Zeevenkel en zeebanaan kansrijk in visvervangers

Het is teler Aart-Jan Bil en handelaar Hans Elenbaas gelukt om op Schouwen-Duiveland jaarrond twee nieuwe zilte groenten te telen: zeevenkel en zeebanaan. Deze producten bieden niet alleen kans als groente, of kruid, maar ook als smaakmaker in visvervangers.

Hans Elenbaas is al sinds zijn elfde met zeegroenten bezig. “Dat is als hobby begonnen. Twintig jaar geleden heb ik samen met mijn broer Elenbaas Zeegroenten opgericht. Ons bedrijf is gevestigd in Middelburg. Hier wassen, sorteren, verpakken en distribueren we de zeegroenten en zeewieren. Daarbij gaat het zowel om verse, als bewerkte en gedroogde producten. We verhandelen over de hele wereld, maar voornamelijk Nederland en België. We leveren vooral aan restaurants, supermarkten en de industrie.”

Teler Aart-Jan Bil is eigenlijk per ongeluk in de zeegroenten terechtkomen. “In het verleden werkte ik voor een landbouwcoöperatie. Daar kwam ik iemand tegen die al heel lang met de teelt bezig was. Dat bedrijf stopte en zo ben ik er eigenlijk in gerold. We hebben in totaal 20 hectare grond. Op 3 hectare zijn we actief met zeegroenten.”

In Zeeland is een aantal telers actief, maar het volume is nog laag, weet hij. “In totaal gaat het om een oppervlakte van circa 10 hectare.” Het is een kleine markt, vult Elenbaas aan. “Bovendien komt groot deel van de zeegroenten uit het Middellandse Zeegebied. Daarnaast importeren wij vanuit Frankrijk, Israël, Italië, Mexico en Portugal.”

Zeeuwse Roots voor nieuwe zilte teelten

In 2019 zijn Elenbaas en Bil samen het project Zeeuwse Roots voor nieuwe zilte teelten gestart. “De aanleiding van het project kwam vanuit de provincie”, vertelt Elenbaas. “Er wordt in Zeeland al een aantal jaar zilte groenten geteeld en men was op zoek naar meer mogelijkheden om deze teelt uit te breiden. Vooral omdat het in de teelt van de reguliere akkerbouw gewassen steeds moeilijker wordt om geld te verdienen. Vanwege extreme weersomstandigheden en slechte marktprijzen staan diverse producten onder druk.”

Daarom werd besloten te onderzoeken welke kansen er zijn voor de teelt van zeebanaan en zeevenkel in Zeeland. Elenbaas licht toe: “Ik importeerde de zeebananen uit Australië. De zeevenkel komt uit het Middellandse Zeegebied, waar deze langs de kust in het wild groeit. Aan de import kleven zowel kosten- als milieutechnische nadelen. Bovendien zorgt de productie in eigen land voor een lokale, dagverse oogst. Daarom zijn Aart-Jan en ik gaan kijken of het mogelijk is om deze groenten in de koude kas te telen.”

Het was best lastig om een goede teelt op te zetten.  Bil: “Er bestaat geen literatuur over. Zou de teelt überhaupt mogelijk zijn? En welk substraat is hiervoor het meest geschikt? Om daar achter te komen, zijn we verschillende soorten substraat gaan testen. Daarnaast hebben we proeven uitgevoerd met het zoutgehalte en diverse voedingsstoffen. Dat is een traject van een aantal jaren geweest. Het was best spannend. Doe je iets verkeerd, dan krijgen de plantjes een vieze smaak. Ook wisten we niet of we ziektes zouden tegenkomen.”

Doe je iets verkeerd, dan krijgen de plantjes een vieze smaak

Jaarronde teelt

Nadat de teelt op gang was gekomen, deed de tweede uitdaging zich voor: een jaarronde teelt. Elenbaas licht toe:  “De oogst loopt normaal gesproken van half mei tot eind september. Dat heeft vooral met de daglengte te maken. Maar met een kas kun je dat probleem omzeilen.” Uiteindelijk is het gelukt om het seizoen te sturen, zonder er heel veel licht, warmte en energie in te steken. Daardoor hebben we nu het hele jaar door een redelijke productie.” Bil voegt toe: “Gelukkig hebben we milde winters gehad. Een strenge winter zou problemen geven. In dat geval zouden we noodverwarming kunnen gebruiken, maar dan lopen de kosten snel op.”

Afzet

Door de redelijk succesvolle teelt kunnen de in Zeeland geteelde zeebanaan en zeevenkel worden verhandeld. Elenbaas: “In eerste instantie richten we ons, zoals bij veel nieuwe producten, op de horeca. Zeegroenten zijn relatief makkelijk te bereiden. Ze hebben van zichzelf al heel veel smaak.” Inmiddels worden de producten in kleinverpakking ook in de supermarkt afgezet. “Hiervoor hebben we een speciale verpakkingsmachine aangeschaft. We hopen de komende tijd de samenwerking met de retail verder uit te breiden.”

Zeegroenten zijn relatief makkelijk te bereiden. Ze hebben van zichzelf al heel veel smaak

Er zijn echter ook uitdagingen. “De plantjes groeien langzaam en de teelt is behoorlijk arbeidsintensief. Bovendien is het lastig om arbeidskrachten te vinden, zowel voor de teelt als voor het verwerken en het verpakken. Je kunt niet alles automatiseren. Een deel van het proces blijft handwerk.”

“Fantastisch mooi product”

Hij noemt de zeebanaan een “fantastisch mooi product”. “Vooral omdat zeebananen lang houdbaar zijn. Ze zijn fris, groen en knapperig. Daardoor hebben ze alle gunstige eigenschappen voor een plekje in het supermarktschap. Door de lange houdbaarheid hebben de retailers relatief weinig derving.” Ander voordeel van de zeebanaan is de lage calorische waarde.

Zeevenkel wordt voornamelijk als kruid gegeten, zowel gedroogd als vers. “Het bevat veel aromatische stoffen en er zit ook een stofje in dat invloed heeft op de stofwisselingsnelheid. Daardoor wordt het in tabletjes gebruikt als vermageringsproduct. Zeevenkel is rijk aan calcium, mangaan, ijzer, kalium en vitamine C. Daarnaast teelt Aart-Jan ook zeekraal, dat veel magnesium en mangaan bevat.”

Rol in de eiwittransitie

De zilte producten kunnen als groente worden gegeten, maar lenen zich ook uitstekend als ingrediënt in salades, of als ingrediënt van een vegetarische burger. “In verse zeevenkel zit ongeveer 2,22 gram eiwit per 100 gram. In zeekraal 1,5 tot 3 gram eiwit per 100 gram en in zeebanaan zit zo’n 0,5 gram eiwit per 100 gram. Daardoor kunnen vooral zeevenkel en zeekraal een rol spelen in de eiwittransitie. Daarbij denk ik vooral aan een smaakmaker in visvervangers, zoals de toepassing in een visburger. Er zijn maar weinig groenten die van nature een zoute smaak hebben. Daar kunnen producenten zeker hun voordeel mee doen.”

Zeevenkel en zeekraal kunnen een rol spelen in de eiwittransitie. Vooral als smaakmaker in visvervangers

Richting de toekomst zien Elenbaas en Bil hiervoor veel kansen. “We hebben de teelt redelijk op orde en kunnen opschalen. Daarvoor moet echter eerst de vraag stijgen. Daarom zetten we nu in op het verder vergroten van de bekendheid van deze zilte groenten. Gelukkig is er een stijgende vraag naar lokaal geteelde producten. De afnemers hechten veel waarde aan het milieu en vinden een zo klein mogelijke ecologische footprint belangrijk. Daar passen onze producten uitstekend bij.”

Het is teler Aart-Jan Bil en handelaar Hans Elenbaas gelukt om op Schouwen-Duiveland jaarrond twee nieuwe zilte groenten te telen: zeevenkel en zeebanaan. Deze producten bieden niet alleen kans als groente, of kruid, maar ook als smaakmaker in visvervangers.

Hans Elenbaas is al sinds zijn elfde met zeegroenten bezig. “Dat is als hobby begonnen. Twintig jaar geleden heb ik samen met mijn broer Elenbaas Zeegroenten opgericht. Ons bedrijf is gevestigd in Middelburg. Hier wassen, sorteren, verpakken en distribueren we de zeegroenten en zeewieren. Daarbij gaat het zowel om verse, als bewerkte en gedroogde producten. We verhandelen over de hele wereld, maar voornamelijk Nederland en België. We leveren vooral aan restaurants, supermarkten en de industrie.”

Teler Aart-Jan Bil is eigenlijk per ongeluk in de zeegroenten terechtkomen. “In het verleden werkte ik voor een landbouwcoöperatie. Daar kwam ik iemand tegen die al heel lang met de teelt bezig was. Dat bedrijf stopte en zo ben ik er eigenlijk in gerold. We hebben in totaal 20 hectare grond. Op 3 hectare zijn we actief met zeegroenten.”

In Zeeland is een aantal telers actief, maar het volume is nog laag, weet hij. “In totaal gaat het om een oppervlakte van circa 10 hectare.” Het is een kleine markt, vult Elenbaas aan. “Bovendien komt groot deel van de zeegroenten uit het Middellandse Zeegebied. Daarnaast importeren wij vanuit Frankrijk, Israël, Italië, Mexico en Portugal.”

Zeeuwse Roots voor nieuwe zilte teelten

In 2019 zijn Elenbaas en Bil samen het project Zeeuwse Roots voor nieuwe zilte teelten gestart. “De aanleiding van het project kwam vanuit de provincie”, vertelt Elenbaas. “Er wordt in Zeeland al een aantal jaar zilte groenten geteeld en men was op zoek naar meer mogelijkheden om deze teelt uit te breiden. Vooral omdat het in de teelt van de reguliere akkerbouw gewassen steeds moeilijker wordt om geld te verdienen. Vanwege extreme weersomstandigheden en slechte marktprijzen staan diverse producten onder druk.”

Daarom werd besloten te onderzoeken welke kansen er zijn voor de teelt van zeebanaan en zeevenkel in Zeeland. Elenbaas licht toe: “Ik importeerde de zeebananen uit Australië. De zeevenkel komt uit het Middellandse Zeegebied, waar deze langs de kust in het wild groeit. Aan de import kleven zowel kosten- als milieutechnische nadelen. Bovendien zorgt de productie in eigen land voor een lokale, dagverse oogst. Daarom zijn Aart-Jan en ik gaan kijken of het mogelijk is om deze groenten in de koude kas te telen.”

Het was best lastig om een goede teelt op te zetten.  Bil: “Er bestaat geen literatuur over. Zou de teelt überhaupt mogelijk zijn? En welk substraat is hiervoor het meest geschikt? Om daar achter te komen, zijn we verschillende soorten substraat gaan testen. Daarnaast hebben we proeven uitgevoerd met het zoutgehalte en diverse voedingsstoffen. Dat is een traject van een aantal jaren geweest. Het was best spannend. Doe je iets verkeerd, dan krijgen de plantjes een vieze smaak. Ook wisten we niet of we ziektes zouden tegenkomen.”

Doe je iets verkeerd, dan krijgen de plantjes een vieze smaak

Jaarronde teelt

Nadat de teelt op gang was gekomen, deed de tweede uitdaging zich voor: een jaarronde teelt. Elenbaas licht toe:  “De oogst loopt normaal gesproken van half mei tot eind september. Dat heeft vooral met de daglengte te maken. Maar met een kas kun je dat probleem omzeilen.” Uiteindelijk is het gelukt om het seizoen te sturen, zonder er heel veel licht, warmte en energie in te steken. Daardoor hebben we nu het hele jaar door een redelijke productie.” Bil voegt toe: “Gelukkig hebben we milde winters gehad. Een strenge winter zou problemen geven. In dat geval zouden we noodverwarming kunnen gebruiken, maar dan lopen de kosten snel op.”

Afzet

Door de redelijk succesvolle teelt kunnen de in Zeeland geteelde zeebanaan en zeevenkel worden verhandeld. Elenbaas: “In eerste instantie richten we ons, zoals bij veel nieuwe producten, op de horeca. Zeegroenten zijn relatief makkelijk te bereiden. Ze hebben van zichzelf al heel veel smaak.” Inmiddels worden de producten in kleinverpakking ook in de supermarkt afgezet. “Hiervoor hebben we een speciale verpakkingsmachine aangeschaft. We hopen de komende tijd de samenwerking met de retail verder uit te breiden.”

Zeegroenten zijn relatief makkelijk te bereiden. Ze hebben van zichzelf al heel veel smaak

Er zijn echter ook uitdagingen. “De plantjes groeien langzaam en de teelt is behoorlijk arbeidsintensief. Bovendien is het lastig om arbeidskrachten te vinden, zowel voor de teelt als voor het verwerken en het verpakken. Je kunt niet alles automatiseren. Een deel van het proces blijft handwerk.”

“Fantastisch mooi product”

Hij noemt de zeebanaan een “fantastisch mooi product”. “Vooral omdat zeebananen lang houdbaar zijn. Ze zijn fris, groen en knapperig. Daardoor hebben ze alle gunstige eigenschappen voor een plekje in het supermarktschap. Door de lange houdbaarheid hebben de retailers relatief weinig derving.” Ander voordeel van de zeebanaan is de lage calorische waarde.

Zeevenkel wordt voornamelijk als kruid gegeten, zowel gedroogd als vers. “Het bevat veel aromatische stoffen en er zit ook een stofje in dat invloed heeft op de stofwisselingsnelheid. Daardoor wordt het in tabletjes gebruikt als vermageringsproduct. Zeevenkel is rijk aan calcium, mangaan, ijzer, kalium en vitamine C. Daarnaast teelt Aart-Jan ook zeekraal, dat veel magnesium en mangaan bevat.”

Rol in de eiwittransitie

De zilte producten kunnen als groente worden gegeten, maar lenen zich ook uitstekend als ingrediënt in salades, of als ingrediënt van een vegetarische burger. “In verse zeevenkel zit ongeveer 2,22 gram eiwit per 100 gram. In zeekraal 1,5 tot 3 gram eiwit per 100 gram en in zeebanaan zit zo’n 0,5 gram eiwit per 100 gram. Daardoor kunnen vooral zeevenkel en zeekraal een rol spelen in de eiwittransitie. Daarbij denk ik vooral aan een smaakmaker in visvervangers, zoals de toepassing in een visburger. Er zijn maar weinig groenten die van nature een zoute smaak hebben. Daar kunnen producenten zeker hun voordeel mee doen.”

Zeevenkel en zeekraal kunnen een rol spelen in de eiwittransitie. Vooral als smaakmaker in visvervangers

Richting de toekomst zien Elenbaas en Bil hiervoor veel kansen. “We hebben de teelt redelijk op orde en kunnen opschalen. Daarvoor moet echter eerst de vraag stijgen. Daarom zetten we nu in op het verder vergroten van de bekendheid van deze zilte groenten. Gelukkig is er een stijgende vraag naar lokaal geteelde producten. De afnemers hechten veel waarde aan het milieu en vinden een zo klein mogelijke ecologische footprint belangrijk. Daar passen onze producten uitstekend bij.”