Een akker met Nederlandse lupine. Dit gewas staat op de lijst van rijke en robuuste rassen. Foto: Michel Zoeter
In dit artikel
Het Wereld Natuur Fonds en het Louis Bolk Instituut hebben een lijst van 33 voedselgewassen samengesteld die bijdragen aan een duurzamer en gezonder Nederlands voedselsysteem. De lijst bevat veel vlinderbloemige gewassen.
De gewassen – van lupine en tuinboon tot huttentut en tamme kastanje – zijn geselecteerd op lage inputbehoefte, bijdrage aan biodiversiteit, klimaatbestendigheid en voedingswaarde. Met de lijst willen de organisaties supermarkten, cateraars en productontwikkelaars inspireren om meer in te zetten op Nederlands geteelde eiwitrijke gewassen.
De publicatie Rijk & Robuust Voedsel komt voort uit de vraag welke gewassen kunnen bijdragen aan het Menu 2050 van WWF-NL, waarin 64% tot 74% van het voedingspatroon plantaardig is. De onderzoekers startten met 2.651 gewassen en kwamen via een selectieproces tot 33 gewassen verdeeld over zes productgroepen: knolgewassen en groenten (10), fruit (6), peulvruchten (5), granen (5), noten (3) en oliehoudende zaden (4).
Lupine en soja scoren hoog op eiwit per hectare
In de lijst zijn peulvruchten goed vertegenwoordigd: lupine (wit en blauw), tuinboon, kapucijner en sojaboon. Deze vlinderbloemigen vragen weinig bemesting doordat ze stikstof uit de lucht binden. Tarwe en soja leveren meer dan 1.000 kilo eiwit per hectare. Ter vergelijking: melk levert circa 550 kilo eiwit per hectare. Sperziebonen leveren 1.400 kilo eiwit per hectare op.
Experts van het Louis Bolk Instituut hebben de gewassen beoordeeld op acht criteria, waaronder nutriënteninput, gewasbeschermingsmiddelen, watervraag, bijdrage aan biodiversiteit en bestendigheid tegen watertekort of -overschot. Rogge, spelt en haver scoren het hoogst onder de granen; lupine en tuinboon bij de peulvruchten.
Huttentut en tamme kastanje als nieuwkomers
Minder bekende gewassen op de lijst zijn huttentut (deder), een oliehoudend gewas dat weinig gevoelig is voor ziekten en plagen, en tamme kastanje als noot. Ook zeekraal – geteeld zonder bemesting of gewasbescherming – staat op de lijst.
Kikkererwt veelbelovend voor 2050
Voor 2050 identificeerden de onderzoekers nog eens 30 ‘veelbelovende’ gewassen, waaronder kikkererwt, gierst, boekweit en amandel. Deze zijn nog nicheproducten, maar kunnen door klimaatverandering en productontwikkeling interessanter worden voor Nederlandse teelt.
Het rapport benadrukt dat de huidige Nederlandse akkerbouw wordt gedomineerd door snijmais, aardappelen en suikerbieten – gewassen die veel zetmeel en calorieën leveren, maar relatief weinig voedingswaarde. Wereldwijd leveren slechts negen gewassen twee derde van alle voedselenergie.
