Groningse De Wrede is Ei-wethouder door sterk en breed beleidsplan        

De Groningse wethouder Kristen de Wrede is verkozen tot Ei-wethouder tijdens de jaarlijkse conferentie 'Gemeente Plant Vooruit'. Non-profit de Dierencoalitie en adviesbureau Greendish organiseren dit evenement.

De Groningse wethouder werd gekozen uit de 7 genomineerde wethouders. Tijdens de conferentie 'Gemeente Plant Vooruit' konden de deelnemers kiezen tussen een top-3 van wethouders, van de gemeentes Amsterdam, Wageningen en Groningen. De Wrede overtuigde met haar enthousiaste relaas over beleid voor gemeentelijk voedselhubs en moestuinen in iedere wijk. Ook stimuleert zij plantaardige voeding op scholen en mogen gemeentelijke reclamezuilen niet meer worden ingezet voor vleespromotie. Het Groningse beleid illustreert waar een gemeente bevoegd is om beleid te maken.

Lees ook: Eiwitlandschappen: Vleesconsumptie en polarisatie in Europa

Inzet voor een gezondere voedselomgeving

De Dierencoalitie organiseert de Ei-wethouderverkiezing waarbij wethouders worden beoordeeld op hun inzet en hun beleidsplan voor een gezondere voedselomgeving. De voedselomgeving is de fysieke, economische, politiek en sociaaleconomische context waarin een consument beslissingen neemt over voedselaankopen en -consumptie. Momenteel zorgt het grote aanbod aan snacks en fast food in de publieke ruimte dat consumenten ongezonde keuzes maken. Het aandeel mensen en kinderen in Nederland met overgewicht en andere welvaartsziekten neemt door die ongezonde omgeving al decennia gestaag toe. Een deel van die voedselomgeving kan een gemeente beïnvloeden, zodat consumenten makkelijker gezondere keuzes kunnen maken.

Lees ook: Steeds meer gemeentes doen vleesreclames in de ban

Gemeentes willen meer plantaardig en minder dierlijk voedsel

Een groeiend aantal gemeentes in Nederland heeft voedselbeleid met als doel minder dierlijke en meer plantaardige voedselconsumptie. De Dierencoalitie presenteert een kaart op www.gemeenteplantvooruit.nl waarop alle gemeentes actief in de voedseltransitie staan aangeduid. Ook verstrekt de website informatie over hoe gemeentes met een goed voedselbeleid voor de transitie kunnen starten. Tijdens de conferentie worden ervaringen en kennis uitgewisseld.

Gemeentes missen een goed plan

De initiatieven die gemeentes initiëren missen vaak slagkracht doordat ze geen onderdeel zijn van een beleidsplan. Lara Sibbing, adviseur voedselbeleid, legt uit waar het vaak misgaat in gemeentebeleid. Het doel is helder, zoals een voedselpatroon van 60% plantaardig eiwit en 40% dierlijk eiwit in 2030. Dat is doel is nog ver weg en de weg daar naartoe is minder goed uitgespeld in beleid. “Er zijn vaak geen subdoelen gedefinieerd, geen beleidsinstrumenten gekozen of een manier gevonden om de voortgang te meten,” zegt Sibbing. Veel acties zijn daardoor eenmalig en hebben geen langdurige invloed op de voedselomgeving.

Meer gemeentelijke bevoegdheden in snack-wet

Het Ministerie van VWS ontwikkelt ondertussen een wet om de gemeentelijke bevoegdheden in het vormen van de voedselomgeving te verruimen. Een kaart met scores van de huidige voedselomgeving moet de basis vormen voor bijvoorbeeld een vestigingsbeleid voor horecaondernemers. Beleidsmaker Iris Kramer werkt aan de wet en legt uit wat de uitdagingen zijn. “De vraag is op basis waarvan een gemeente een ondernemer mag weren. Volgens de EU-dienstenrichtlijn mag een lokale overheid ondernemers niet belemmeren in de vestiging of dienstverlening. En hoe bepaal je of een ondernemer gezond of ongezond is?” Kramer denkt deze zogenaamde Snackwet in 2025 door de Eerste en Tweede Kamers heen zal gaan voor goedkeuring.

Lees ook: Jessie van Hattum over plantaardige voedselketen: 'Toon lef en zoek nieuwe commerciële kansen.'

Tegelijkertijd moeten wethouders zich niet te veel richten op de belemmeringen en ‘gewoon doen’. Vooral de Haarlemse wethouder Ziggy Klazes, bekend van het verbod in haar gemeente op vleesreclames in de publieke ruimte, benoemt het belang van initiatief. “Op het allerlaatste moment van een motie over een verbod van niet-duurzame reclame in gemeentelijke reclamezuilen heb ik vlees erbij gezet. Mensen wilden die lelijke reclamezuilen niet meer. Toen ze het vlees in het rijtje zagen staan van fossiele brandstof en ander niet-duurzame zaken namen de raadsleden het vlees op de koop toe.”

Invloed in de publieke ruimte

Hoewel de gemeente momenteel niet een supermarkt of een horecaondernemers kan aanspreken op de gezondheid van zijn aanbod kan veel wel. Maartje Poelman, onderzoeker aan Wageningen University & Research, vertelt over wat gemeenten wel kunnen doen. “Supermarkten hebben vaak franchiseondernemers in de gemeente en die kunnen met sponsoring of andere acties gezondere keuzes stimuleren. Aanbesteding van duurzame, plantaardige catering draagt bij.” Ook een verbod op niet-duurzame reclames in de al genoemde gemeentelijke reclamezuilen is goed uit te voeren. In de genomineerde gemeenten initiëren wethouders educatieve programma’s op scholen en sportclubs. In de publieke ruimte kan de gemeente veel plantaardige initiatieven ontplooien. 

De Groningse wethouder Kristen de Wrede is verkozen tot Ei-wethouder tijdens de jaarlijkse conferentie 'Gemeente Plant Vooruit'. Non-profit de Dierencoalitie en adviesbureau Greendish organiseren dit evenement.

De Groningse wethouder werd gekozen uit de 7 genomineerde wethouders. Tijdens de conferentie 'Gemeente Plant Vooruit' konden de deelnemers kiezen tussen een top-3 van wethouders, van de gemeentes Amsterdam, Wageningen en Groningen. De Wrede overtuigde met haar enthousiaste relaas over beleid voor gemeentelijk voedselhubs en moestuinen in iedere wijk. Ook stimuleert zij plantaardige voeding op scholen en mogen gemeentelijke reclamezuilen niet meer worden ingezet voor vleespromotie. Het Groningse beleid illustreert waar een gemeente bevoegd is om beleid te maken.

Lees ook: Eiwitlandschappen: Vleesconsumptie en polarisatie in Europa

Inzet voor een gezondere voedselomgeving

De Dierencoalitie organiseert de Ei-wethouderverkiezing waarbij wethouders worden beoordeeld op hun inzet en hun beleidsplan voor een gezondere voedselomgeving. De voedselomgeving is de fysieke, economische, politiek en sociaaleconomische context waarin een consument beslissingen neemt over voedselaankopen en -consumptie. Momenteel zorgt het grote aanbod aan snacks en fast food in de publieke ruimte dat consumenten ongezonde keuzes maken. Het aandeel mensen en kinderen in Nederland met overgewicht en andere welvaartsziekten neemt door die ongezonde omgeving al decennia gestaag toe. Een deel van die voedselomgeving kan een gemeente beïnvloeden, zodat consumenten makkelijker gezondere keuzes kunnen maken.

Lees ook: Steeds meer gemeentes doen vleesreclames in de ban

Gemeentes willen meer plantaardig en minder dierlijk voedsel

Een groeiend aantal gemeentes in Nederland heeft voedselbeleid met als doel minder dierlijke en meer plantaardige voedselconsumptie. De Dierencoalitie presenteert een kaart op www.gemeenteplantvooruit.nl waarop alle gemeentes actief in de voedseltransitie staan aangeduid. Ook verstrekt de website informatie over hoe gemeentes met een goed voedselbeleid voor de transitie kunnen starten. Tijdens de conferentie worden ervaringen en kennis uitgewisseld.

Gemeentes missen een goed plan

De initiatieven die gemeentes initiëren missen vaak slagkracht doordat ze geen onderdeel zijn van een beleidsplan. Lara Sibbing, adviseur voedselbeleid, legt uit waar het vaak misgaat in gemeentebeleid. Het doel is helder, zoals een voedselpatroon van 60% plantaardig eiwit en 40% dierlijk eiwit in 2030. Dat is doel is nog ver weg en de weg daar naartoe is minder goed uitgespeld in beleid. “Er zijn vaak geen subdoelen gedefinieerd, geen beleidsinstrumenten gekozen of een manier gevonden om de voortgang te meten,” zegt Sibbing. Veel acties zijn daardoor eenmalig en hebben geen langdurige invloed op de voedselomgeving.

Meer gemeentelijke bevoegdheden in snack-wet

Het Ministerie van VWS ontwikkelt ondertussen een wet om de gemeentelijke bevoegdheden in het vormen van de voedselomgeving te verruimen. Een kaart met scores van de huidige voedselomgeving moet de basis vormen voor bijvoorbeeld een vestigingsbeleid voor horecaondernemers. Beleidsmaker Iris Kramer werkt aan de wet en legt uit wat de uitdagingen zijn. “De vraag is op basis waarvan een gemeente een ondernemer mag weren. Volgens de EU-dienstenrichtlijn mag een lokale overheid ondernemers niet belemmeren in de vestiging of dienstverlening. En hoe bepaal je of een ondernemer gezond of ongezond is?” Kramer denkt deze zogenaamde Snackwet in 2025 door de Eerste en Tweede Kamers heen zal gaan voor goedkeuring.

Lees ook: Jessie van Hattum over plantaardige voedselketen: 'Toon lef en zoek nieuwe commerciële kansen.'

Tegelijkertijd moeten wethouders zich niet te veel richten op de belemmeringen en ‘gewoon doen’. Vooral de Haarlemse wethouder Ziggy Klazes, bekend van het verbod in haar gemeente op vleesreclames in de publieke ruimte, benoemt het belang van initiatief. “Op het allerlaatste moment van een motie over een verbod van niet-duurzame reclame in gemeentelijke reclamezuilen heb ik vlees erbij gezet. Mensen wilden die lelijke reclamezuilen niet meer. Toen ze het vlees in het rijtje zagen staan van fossiele brandstof en ander niet-duurzame zaken namen de raadsleden het vlees op de koop toe.”

Invloed in de publieke ruimte

Hoewel de gemeente momenteel niet een supermarkt of een horecaondernemers kan aanspreken op de gezondheid van zijn aanbod kan veel wel. Maartje Poelman, onderzoeker aan Wageningen University & Research, vertelt over wat gemeenten wel kunnen doen. “Supermarkten hebben vaak franchiseondernemers in de gemeente en die kunnen met sponsoring of andere acties gezondere keuzes stimuleren. Aanbesteding van duurzame, plantaardige catering draagt bij.” Ook een verbod op niet-duurzame reclames in de al genoemde gemeentelijke reclamezuilen is goed uit te voeren. In de genomineerde gemeenten initiëren wethouders educatieve programma’s op scholen en sportclubs. In de publieke ruimte kan de gemeente veel plantaardige initiatieven ontplooien.