Dit staat in de update van het EAT-Lancet-dieet

De EAT-Lancet Commissie publiceert het vernieuwde rapport: Healthy, Sustainable, and Just Food Systems. De strekking van het rapport is hetzelfde als de voorganger: het voedselsysteem overschrijdt de planetaire grenzen. Nieuw is dat er nu naar negen planetaire grenzen is gekeken in plaats van zes.

Aan de inhoud van het EAT-Lancet-dieet is nauwelijks iets veranderd. Nog steeds wordt een overwegend plantaardig eetpatroon aanbevolen en gematigde consumptie van dierlijke producten. Het EAT-Lancet-dieet, ook wel het Planetary Health Diet genoemd, is een wetenschappelijk onderbouwd voedingspatroon ontwikkeld door een internationale commissie van wetenschappers. Het is bedoeld om wereldwijd, voor ongeveer 10 miljard mensen in 2050, een gezond, duurzaam en gebalanceerd dieet te bieden dat zowel goed is voor de mens als de planeet.

Eetaanbevelingen

In het nieuwe rapport zijn de eetaanbevelingen vrijwel hetzelfde gebleven. In deze editie ligt meer de nadruk op minimaal bewerkte voedingsmiddelen. Het rapport wijst ook op de negatieve gezondheidseffecten van ‘ultra-processed foods’.

Daarnaast doet de commissie specifieke aanbevelingen voor dierlijke consumptie. Het rapport van 2025 expliciteert een bovengrens: de inname van dierlijke producten mag niet meer dan twee porties per dag bedragen, waarvan één zuivel (250 gram melk of equivalent) en één andere bron zoals vis, gevogelte, rood vlees of eieren.

Ook opvallend: het gehalte peulvruchten blijft gehandhaafd op 75 gram per dag, maar hierbij wordt uitgegaan dat 50% hiervan soja is. De sojaboon heeft betere voedingswaarde dan andere peulvruchten.

Van zes naar negen planetaire grenzen

In het eerste rapport in 2019 is naar zes van de negen planetaire grenzen gekeken. Deze zes werden specifiek gekozen omdat het de belangrijkste systemen en processen van de aarde zijn. In de nieuwe versie staat meer kennis en bewijs om de impact van het voedselsysteem op alle negen planetaire grenzen te kwalificeren.

1. Klimaatverandering

2. Verandering van landsystemen

3. Verlies van biodiversiteit

4. Biogeochemische stromen (stikstofkringloop)

5. Verandering van zoetwater

6. Aantasting van de ozonlaag in de stratosfeer

En de nieuwe planetaire grenzen:

7. Verzuring van de oceaan

8. Atmosferische aerosolbelasting

9. Nieuwe entiteiten

Rechtvaardigheid

In deze update is ook rechtvaardigheid toegevoegd als pijler naast gezondheid en duurzaamheid. Het rapport introduceert het concept van ‘sociale fundamenten’, gebaseerd op mensenrechten zoals het recht op voedsel, een gezonde leefomgeving en fatsoenlijk werk. De rapporteurs besteden expliciet aandacht aan de ongelijke verdeling van de baten en lasten van het voedselsysteem. Zo dragen de diëten van de rijkste 30% van de wereldbevolking bij aan meer dan 70% van de milieudruk. De update stelt dat slechts 1% van de wereldbevolking zich in een ‘veilige en rechtvaardige ruimte’ bevind.

In dit licht zijn contextspecifieke aanbevelingen toegevoegd: de noodzaak om dierlijke producten te minderen geldt vooral voor rijkere landen. Voor sommige bevolkingsgroepen, met name in contexten van ondervoeding of waar men afhankelijk is van veeteelt, moet de rol van dierlijke producten zorgvuldig worden overwogen.

De EAT-Lancet Commissie publiceert het vernieuwde rapport: Healthy, Sustainable, and Just Food Systems. De strekking van het rapport is hetzelfde als de voorganger: het voedselsysteem overschrijdt de planetaire grenzen. Nieuw is dat er nu naar negen planetaire grenzen is gekeken in plaats van zes.

Aan de inhoud van het EAT-Lancet-dieet is nauwelijks iets veranderd. Nog steeds wordt een overwegend plantaardig eetpatroon aanbevolen en gematigde consumptie van dierlijke producten. Het EAT-Lancet-dieet, ook wel het Planetary Health Diet genoemd, is een wetenschappelijk onderbouwd voedingspatroon ontwikkeld door een internationale commissie van wetenschappers. Het is bedoeld om wereldwijd, voor ongeveer 10 miljard mensen in 2050, een gezond, duurzaam en gebalanceerd dieet te bieden dat zowel goed is voor de mens als de planeet.

Eetaanbevelingen

In het nieuwe rapport zijn de eetaanbevelingen vrijwel hetzelfde gebleven. In deze editie ligt meer de nadruk op minimaal bewerkte voedingsmiddelen. Het rapport wijst ook op de negatieve gezondheidseffecten van ‘ultra-processed foods’.

Daarnaast doet de commissie specifieke aanbevelingen voor dierlijke consumptie. Het rapport van 2025 expliciteert een bovengrens: de inname van dierlijke producten mag niet meer dan twee porties per dag bedragen, waarvan één zuivel (250 gram melk of equivalent) en één andere bron zoals vis, gevogelte, rood vlees of eieren.

Ook opvallend: het gehalte peulvruchten blijft gehandhaafd op 75 gram per dag, maar hierbij wordt uitgegaan dat 50% hiervan soja is. De sojaboon heeft betere voedingswaarde dan andere peulvruchten.

Van zes naar negen planetaire grenzen

In het eerste rapport in 2019 is naar zes van de negen planetaire grenzen gekeken. Deze zes werden specifiek gekozen omdat het de belangrijkste systemen en processen van de aarde zijn. In de nieuwe versie staat meer kennis en bewijs om de impact van het voedselsysteem op alle negen planetaire grenzen te kwalificeren.

1. Klimaatverandering

2. Verandering van landsystemen

3. Verlies van biodiversiteit

4. Biogeochemische stromen (stikstofkringloop)

5. Verandering van zoetwater

6. Aantasting van de ozonlaag in de stratosfeer

En de nieuwe planetaire grenzen:

7. Verzuring van de oceaan

8. Atmosferische aerosolbelasting

9. Nieuwe entiteiten

Rechtvaardigheid

In deze update is ook rechtvaardigheid toegevoegd als pijler naast gezondheid en duurzaamheid. Het rapport introduceert het concept van ‘sociale fundamenten’, gebaseerd op mensenrechten zoals het recht op voedsel, een gezonde leefomgeving en fatsoenlijk werk. De rapporteurs besteden expliciet aandacht aan de ongelijke verdeling van de baten en lasten van het voedselsysteem. Zo dragen de diëten van de rijkste 30% van de wereldbevolking bij aan meer dan 70% van de milieudruk. De update stelt dat slechts 1% van de wereldbevolking zich in een ‘veilige en rechtvaardige ruimte’ bevind.

In dit licht zijn contextspecifieke aanbevelingen toegevoegd: de noodzaak om dierlijke producten te minderen geldt vooral voor rijkere landen. Voor sommige bevolkingsgroepen, met name in contexten van ondervoeding of waar men afhankelijk is van veeteelt, moet de rol van dierlijke producten zorgvuldig worden overwogen.