Waar gehakt wordt, vallen plantaardige spaanders

Begin oktober dit jaar laaide de discussie in het Europese Parlement weer op over het verbieden van bepaalde benamingen voor plantaardige vleesvervangers. Daarbij ging de Franse Europarlementariër Céline Imart het verst. Zij wil een verbod op het gebruiken van de termen ‘steak’, ‘escalope’, ‘worst’, ‘burger’, ‘hamburger’, ‘eidooier’ en ‘(ei)eiwit’. Hierover is het laatste woord nog niet gezegd. De Europese Commissie moet zich hier nog over buigen. Een reactie wordt pas in de loop van 2027 verwacht.

Heel toevallig (?) berichtte de NVWA eind oktober dat ze tijdens een onderzoek naar additieven in vleesvervangers de term ‘plantaardig gehakt’ tegenkwam. En dat mag volgens de Nederlandse wet niet. De term ‘gehakt’ is namelijk een gereserveerde benaming en dus voorbehouden aan producten waar vlees in zit.

Volksgezondheid beschermen

Dat er in de Warenwet bepaalde gereserveerde aanduidingen staan om de volksgezondheid te beschermen en consumenten te behoeden voor misleiding, is prima. Zo ook gehakt. Toen Nederland in de jaren negentig werd geconfronteerd met BSE (gekkekoeienziekte) is de term gehakt nader omschreven in het Warenwetbesluit Vlees, gehakt en vleesproducten. Daar staat in dat er geen vleesvreemd eiwit in mag zitten. Overigens: mag gehaktbal toch wel? Want ook al meng je het met brood, zodat je er vleesvreemde eiwitten (namelijk gluten) aan toevoegt, dat noemen we toch nog steeds een gehaktbal?

De NVWA kijkt in de beoordeling niet naar de geest van de wet, maar alleen naar de letter. En dat is een gemiste kans. Tijden veranderen nu eenmaal en plantaardige eiwitten veroorzaken geen BSE. Waarom dan nog vasthouden aan deze aanduiding? Is het dan vanwege misleiding? Zou de ‘gemiddelde consument’ echt niet begrijpen als je iets ‘plantaardig gehakt’ noemt er geen vlees in zit? Uit een groot panelonderzoek van Radar naar deze benamingen blijkt dat consumenten termen als plantaardig gehakt prima begrijpen.

Onderzoek naar verwarring en misleiding

Goed dus dat de NVWA nu toch maar heeft besloten om af te wachten welke afspraken er in de EU hierover worden gemaakt. Tot die tijd zullen ze niet optreden. Dat geeft ze mooi de gelegenheid om gedegen onderzoek te doen naar de verwarring en misleiding bij consumenten.

Begin oktober dit jaar laaide de discussie in het Europese Parlement weer op over het verbieden van bepaalde benamingen voor plantaardige vleesvervangers. Daarbij ging de Franse Europarlementariër Céline Imart het verst. Zij wil een verbod op het gebruiken van de termen ‘steak’, ‘escalope’, ‘worst’, ‘burger’, ‘hamburger’, ‘eidooier’ en ‘(ei)eiwit’. Hierover is het laatste woord nog niet gezegd. De Europese Commissie moet zich hier nog over buigen. Een reactie wordt pas in de loop van 2027 verwacht.

Heel toevallig (?) berichtte de NVWA eind oktober dat ze tijdens een onderzoek naar additieven in vleesvervangers de term ‘plantaardig gehakt’ tegenkwam. En dat mag volgens de Nederlandse wet niet. De term ‘gehakt’ is namelijk een gereserveerde benaming en dus voorbehouden aan producten waar vlees in zit.

Volksgezondheid beschermen

Dat er in de Warenwet bepaalde gereserveerde aanduidingen staan om de volksgezondheid te beschermen en consumenten te behoeden voor misleiding, is prima. Zo ook gehakt. Toen Nederland in de jaren negentig werd geconfronteerd met BSE (gekkekoeienziekte) is de term gehakt nader omschreven in het Warenwetbesluit Vlees, gehakt en vleesproducten. Daar staat in dat er geen vleesvreemd eiwit in mag zitten. Overigens: mag gehaktbal toch wel? Want ook al meng je het met brood, zodat je er vleesvreemde eiwitten (namelijk gluten) aan toevoegt, dat noemen we toch nog steeds een gehaktbal?

De NVWA kijkt in de beoordeling niet naar de geest van de wet, maar alleen naar de letter. En dat is een gemiste kans. Tijden veranderen nu eenmaal en plantaardige eiwitten veroorzaken geen BSE. Waarom dan nog vasthouden aan deze aanduiding? Is het dan vanwege misleiding? Zou de ‘gemiddelde consument’ echt niet begrijpen als je iets ‘plantaardig gehakt’ noemt er geen vlees in zit? Uit een groot panelonderzoek van Radar naar deze benamingen blijkt dat consumenten termen als plantaardig gehakt prima begrijpen.

Onderzoek naar verwarring en misleiding

Goed dus dat de NVWA nu toch maar heeft besloten om af te wachten welke afspraken er in de EU hierover worden gemaakt. Tot die tijd zullen ze niet optreden. Dat geeft ze mooi de gelegenheid om gedegen onderzoek te doen naar de verwarring en misleiding bij consumenten.