Is het tijd voor een boete in de eiwittransitie?

Volgens Milieudefensie is het tijd voor boetes in de eiwittransitie. De organisatie waarschuwt dat de transitie veel te traag gaat door terughoudende supermarktketens. Consumenten blijven trouw aan dierlijke eiwitten, waardoor supermarkten voorzichtig opereren uit angst omzet te verliezen. Als die afwachtende houding leidt tot het niet halen van klimaat- en gezondheidsdoelen, is sturing door de overheid onvermijdelijk, stelt de milieuorganisatie.

Milieudefensie heeft zelfs een concreet voorstel: supermarkten met een omzet van meer dan €0,5 miljard per jaar zouden elk jaar een groter aandeel plantaardige eiwitten moeten verkopen. Doen ze dat niet, dan volgt een boete. De targets zijn ambitieus: 50% plantaardig in 2027, 60% in 2030 en zelfs 70% in 2035. Het geld van de boetes zou worden gebruikt om de landbouw te verduurzamen. Volgens Milieudefensie is het geen straf, maar een noodzakelijke maatregel om supermarkten verantwoordelijkheid te laten nemen.

Wat zouden supermarkten betalen?

Distrifood rekende de boetebedragen alvast door. In 2027 zouden Albert Heijn €218 miljoen, Jumbo €115 miljoen, Aldi €114 miljoen, Plus €91 miljoen en Lidl €29 miljoen moeten betalen. In 2030 lopen de bedragen nog hoger op, met een totaal van ongeveer €2 miljard, ongeveer 4% van de totale supermarktomzet. Op het eerste gezicht lijken deze boetes los te staan van de realiteit: ze liggen vele malen hoger dan de winst van de ketens. Het gemiddelde winstpercentage ligt eerder rond de 1% van de totale supermarktomzet, zo niet lager.

Toch is de boodschap duidelijk: de grenzen van vrijwilligheid zijn bereikt. Zonder concrete, meetbare doelen blijft de eiwittransitie een nobele intentie. Supermarkten moeten sturen, de overheid moet afdwingen.

Boetes maken boodschappen duurder

Of 2025 het jaar wordt waarin vrijwilligheid plaatsmaakt voor concrete regie, is de grote vraag. Om te beginnen: Milieudefensie heeft gelijk dat supermarkten een duidelijke prikkel nodig hebben; ze zullen de targets niet op eigen kracht halen. Maar invoering van boetes stuit op politieke en praktische obstakels. De recente verkiezingen laten zien dat partijen campagne voeren op de prijs van boodschappen en de portemonnee van de consument. Boetes zullen onvermijdelijk worden doorberekend, waardoor boodschappen duurder worden. Geen partij wil zich aan betutteling en dure boodschappen branden.

Gedragsverandering begint eerder bij sturing aan de leverancierskant en innovatie op het schap

Een realistischer alternatief is een combinatie van dwingender landbouwbeleid en het stimuleren van verdere innovatie op plantaardig gebied. Pas daarna kunnen eventueel boetes volgen, als aanvullende stok achter de deur.

Werken strenge straffen?

Misschien is het in de supermarktwereld niet anders: gedragsverandering begint eerder bij sturing aan de leverancierskant en innovatie op het schap dan bij onmiddellijke en potentieel onrealistisch hoge boetes. De vraag of strengere straffen werken is uitvoerig onderzocht. De consensus onder wetenschappers is opvallend eensgezind: strengere straffen zijn over het algemeen niet effectief in het terugdringen van ongewenst gedrag.

Zelf heb ik overigens mijn rijstijl nooit weten aan te passen ondanks de vele snelheidsboetes. U wel? Ik moet het echt hebben van dwingende maatregelen: stoplichten en drempels.

Volgens Milieudefensie is het tijd voor boetes in de eiwittransitie. De organisatie waarschuwt dat de transitie veel te traag gaat door terughoudende supermarktketens. Consumenten blijven trouw aan dierlijke eiwitten, waardoor supermarkten voorzichtig opereren uit angst omzet te verliezen. Als die afwachtende houding leidt tot het niet halen van klimaat- en gezondheidsdoelen, is sturing door de overheid onvermijdelijk, stelt de milieuorganisatie.

Milieudefensie heeft zelfs een concreet voorstel: supermarkten met een omzet van meer dan €0,5 miljard per jaar zouden elk jaar een groter aandeel plantaardige eiwitten moeten verkopen. Doen ze dat niet, dan volgt een boete. De targets zijn ambitieus: 50% plantaardig in 2027, 60% in 2030 en zelfs 70% in 2035. Het geld van de boetes zou worden gebruikt om de landbouw te verduurzamen. Volgens Milieudefensie is het geen straf, maar een noodzakelijke maatregel om supermarkten verantwoordelijkheid te laten nemen.

Wat zouden supermarkten betalen?

Distrifood rekende de boetebedragen alvast door. In 2027 zouden Albert Heijn €218 miljoen, Jumbo €115 miljoen, Aldi €114 miljoen, Plus €91 miljoen en Lidl €29 miljoen moeten betalen. In 2030 lopen de bedragen nog hoger op, met een totaal van ongeveer €2 miljard, ongeveer 4% van de totale supermarktomzet. Op het eerste gezicht lijken deze boetes los te staan van de realiteit: ze liggen vele malen hoger dan de winst van de ketens. Het gemiddelde winstpercentage ligt eerder rond de 1% van de totale supermarktomzet, zo niet lager.

Toch is de boodschap duidelijk: de grenzen van vrijwilligheid zijn bereikt. Zonder concrete, meetbare doelen blijft de eiwittransitie een nobele intentie. Supermarkten moeten sturen, de overheid moet afdwingen.

Boetes maken boodschappen duurder

Of 2025 het jaar wordt waarin vrijwilligheid plaatsmaakt voor concrete regie, is de grote vraag. Om te beginnen: Milieudefensie heeft gelijk dat supermarkten een duidelijke prikkel nodig hebben; ze zullen de targets niet op eigen kracht halen. Maar invoering van boetes stuit op politieke en praktische obstakels. De recente verkiezingen laten zien dat partijen campagne voeren op de prijs van boodschappen en de portemonnee van de consument. Boetes zullen onvermijdelijk worden doorberekend, waardoor boodschappen duurder worden. Geen partij wil zich aan betutteling en dure boodschappen branden.

Gedragsverandering begint eerder bij sturing aan de leverancierskant en innovatie op het schap

Een realistischer alternatief is een combinatie van dwingender landbouwbeleid en het stimuleren van verdere innovatie op plantaardig gebied. Pas daarna kunnen eventueel boetes volgen, als aanvullende stok achter de deur.

Werken strenge straffen?

Misschien is het in de supermarktwereld niet anders: gedragsverandering begint eerder bij sturing aan de leverancierskant en innovatie op het schap dan bij onmiddellijke en potentieel onrealistisch hoge boetes. De vraag of strengere straffen werken is uitvoerig onderzocht. De consensus onder wetenschappers is opvallend eensgezind: strengere straffen zijn over het algemeen niet effectief in het terugdringen van ongewenst gedrag.

Zelf heb ik overigens mijn rijstijl nooit weten aan te passen ondanks de vele snelheidsboetes. U wel? Ik moet het echt hebben van dwingende maatregelen: stoplichten en drempels.