief

“Insecten zijn een superfood. Ze bevatten heel veel eiwit, vitaminen en mineralen en bijna geen koolhydraten. Daarnaast zijn ze duurzaam doordat de voedselconversie veel beter is dan bij andere dieren: voor een kilo insecten is 1,2 tot 1,9 kilo voer nodig. De insecten kunnen gevoed worden met reststromen uit de voedingsindustrie en ze verbruiken weinig water en ruimte.”  

Omdat ze koudbloedig zijn en geen eigen verbranding hebben stoten ze nauwelijks broeikasgassen uit. Daarnaast bieden insecten volgens Lieberwirth nog een groot voordeel en dan ten opzichte van plantaardige eiwitten. In tegenstelling tot de meeste plantaardige eiwitten bevatten insecten wel alle essentiële aminozuren en aanvullend ook vitamines die alleen in dierlijke eiwitten zitten. “Een insect is weliswaar een dier, maar wel extreem duurzaam. Ik vind het dan ook doodzonde dat op dit moment  uitsluitend wordt gekeken naar een alternatief voor de reguliere dierlijke eiwitten in de vorm van plantaardige eiwitten. Insecten staan aan de zijlijn omdat ze dierlijk zijn. Dit sluit niet aan bij de doelstellingen van de supermarkt  dat alles “plantbased” moet zijn, terwijl insecten een doorbraak kunnen zijn in gezonde voeding en duurzaamheid.”

Maar het inzicht dat vanuit de insectenindustrie komt blijft nog niet echt plakken. “We zetten op dit moment echt in op bewustwording. Onbekend maakt onbemind. Wat ik probeer te doen, is insecten normaliseren. Het is niet eng en vies. In de producten die ik laat zien zul je nooit pootjes zien. Het gaat om insectenmeel. Er is ook een nieuwe verwerkingsmethode van hele insecten waarbij er een natte massa gebruikt wordt. Dit geeft het product een hele mooie, vlezige structuur.” Lieberwirth ziet ook kansen voor hybride vleesproducten met insecten bijgemengd.

Focus op plantaardig belemmert insecten

De Insectenman hoopt dat zijn strategie 'bier, chips, burger' consumenten overtuigt van het goede en lekkere dat insecten te bieden hebben. Maar hoe gaat dat verder na een proeverij? Voedingsmiddelen met insecten zijn immers niet makkelijk voor handen. “Dat is een grote uitdaging”, vertelt Lieberwirth. “Daarom heb ik een eigen webwinkel waar de producten verkrijgbaar zijn. Ik wil eigenlijk dat ook voedingsmiddelenbedrijven en supermarkten het belang gaan inzien van insecten voor humane voeding. Alleen dan kan de sector groeien. Weerstand zal er altijd komen als een supermarkt een keuze maakt voor insectenproducten, maar ik merk nu dat die angst voor weerstand de keuze voor insecten belemmerd. Ook de focus op plantaardig zorgt ervoor dat insecten geen kans krijgen. Dat terwijl het een waardevolle oplossing kan zijn voor duurzame eiwitten in de huidige eiwittentransitie.”

Lees ook: Symposium: toekomst van insecten in voedselproductie onzeker