Zalm als schijnluxe frustreert de eiwittransitie

Zalm is gezond, rijk aan omega 3, goed voor het hart. Dat dacht ik tot ik in mijn hoofd kortsluiting kreeg, toen ik las dat die zalm bio-industriekip eet om als gezonde moot op de schaal te eindigen.

Kort gezegd: kweekzalm eet vismeel, overbevissing en El Niño hebben de prijs van vismeel opgedreven, zalmkwekers voeren hun zalm nu (mede) kipmeel. Daar zit zelfs een duurzaam tintje aan. Het benutten van reststromen uit de vleesindustrie gaat verspilling tegen.

Voor zover de logica van de voedingsindustrie: als het goedkoop kan, maak het dan goedkoop en laat consumenten vooral ook niet zien op de verpakking wat zalm eet. De achterliggende gedachte is dat zolang de consument bij kweekzalm het beeld heeft van een gezond en ‘natuurlijk’ product dat ‘verantwoord’ opgroeit in bassins in de Noorse fjorden, hij wel zalm blijft kopen. En dan komen we bij de verantwoordelijkheid van de supermarktinkoper. Die vindt het waarschijnlijk een omzetrisico te vermelden dat zalm groeit door kip te eten. Hij of zij kan zich daarbij ook nog eens verschuilen achter de wet of een keurmerk.

Meer transparantie over wat zalm eet

Zou meer transparantie niet leiden tot betere keuzes van klanten? Dat betekent dus niet dat elke zalm gevoed met kippenmeel uit het assortiment moet verdwijnen. De klant moet wel kunnen begrijpen wat hij koopt. De klant moet daar zelf een oordeel over kunnen vormen. Als ‘eerlijke’ zalm daardoor duurder wordt, is dat een gegeven.

Welke consument wil een Mercedes rijden met het motorblok van een lelijke eend?

Het probleem van de eiwittransitie is slepend. De Nederlandse supermarkten willen in 2030 gemiddeld 60 procent van de verkochte eiwitten uit plantaardige bronnen halen. In 2025 bleef dat aandeel steken op 42,6 procent, iets lager dan een jaar eerder. Volgens de Superlijst Groen 2025 van Questionmark en Milieudefensie bestond 85 procent van de eiwitrijke aanbiedingen uit dierlijke producten. De praktijk loopt hopeloos achter.

Kipgevoerde zalm als versneller van de eiwittransitie

Draai het dan eens om. Gebruik de zalm die kip eet, als instrument om de transitie te versnellen. Wees gewoon open over de keten, zodat klanten zich een beeld kunnen vormen. Als een klant zalm wil, krijgt hij nog steeds kip-zalm en kiest hij voor de goedkoopste oplossing. De paradox is in dit geval wellicht ook de meest duurzame, omdat reststromen uit de bio-industrie verwaard worden.

Wat gebeurt er als de supermarkt de ramen opengooit en kipgevoerde zalm op de verpakking zet? Dan zal een deel van de klanten geen zalm meer kopen uit verbijstering, omdat zalm geen kippenvlees moet eten. Dat is mijn kortsluiting.

Een deel zal geen zalm meer kopen, omdat het proces van omzetten van plantaardige eiwitten (kippenvoer) naar dierlijke eiwitten (kip) naar dierlijke eiwitten in fase twee (zalm) geen proces is dat ze willen financieren. En een deel zal overstappen op duurdere zalm die stapje voor stapje toekomstbestendiger wordt gekweekt of gevangen.

Ja, zalm wordt dan weer een luxe. Wat is daar mis mee? Want supermarkten verkopen klanten nu schijnluxe. Welke consument wil een Mercedes rijden met het motorblok van een lelijke eend? Misschien moeten we daar eens mee vergelijken. De auto-industrie zou niet durven. Supermarktbedrijven komen er gewoon mee weg.

Zalm is gezond, rijk aan omega 3, goed voor het hart. Dat dacht ik tot ik in mijn hoofd kortsluiting kreeg, toen ik las dat die zalm bio-industriekip eet om als gezonde moot op de schaal te eindigen.

Kort gezegd: kweekzalm eet vismeel, overbevissing en El Niño hebben de prijs van vismeel opgedreven, zalmkwekers voeren hun zalm nu (mede) kipmeel. Daar zit zelfs een duurzaam tintje aan. Het benutten van reststromen uit de vleesindustrie gaat verspilling tegen.

Voor zover de logica van de voedingsindustrie: als het goedkoop kan, maak het dan goedkoop en laat consumenten vooral ook niet zien op de verpakking wat zalm eet. De achterliggende gedachte is dat zolang de consument bij kweekzalm het beeld heeft van een gezond en ‘natuurlijk’ product dat ‘verantwoord’ opgroeit in bassins in de Noorse fjorden, hij wel zalm blijft kopen. En dan komen we bij de verantwoordelijkheid van de supermarktinkoper. Die vindt het waarschijnlijk een omzetrisico te vermelden dat zalm groeit door kip te eten. Hij of zij kan zich daarbij ook nog eens verschuilen achter de wet of een keurmerk.

Meer transparantie over wat zalm eet

Zou meer transparantie niet leiden tot betere keuzes van klanten? Dat betekent dus niet dat elke zalm gevoed met kippenmeel uit het assortiment moet verdwijnen. De klant moet wel kunnen begrijpen wat hij koopt. De klant moet daar zelf een oordeel over kunnen vormen. Als ‘eerlijke’ zalm daardoor duurder wordt, is dat een gegeven.

Welke consument wil een Mercedes rijden met het motorblok van een lelijke eend?

Het probleem van de eiwittransitie is slepend. De Nederlandse supermarkten willen in 2030 gemiddeld 60 procent van de verkochte eiwitten uit plantaardige bronnen halen. In 2025 bleef dat aandeel steken op 42,6 procent, iets lager dan een jaar eerder. Volgens de Superlijst Groen 2025 van Questionmark en Milieudefensie bestond 85 procent van de eiwitrijke aanbiedingen uit dierlijke producten. De praktijk loopt hopeloos achter.

Kipgevoerde zalm als versneller van de eiwittransitie

Draai het dan eens om. Gebruik de zalm die kip eet, als instrument om de transitie te versnellen. Wees gewoon open over de keten, zodat klanten zich een beeld kunnen vormen. Als een klant zalm wil, krijgt hij nog steeds kip-zalm en kiest hij voor de goedkoopste oplossing. De paradox is in dit geval wellicht ook de meest duurzame, omdat reststromen uit de bio-industrie verwaard worden.

Wat gebeurt er als de supermarkt de ramen opengooit en kipgevoerde zalm op de verpakking zet? Dan zal een deel van de klanten geen zalm meer kopen uit verbijstering, omdat zalm geen kippenvlees moet eten. Dat is mijn kortsluiting.

Een deel zal geen zalm meer kopen, omdat het proces van omzetten van plantaardige eiwitten (kippenvoer) naar dierlijke eiwitten (kip) naar dierlijke eiwitten in fase twee (zalm) geen proces is dat ze willen financieren. En een deel zal overstappen op duurdere zalm die stapje voor stapje toekomstbestendiger wordt gekweekt of gevangen.

Ja, zalm wordt dan weer een luxe. Wat is daar mis mee? Want supermarkten verkopen klanten nu schijnluxe. Welke consument wil een Mercedes rijden met het motorblok van een lelijke eend? Misschien moeten we daar eens mee vergelijken. De auto-industrie zou niet durven. Supermarktbedrijven komen er gewoon mee weg.