Cowpea naar Nederland: Elisabeth Obeng verbindt

Tijdens haar werk als WUR-onderzoeker raakte Elisabeth Obeng gefascineerd door het potentieel van cowpea in Europa. Omdat weinig bedrijven de stap durven te zetten om hiermee aan de slag te gaan, besloot ze zelf de start-up Afropulse Food op te richten.

Elisabeth Obeng is geboren en opgegroeid in Italië, maar haar ouders komen uit Ghana. “In Italië was ik eerst consultant voor Italiaanse bedrijven die geïnteresseerd waren in investeringen in de opkomende landbouwmarkten in West-Afrika. Daarna werd ik exportmanager voor een microbedrijf dat vleesproducten op de markt bracht”, vertelt ze. “Daarnaast heb ik als ondernemer twee kleine initiatieven opgezet om mensen met elkaar te verbinden. Zo heb ik samen met een paar vrouwen in Ghana tassen gemaakt van kralen.”

Serie over cowpea

Dit artikel maakt deel uit van een driedelige serie over cowpea. Dit artikel is het tweede deel. De rol van cowpea in de eiwittransitie: kansen en uitdagingen - staat in het eerste deel centraal. In het derde deel zoomen we verder in op cowpea als zuivelvervanger.

Sinds juli 2020 is Obeng onderzoeker bij  Wageningen Economic Research, waarbij ze als voedselsysteemonderzoeker het hele voedselsysteem onder de loep neemt. Ze deed mee aan een project over cowpea om te onderzoeken welke bonen uit West-Afrika zakelijk potentieel hebben. “We keken naar de mogelijkheden voor sojabonen, cowpea en bambara noten”, blikt de onderzoeker terug. “Ik heb contact gezocht met het bedrijfsleven om te peilen of ze potentie zien in deze producten. Dat bleek het geval te zijn. Zowel enkele Nederlandse als een aantal bedrijven in Ghana en Nigeria tonen interesse. Samen hebben we een consortium gevormd om in een vervolgproject de kansen verder te onderzoeken. Dit project heeft onder meer subsidie gekregen van de Nederlandse Topsector.”

Cowpea is veelzijdig gewas

Over de teelt vertelt Obeng: “In landen zoals Nigeria en Ghana verbouwen boeren cowpea tussen hun andere gewassen. De teelt heeft weinig aandacht nodig. Het is dus echt een heel toegankelijk gewas dat door de bevolking op verschillende manieren wordt gegeten. Je kunt de bonen koken, maar je kunt er ook meel van maken. Van dit meel wordt brood gebakken, maar ook chapati, een flatbread uit Oost-Afrika. Verder is cowpea heel geschikt voor Akara, een soort bonenbeignet en de Nigeriaanse bonenpudding Moi Moi.”

Met behulp van droogfractioneren kun je het eiwitgehalte verhogen tot 47%

Cowpea heeft een hoog eiwitgehalte. “In natuurlijke vorm zit er ongeveer 24% in. We hebben een aantal experimenten gedaan en daaruit blijkt dat je met behulp van droogfractioneren het eiwitgehalte kunt verhogen tot 47%.” Al zijn er ook uitdagingen. “Het gewas is vatbaar voor plagen. Dat betekent dat je de verschillende stadia van de productie moet controleren, zowel de oogst, als de opslag en het transport. Momenteel is er een Europees importverbod vanuit Nigeria, vanwege het hoge residuniveau van bestrijdingsmiddelen dat is aangetroffen. Gelukkig is de export vanuit Ghana nog steeds open.”

Meer impact maken

Ondanks het enorme potentieel bleken de bedrijven het nog te riskant te vinden om cowpea te importeren. Obeng durft deze stap wel te maken. “Vanwege mijn afkomst heb ik altijd de passie gehad om Europa en Afrika meer met elkaar te verbinden. Dit was voor mij dé kans om hiermee aan de slag te gaan. Bovendien kan ik op deze manier ook meer impact aan mijn onderzoek geven. Veel onderzoeken eindigen met het publiceren van een artikel. Ik wil heel graag meer dan dat.”

Daarbij staat ze niet alleen. “Ik heb een zakenpartner in Ghana: Madintin Konlan. Zij is een seniorondernemer die echt betrokken is bij de boerinnen. Met haar bedrijf FarmicleGrow probeert ze de boerinnen rechtstreeks aan de markt te verbinden. Samen met geïnteresseerde boerinnen willen we iets moois opbouwen en cowpea op een meer bedrijfsgerichte manier verhandelen.” Daarbij staat sociale impact centraal. “We houden echt rekening met de boerinnen. Ze kunnen aandeelhouder worden van het bedrijf, zodat ze daadwerkelijk kunnen profiteren van hun eigen opbrengst. We proberen de boerengemeenschap erbij te betrekken, zodat ze samen kunnen fungeren als een soort boerenorganisatie om de cowpea te produceren.”

Malen tot bloem

Met haar bedrijf Afropulse Food wil Obeng lokaal geteelde cowpea importeren en onder de aandacht brengen van bedrijven. “We beginnen met het importeren van meel. Om lokaal waarde toe te voegen, is het belangrijk dat minimaal de eerste verwerkingsstap in het land van herkomst gebeurt. En het malen tot bloem is een heel gemakkelijke stap. Hiervoor willen we een freesmachine aanschaffen, die in het bezit komt van de gemeenschap. Hiermee kunnen de boerinnen samen de cowpea verwerken.” Meel heeft nog twee andere voordelen: “Het is een stabieler product om te vervoeren dan verse bonen. Door de droge substantie is er eveneens minder kans op ongedierte.”

Om lokaal waarde toe te voegen, is het belangrijk dat minimaal de eerste verwerkingsstap in het land van herkomst gebeurt

Voor de verkoop in Nederland heeft de initiatiefneemster een aantal pilot-prototypes bedacht. “Cowpea kan in Europa voor verschillende producten worden gebruikt. De bakkerijindustrie kan het toepassen in brood, taarten of cakes. Als je het product gaat fractioneren, dan kun je het gebruiken als ingrediënt voor allerlei verschillende producten, waaronder in worsten, zuivelvervangers en vleesvervangers. Vanwege de verdikkende eigenschappen is het ook heel geschikt voor het maken van gelei.”

Groeiende belangstelling voor cowpea

Ze merkt dat de interesse voor cowpea toeneemt. “Diverse start-ups, waaronder een bedrijf in Israël, richten zich inmiddels op het produceren van bijvoorbeeld cowpeamelk voor de Amerikaanse markt.” Ook in Europa komt de vraag naar dit type Afrikaanse gewassen langzaam op gang. “Dat komt mede doordat de de Efsa-experts een positief technisch rapport heeft uitgebracht. Dit gewas is redelijk vergelijkbaar met cowpea. Ik verwacht dat de vraag de komende jaren verder toeneemt.”

Eerste meel importeren

Obeng verwacht eind van het jaar het eerste meel te kunnen importeren. “Momenteel gaan de eerste zaden de grond in. We hopen in september en oktober te kunnen oogsten. Vervolgens worden de bonen gedroogd en tot meel verwerkt.” Een deel van het meel wordt gebruikt voor verder onderzoek. “Bijvoorbeeld om te kijken of we er smakelijke zuivelproducten van kunnen ontwikkelen en voor welke andere producten cowpea allemaal geschikt is.”

De grootste kansen van cowpea liggen volgens haar op het gebied van duurzaamheid. “Cowpea is ecologisch duurzaam, omdat het stikstof kan binden. Maar ook de sociale duurzaamheid is belangrijk. Hiermee kunnen we West-Afrikaanse vrouwen helpen om een goede toekomst op te bouwen. Ook de WUR gelooft in deze sociale impact. Daarom hebben zij mij de kans gegeven om dit werk als nevenactiviteit te doen. Daar ben ik enorm blij mee.”

Tijdens haar werk als WUR-onderzoeker raakte Elisabeth Obeng gefascineerd door het potentieel van cowpea in Europa. Omdat weinig bedrijven de stap durven te zetten om hiermee aan de slag te gaan, besloot ze zelf de start-up Afropulse Food op te richten.

Elisabeth Obeng is geboren en opgegroeid in Italië, maar haar ouders komen uit Ghana. “In Italië was ik eerst consultant voor Italiaanse bedrijven die geïnteresseerd waren in investeringen in de opkomende landbouwmarkten in West-Afrika. Daarna werd ik exportmanager voor een microbedrijf dat vleesproducten op de markt bracht”, vertelt ze. “Daarnaast heb ik als ondernemer twee kleine initiatieven opgezet om mensen met elkaar te verbinden. Zo heb ik samen met een paar vrouwen in Ghana tassen gemaakt van kralen.”

Serie over cowpea

Dit artikel maakt deel uit van een driedelige serie over cowpea. Dit artikel is het tweede deel. De rol van cowpea in de eiwittransitie: kansen en uitdagingen - staat in het eerste deel centraal. In het derde deel zoomen we verder in op cowpea als zuivelvervanger.

Sinds juli 2020 is Obeng onderzoeker bij  Wageningen Economic Research, waarbij ze als voedselsysteemonderzoeker het hele voedselsysteem onder de loep neemt. Ze deed mee aan een project over cowpea om te onderzoeken welke bonen uit West-Afrika zakelijk potentieel hebben. “We keken naar de mogelijkheden voor sojabonen, cowpea en bambara noten”, blikt de onderzoeker terug. “Ik heb contact gezocht met het bedrijfsleven om te peilen of ze potentie zien in deze producten. Dat bleek het geval te zijn. Zowel enkele Nederlandse als een aantal bedrijven in Ghana en Nigeria tonen interesse. Samen hebben we een consortium gevormd om in een vervolgproject de kansen verder te onderzoeken. Dit project heeft onder meer subsidie gekregen van de Nederlandse Topsector.”

Cowpea is veelzijdig gewas

Over de teelt vertelt Obeng: “In landen zoals Nigeria en Ghana verbouwen boeren cowpea tussen hun andere gewassen. De teelt heeft weinig aandacht nodig. Het is dus echt een heel toegankelijk gewas dat door de bevolking op verschillende manieren wordt gegeten. Je kunt de bonen koken, maar je kunt er ook meel van maken. Van dit meel wordt brood gebakken, maar ook chapati, een flatbread uit Oost-Afrika. Verder is cowpea heel geschikt voor Akara, een soort bonenbeignet en de Nigeriaanse bonenpudding Moi Moi.”

Met behulp van droogfractioneren kun je het eiwitgehalte verhogen tot 47%

Cowpea heeft een hoog eiwitgehalte. “In natuurlijke vorm zit er ongeveer 24% in. We hebben een aantal experimenten gedaan en daaruit blijkt dat je met behulp van droogfractioneren het eiwitgehalte kunt verhogen tot 47%.” Al zijn er ook uitdagingen. “Het gewas is vatbaar voor plagen. Dat betekent dat je de verschillende stadia van de productie moet controleren, zowel de oogst, als de opslag en het transport. Momenteel is er een Europees importverbod vanuit Nigeria, vanwege het hoge residuniveau van bestrijdingsmiddelen dat is aangetroffen. Gelukkig is de export vanuit Ghana nog steeds open.”

Meer impact maken

Ondanks het enorme potentieel bleken de bedrijven het nog te riskant te vinden om cowpea te importeren. Obeng durft deze stap wel te maken. “Vanwege mijn afkomst heb ik altijd de passie gehad om Europa en Afrika meer met elkaar te verbinden. Dit was voor mij dé kans om hiermee aan de slag te gaan. Bovendien kan ik op deze manier ook meer impact aan mijn onderzoek geven. Veel onderzoeken eindigen met het publiceren van een artikel. Ik wil heel graag meer dan dat.”

Daarbij staat ze niet alleen. “Ik heb een zakenpartner in Ghana: Madintin Konlan. Zij is een seniorondernemer die echt betrokken is bij de boerinnen. Met haar bedrijf FarmicleGrow probeert ze de boerinnen rechtstreeks aan de markt te verbinden. Samen met geïnteresseerde boerinnen willen we iets moois opbouwen en cowpea op een meer bedrijfsgerichte manier verhandelen.” Daarbij staat sociale impact centraal. “We houden echt rekening met de boerinnen. Ze kunnen aandeelhouder worden van het bedrijf, zodat ze daadwerkelijk kunnen profiteren van hun eigen opbrengst. We proberen de boerengemeenschap erbij te betrekken, zodat ze samen kunnen fungeren als een soort boerenorganisatie om de cowpea te produceren.”

Malen tot bloem

Met haar bedrijf Afropulse Food wil Obeng lokaal geteelde cowpea importeren en onder de aandacht brengen van bedrijven. “We beginnen met het importeren van meel. Om lokaal waarde toe te voegen, is het belangrijk dat minimaal de eerste verwerkingsstap in het land van herkomst gebeurt. En het malen tot bloem is een heel gemakkelijke stap. Hiervoor willen we een freesmachine aanschaffen, die in het bezit komt van de gemeenschap. Hiermee kunnen de boerinnen samen de cowpea verwerken.” Meel heeft nog twee andere voordelen: “Het is een stabieler product om te vervoeren dan verse bonen. Door de droge substantie is er eveneens minder kans op ongedierte.”

Om lokaal waarde toe te voegen, is het belangrijk dat minimaal de eerste verwerkingsstap in het land van herkomst gebeurt

Voor de verkoop in Nederland heeft de initiatiefneemster een aantal pilot-prototypes bedacht. “Cowpea kan in Europa voor verschillende producten worden gebruikt. De bakkerijindustrie kan het toepassen in brood, taarten of cakes. Als je het product gaat fractioneren, dan kun je het gebruiken als ingrediënt voor allerlei verschillende producten, waaronder in worsten, zuivelvervangers en vleesvervangers. Vanwege de verdikkende eigenschappen is het ook heel geschikt voor het maken van gelei.”

Groeiende belangstelling voor cowpea

Ze merkt dat de interesse voor cowpea toeneemt. “Diverse start-ups, waaronder een bedrijf in Israël, richten zich inmiddels op het produceren van bijvoorbeeld cowpeamelk voor de Amerikaanse markt.” Ook in Europa komt de vraag naar dit type Afrikaanse gewassen langzaam op gang. “Dat komt mede doordat de de Efsa-experts een positief technisch rapport heeft uitgebracht. Dit gewas is redelijk vergelijkbaar met cowpea. Ik verwacht dat de vraag de komende jaren verder toeneemt.”

Eerste meel importeren

Obeng verwacht eind van het jaar het eerste meel te kunnen importeren. “Momenteel gaan de eerste zaden de grond in. We hopen in september en oktober te kunnen oogsten. Vervolgens worden de bonen gedroogd en tot meel verwerkt.” Een deel van het meel wordt gebruikt voor verder onderzoek. “Bijvoorbeeld om te kijken of we er smakelijke zuivelproducten van kunnen ontwikkelen en voor welke andere producten cowpea allemaal geschikt is.”

De grootste kansen van cowpea liggen volgens haar op het gebied van duurzaamheid. “Cowpea is ecologisch duurzaam, omdat het stikstof kan binden. Maar ook de sociale duurzaamheid is belangrijk. Hiermee kunnen we West-Afrikaanse vrouwen helpen om een goede toekomst op te bouwen. Ook de WUR gelooft in deze sociale impact. Daarom hebben zij mij de kans gegeven om dit werk als nevenactiviteit te doen. Daar ben ik enorm blij mee.”