True pricing als versneller van de eiwittransitie

De TAPP Coalitie zet zich in voor een eerlijke prijs voor voedsel, waarin milieu-, gezondheids- en dierenwelzijnskosten zijn meegerekend. Dit prijsmodel kan een belangrijke impuls geven aan de eiwittransitie. Als plantaardige producten goedkoper worden dan dierlijke, zullen meer consumenten overstappen. In dit interview bespreken directeur Jeroom Remmers en secretaris Edwin Bark de voortgang, uitdagingen en toekomstplannen van de coalitie.

De TAPP Coalitie zet zich in voor een eerlijke prijs voor voedsel. Dat wil zeggen: de echte, eerlijke prijs inclusief kosten voor milieu, gezondheid en dierenwelzijn. Dat is volgens Edwin Bark, Senior Vice President van Redefine Meat enorm belangrijk om de eiwittransitie te versnellen. “Een goede smaak is uiteraard key”, legt hij uit. “Producenten moeten ervoor zorgen dat plantaardig vlees net zo lekker is als de dierlijke variant. Daardoor kunnen consumenten compromisloos overstappen.” Ook opschaling van de productie is essentieel. “Daarbij speelt het prijscomponent een belangrijke rol. Als we sneller impact willen maken, dan moet je ervoor zorgen dat plantaardige producten goedkoper worden dan dierlijke. Er zijn verschillende onderzoeken die uitwijzen dat mensen dan willen overstappen.”

Impact op het klimaat

Bovendien heeft de productie van vlees een enorme impact op het klimaat. “Vlees en zuivel worden nog onverminderd gesubsidieerd zonder dat de schade aan het milieu in rekening wordt gebracht. Dat zorgt voor een oneerlijk speelveld. Dat maakt true pricing enorm belangrijk. Met deze driver kunnen we de eiwittransitie een boost geven.” Daarom heeft Bark zich aangesloten als  secretaris van het bestuur van de TAPP Coalitie.

Doelstellingen van de TAPP Coalitie

Waarom is de TAPP Coalitie vijf jaar geleden opgericht?

Remmers: “In het verleden heb ik heel lang bij allerlei natuur- en milieuorganisaties gewerkt en bij adviesbureaus op het gebied van energie en klimaat. Daardoor heb ik veel kennis over de landbouwtransitie en de energietransitie. In de energietransitie werkt het model van beprijzen en belonen heel goed. Je maakt duurder wat je minder wilt, dus de fossiele energie. De heffingsopbrengst gebruik je om wat je wilt stimuleren te subsidiëren, dus duurzame energie en energiebesparing. In de landbouwtransitie of de eiwittransitie kun je datzelfde succesvolle principe heel goed toepassen door vlees en zuivel duurder te maken."

"Dat heeft verschillende voordelen, zowel voor het klimaat, vanwege gezondheidsredenen als het dierenwelzijn. Met de heffingsopbrengst kun je veel mooie dingen doen. Bijvoorbeeld de boeren financieel helpen om de emissies te verlagen. Ook kun je het geld gebruiken om groente, fruit en vlees- en zuivelvervangers te subsidiëren. Het verbaasde me dat er nog geen grote natuur-, milieu-, of gezondheidsorganisaties met dit idee aan de slag is gegaan. Daarom besloot ik vijf jaar terug er zelf mee aan de slag te gaan en de TAPP Coalitie op te richten.”

Wat is er sinds de start gebeurd?

Remmers: “Ik ben op zoek gegaan naar partners die mij willen steunen. Dat is gelukt. Inmiddels hebben we 80 partners, waaronder een groot aantal voedselbedrijven, producenten van vlees- en zuivelvervangers, cateraars, boerenorganisaties, klimaatbewegingen, gezondheidsorganisaties en dierenwelzijnsclubs. Zij geven allemaal aan dat ze een eerlijke prijs voor vlees en zuivel heel belangrijk vinden. Inmiddels vertellen we al vijf jaar lang ons verhaal in Nederland en in andere EU landen. Er komt ook steeds meer steun vanuit de wetenschappelijke hoek. De Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) en de Wereldbank geven in recente rapporten aan dat rijke landen de belasting op vlees en zuivel moeten verhogen en dat groente en fruit, inclusief vlees- en zuivelvervangers, goedkoper moeten worden.”

Waarom true pricing zo krachtig is

Waarom is dit zo’n succesvolle ingreep?

Bark: “Het duurder maken van dierlijke producten door de impact van de productie op mens, planeet en dier mee te nemen, is een van de meest impactvolle en de meest makkelijke manieren om die klimaatcrisis een halt toe te roepen. Het vereist geen systeemverandering, maar kan gemakkelijk in de dagelijkse routine worden geïntegreerd. Het is een krachtig middel, waarmee ook perspectief wordt gegeven aan de boeren. Door de heffingen komt er financiële ruime om te investeren in innovatie en verdere verduurzaming.”

Remmers: “Adviesbureau CE Delft heeft voor ons onderzocht wat de effecten zijn van invoering van een duurzaamheidsbijdrage vlees, in 2025 en in 2030. Er is gekeken wat het effect is op de vleesconsumptie en de milieuwinst in binnen- en buitenland die daarmee samengaat, hoeveel opbrengsten de bijdrage oplevert en wat het effect is op koopkracht van verschillende inkomensgroepen. De duurzaamheidsbijdrage vlees leidt tot een geraamde afname van CO₂-eq.-emissies met 4,2 Mton in 2030, waarvan 2,7 Mton CO₂-eq. in Nederland. Daarnaast neemt welvaart toe met €800 miljoen.”

Politieke uitdagingen en kansen

Hoe moet de true price worden ingevoerd?

Bark: “Het is in feite een groot ‘change managementvraagstuk’ met veel stakeholders. Niet alleen moeten consumenten de prijsveranderingen begrijpen en accepteren, maar er zijn ook fiscale maatregelen nodig. Fiscaliteit gaat via de wetgever, dus de Tweede Kamer. Jeroom heeft al heel veel gedaan om het parlement zo ver te krijgen. Hij heeft eindeloos veel initiatief genomen door met alle politieke partijen te spreken. Tot niet lang voor de verkiezingen zag het heel goed uit. Er was veel steun. Niet alleen van de linkervleugel, maar ook van de groene liberalen en het Christelijke groen. Helaas begon er ineens een conservatieve populistische wind te waaien. Groene maatregelen werden plotseling afgedaan als onzin.”

Remmers: “In het bijna-Landbouwakkoord van Piet Adema in 2023 was een heffing op vlees en zuivel opgenomen. Deze was bedoeld om de boeren te ondersteunen in hun transitie. Hiervoor was € 600 miljoen begroot, dat van de heffingen betaald kon worden. Helaas heeft het nieuwe kabinet deze plannen niet overgenomen.”

Emission Trade System (ETS) als alternatief

Hoe gaan jullie om met dit soort tegenslagen?

Remmers: “Er zijn ook altijd weer nieuwe kansen. Nu voert Denemarken bijvoorbeeld een broeikasgasheffing in de veehouderij in. Dat inspireert ook andere landen. Vroeg of laat gaan Nederland en Duitsland ook deze kant op. Verder denkt de Europese Commissie na over hoe de landbouwsector de klimaatdoelen kan halen. Hiervoor worden allerlei onderzoeken gedaan. Een daarvan gaat over de invoering van een een emissiehandelssysteem voor de slachterijen en zuivelfabrieken. Hierbij moeten ze voor hun broeikasuitstoot betalen. Doordat bedrijven de rechten onderling kunnen verhandelen en de rechten elk jaar worden gekort, schiet de prijs voor die rechten omhoog. Daardoor zal vlees en zuivel dus op termijn duurder worden. We zijn druk bezig om dit systeem in Brussel te promoten. Dat doen we samen met heel veel partners en Europese koepelorganisaties. Op 17 februari organiseerden we een groot congres in Brussel samen met Rabobank en met de Europese voedselindustrie.”

Bark: “Enerzijds ben ik blij met dit Emission Trade System (ETS). Immers, alle beetjes helpen. Aan de andere kant vind ik het true pricing-concept zo sterk dat ik vooral daarvoor blijf strijden. Ik zie ETS meer als een tijdelijke oplossing, die nooit zoveel impact heeft als true pricing. Bij true pricing kijk je echt naar alle milieuschade, de sociale kosten en de gezondheidskosten. Deze ga je monitoren en terugbrengen. Aan de hand daarvan worden de winkelprijzen bepaald. Vlees en zuivel zullen daardoor flink duurder worden. Misschien wel twee keer zo duur.”

Effecten van true pricing op de vleesprijzen

Remmers: “CE Delft heeft hiervoor berekeningen gemaakt. Daarbij zijn alle aspecten, zoals broeikasgasemissie, stikstof, fijnstof en biodiversiteitsverlies, meegenomen. Zo is een true prijs berekend voor kip-, varkens- en rundvlees. Voor rundvlees gaat het om een prijsverhoging van 60% prijsverhoging. In datzelfde rapport adviseren de onderzoekers ook om een verbruiksbelasting in te voeren in plaats van een btw-verhoging. Een verhoging van de btw zorgt voor een prijsverhoging van 12%. Om het consumentengedrag echt te veranderen, is een prijsverhoging van minimaal 20% nodig.”

Wat gebeurt er met de prijs van goedkoop importvlees? Wordt dat dan ook duurder?

Remmers: “De verbruiksbelasting moet in de supermarkt of in de horeca worden afgedragen. Dan maakt het dus niet uit of het vlees in Nederland is geproduceerd of in het buitenland. Op Europees niveau kan dat op dezelfde manier worden geregeld. Bij een ETS voor vlees- en zuivelbedrijven past een EU-importheffing op vlees en zuivel.”

Zijn de lagere inkomensgroepen dan niet de dupe?

Bark: “Het eten hoeft niet duurder te worden. Alleen het eetpatroon moet worden aangepast. Als mensen een meer duurzame keuze maken, dan kunnen ze zelfs nog goedkoper uit zijn dan nu. Mensen denken dat er geld van hen wordt afgenomen, maar dat is niet zo. Het geld wordt op een heel verstandige manier geheroriënteerd. Dat heeft grote voordelen. Er zijn dan heel veel kosten die de maatschappij dan niet meer hoeft te betalen. Zo dalen de kosten voor gezondheidszorg. Uit onderzoek van Wageningen Universiteit blijkt dat als mensen minder vlees en zuivel consumeren, er € 600 miljoen per jaar aan zorgkosten wordt bespaard. Bovendien is true pricing een van de goedkoopste klimaatmaatregelen. Dat spaart ook geld uit.”

Pleiten jullie naast de prijsverhoging op dierlijke producten ook voor subsidiering van vleesvervangers?

Bark: “Het is de taak van de plantaardige vleesindustrie om te zorgen dat ze schaal maken zodat de prijzen aantrekkelijker worden. Door de prijs van dierlijke producten te verhogen, zal de relatieve prijs van plantaardige producten enorm verbeteren. Daardoor zal een nog grotere groep consumenten ze waarderen.”

Eet de consument nog wel vlees als de prijs enorm toeneemt?

Remmers: “Onderzoek van CE Delft wijst uit dat mensen misschien 50% minder vlees eten, ook minder kip. Naast plantaardige vervangers zullen consumenten van rundvlees overstappen naar de wat goedkopere, gezondere en milieuvriendelijkere vleessoorten, zoals kip. Al moeten we niet uit het oog verliezen dat ook in de kipindustrie ongelooflijk veel misstanden zijn.”

De rol van consumentenacceptatie

Verwachten jullie dat consumenten begrip hebben voor de prijsverhoging?

Bark: “Inmiddels heeft een aantal van onze cateraarpartners testen met true pricing uitgevoerd. Deze laten zien dat het zeker mogelijk is om aan de ene kant vlees duurder  te maken en andere kant goed en fruit en vegan maaltijden goedkoper. Er is eerst een pilot gedaan zonder uitleg. Bij een tweede pilot werd verteld dat dankzij deze maatregel de helft van de broeikasgasemissies van de voedselconsumptie wordt verminderd. In beide gevallen was er een heel goed resultaat. Klanten aten 20% minder vlees en een stuk of 7 keer meer groente en fruit en vegetarische maaltijden. De score was iets beter met de uitleg erbij.”

Waar zijn jullie het meest trots op wat jullie de afgelopen jaren hebben bereikt?

Remmers: “Het is best indrukwekkend wat we de afgelopen 5,5 jaar hebben gerealiseerd. Tijdens onze lustrumconferentie waren 180 stakeholders aanwezig. We hebben heel wat teweeggebracht en kregen complimenten van het ministerie van landbouw. True price voor vlees en zuivel is geen taboe meer, maar staat inmiddels op de politieke agenda.”

Toekomstplannen en ambities

Welke stappen willen jullie de komende tijd zetten?

Remmers: “Wij gaan door met onze lobby. Mochten er nieuwe verkiezingen komen, dan zorgen we ervoor dat onze plannen in de verkiezingsprogramma’s staan. Daarnaast blijven we ook internationaal actief. Niet alleen in Brussel, maar ook via internationale klimaatconferenties zullen we weer onze inbreng hebben. 27 landen steunen ons al.”

Bark: “Productontwikkeling blijft belangrijk. Er komt een moment waarop onze producten beter zijn dan die van de koe. Daarmee verdwijnt de logica om voor dierlijk vlees te kiezen helemaal.”

De TAPP Coalitie zet zich in voor een eerlijke prijs voor voedsel, waarin milieu-, gezondheids- en dierenwelzijnskosten zijn meegerekend. Dit prijsmodel kan een belangrijke impuls geven aan de eiwittransitie. Als plantaardige producten goedkoper worden dan dierlijke, zullen meer consumenten overstappen. In dit interview bespreken directeur Jeroom Remmers en secretaris Edwin Bark de voortgang, uitdagingen en toekomstplannen van de coalitie.

De TAPP Coalitie zet zich in voor een eerlijke prijs voor voedsel. Dat wil zeggen: de echte, eerlijke prijs inclusief kosten voor milieu, gezondheid en dierenwelzijn. Dat is volgens Edwin Bark, Senior Vice President van Redefine Meat enorm belangrijk om de eiwittransitie te versnellen. “Een goede smaak is uiteraard key”, legt hij uit. “Producenten moeten ervoor zorgen dat plantaardig vlees net zo lekker is als de dierlijke variant. Daardoor kunnen consumenten compromisloos overstappen.” Ook opschaling van de productie is essentieel. “Daarbij speelt het prijscomponent een belangrijke rol. Als we sneller impact willen maken, dan moet je ervoor zorgen dat plantaardige producten goedkoper worden dan dierlijke. Er zijn verschillende onderzoeken die uitwijzen dat mensen dan willen overstappen.”

Impact op het klimaat

Bovendien heeft de productie van vlees een enorme impact op het klimaat. “Vlees en zuivel worden nog onverminderd gesubsidieerd zonder dat de schade aan het milieu in rekening wordt gebracht. Dat zorgt voor een oneerlijk speelveld. Dat maakt true pricing enorm belangrijk. Met deze driver kunnen we de eiwittransitie een boost geven.” Daarom heeft Bark zich aangesloten als  secretaris van het bestuur van de TAPP Coalitie.

Doelstellingen van de TAPP Coalitie

Waarom is de TAPP Coalitie vijf jaar geleden opgericht?

Remmers: “In het verleden heb ik heel lang bij allerlei natuur- en milieuorganisaties gewerkt en bij adviesbureaus op het gebied van energie en klimaat. Daardoor heb ik veel kennis over de landbouwtransitie en de energietransitie. In de energietransitie werkt het model van beprijzen en belonen heel goed. Je maakt duurder wat je minder wilt, dus de fossiele energie. De heffingsopbrengst gebruik je om wat je wilt stimuleren te subsidiëren, dus duurzame energie en energiebesparing. In de landbouwtransitie of de eiwittransitie kun je datzelfde succesvolle principe heel goed toepassen door vlees en zuivel duurder te maken."

"Dat heeft verschillende voordelen, zowel voor het klimaat, vanwege gezondheidsredenen als het dierenwelzijn. Met de heffingsopbrengst kun je veel mooie dingen doen. Bijvoorbeeld de boeren financieel helpen om de emissies te verlagen. Ook kun je het geld gebruiken om groente, fruit en vlees- en zuivelvervangers te subsidiëren. Het verbaasde me dat er nog geen grote natuur-, milieu-, of gezondheidsorganisaties met dit idee aan de slag is gegaan. Daarom besloot ik vijf jaar terug er zelf mee aan de slag te gaan en de TAPP Coalitie op te richten.”

Wat is er sinds de start gebeurd?

Remmers: “Ik ben op zoek gegaan naar partners die mij willen steunen. Dat is gelukt. Inmiddels hebben we 80 partners, waaronder een groot aantal voedselbedrijven, producenten van vlees- en zuivelvervangers, cateraars, boerenorganisaties, klimaatbewegingen, gezondheidsorganisaties en dierenwelzijnsclubs. Zij geven allemaal aan dat ze een eerlijke prijs voor vlees en zuivel heel belangrijk vinden. Inmiddels vertellen we al vijf jaar lang ons verhaal in Nederland en in andere EU landen. Er komt ook steeds meer steun vanuit de wetenschappelijke hoek. De Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) en de Wereldbank geven in recente rapporten aan dat rijke landen de belasting op vlees en zuivel moeten verhogen en dat groente en fruit, inclusief vlees- en zuivelvervangers, goedkoper moeten worden.”

Waarom true pricing zo krachtig is

Waarom is dit zo’n succesvolle ingreep?

Bark: “Het duurder maken van dierlijke producten door de impact van de productie op mens, planeet en dier mee te nemen, is een van de meest impactvolle en de meest makkelijke manieren om die klimaatcrisis een halt toe te roepen. Het vereist geen systeemverandering, maar kan gemakkelijk in de dagelijkse routine worden geïntegreerd. Het is een krachtig middel, waarmee ook perspectief wordt gegeven aan de boeren. Door de heffingen komt er financiële ruime om te investeren in innovatie en verdere verduurzaming.”

Remmers: “Adviesbureau CE Delft heeft voor ons onderzocht wat de effecten zijn van invoering van een duurzaamheidsbijdrage vlees, in 2025 en in 2030. Er is gekeken wat het effect is op de vleesconsumptie en de milieuwinst in binnen- en buitenland die daarmee samengaat, hoeveel opbrengsten de bijdrage oplevert en wat het effect is op koopkracht van verschillende inkomensgroepen. De duurzaamheidsbijdrage vlees leidt tot een geraamde afname van CO₂-eq.-emissies met 4,2 Mton in 2030, waarvan 2,7 Mton CO₂-eq. in Nederland. Daarnaast neemt welvaart toe met €800 miljoen.”

Politieke uitdagingen en kansen

Hoe moet de true price worden ingevoerd?

Bark: “Het is in feite een groot ‘change managementvraagstuk’ met veel stakeholders. Niet alleen moeten consumenten de prijsveranderingen begrijpen en accepteren, maar er zijn ook fiscale maatregelen nodig. Fiscaliteit gaat via de wetgever, dus de Tweede Kamer. Jeroom heeft al heel veel gedaan om het parlement zo ver te krijgen. Hij heeft eindeloos veel initiatief genomen door met alle politieke partijen te spreken. Tot niet lang voor de verkiezingen zag het heel goed uit. Er was veel steun. Niet alleen van de linkervleugel, maar ook van de groene liberalen en het Christelijke groen. Helaas begon er ineens een conservatieve populistische wind te waaien. Groene maatregelen werden plotseling afgedaan als onzin.”

Remmers: “In het bijna-Landbouwakkoord van Piet Adema in 2023 was een heffing op vlees en zuivel opgenomen. Deze was bedoeld om de boeren te ondersteunen in hun transitie. Hiervoor was € 600 miljoen begroot, dat van de heffingen betaald kon worden. Helaas heeft het nieuwe kabinet deze plannen niet overgenomen.”

Emission Trade System (ETS) als alternatief

Hoe gaan jullie om met dit soort tegenslagen?

Remmers: “Er zijn ook altijd weer nieuwe kansen. Nu voert Denemarken bijvoorbeeld een broeikasgasheffing in de veehouderij in. Dat inspireert ook andere landen. Vroeg of laat gaan Nederland en Duitsland ook deze kant op. Verder denkt de Europese Commissie na over hoe de landbouwsector de klimaatdoelen kan halen. Hiervoor worden allerlei onderzoeken gedaan. Een daarvan gaat over de invoering van een een emissiehandelssysteem voor de slachterijen en zuivelfabrieken. Hierbij moeten ze voor hun broeikasuitstoot betalen. Doordat bedrijven de rechten onderling kunnen verhandelen en de rechten elk jaar worden gekort, schiet de prijs voor die rechten omhoog. Daardoor zal vlees en zuivel dus op termijn duurder worden. We zijn druk bezig om dit systeem in Brussel te promoten. Dat doen we samen met heel veel partners en Europese koepelorganisaties. Op 17 februari organiseerden we een groot congres in Brussel samen met Rabobank en met de Europese voedselindustrie.”

Bark: “Enerzijds ben ik blij met dit Emission Trade System (ETS). Immers, alle beetjes helpen. Aan de andere kant vind ik het true pricing-concept zo sterk dat ik vooral daarvoor blijf strijden. Ik zie ETS meer als een tijdelijke oplossing, die nooit zoveel impact heeft als true pricing. Bij true pricing kijk je echt naar alle milieuschade, de sociale kosten en de gezondheidskosten. Deze ga je monitoren en terugbrengen. Aan de hand daarvan worden de winkelprijzen bepaald. Vlees en zuivel zullen daardoor flink duurder worden. Misschien wel twee keer zo duur.”

Effecten van true pricing op de vleesprijzen

Remmers: “CE Delft heeft hiervoor berekeningen gemaakt. Daarbij zijn alle aspecten, zoals broeikasgasemissie, stikstof, fijnstof en biodiversiteitsverlies, meegenomen. Zo is een true prijs berekend voor kip-, varkens- en rundvlees. Voor rundvlees gaat het om een prijsverhoging van 60% prijsverhoging. In datzelfde rapport adviseren de onderzoekers ook om een verbruiksbelasting in te voeren in plaats van een btw-verhoging. Een verhoging van de btw zorgt voor een prijsverhoging van 12%. Om het consumentengedrag echt te veranderen, is een prijsverhoging van minimaal 20% nodig.”

Wat gebeurt er met de prijs van goedkoop importvlees? Wordt dat dan ook duurder?

Remmers: “De verbruiksbelasting moet in de supermarkt of in de horeca worden afgedragen. Dan maakt het dus niet uit of het vlees in Nederland is geproduceerd of in het buitenland. Op Europees niveau kan dat op dezelfde manier worden geregeld. Bij een ETS voor vlees- en zuivelbedrijven past een EU-importheffing op vlees en zuivel.”

Zijn de lagere inkomensgroepen dan niet de dupe?

Bark: “Het eten hoeft niet duurder te worden. Alleen het eetpatroon moet worden aangepast. Als mensen een meer duurzame keuze maken, dan kunnen ze zelfs nog goedkoper uit zijn dan nu. Mensen denken dat er geld van hen wordt afgenomen, maar dat is niet zo. Het geld wordt op een heel verstandige manier geheroriënteerd. Dat heeft grote voordelen. Er zijn dan heel veel kosten die de maatschappij dan niet meer hoeft te betalen. Zo dalen de kosten voor gezondheidszorg. Uit onderzoek van Wageningen Universiteit blijkt dat als mensen minder vlees en zuivel consumeren, er € 600 miljoen per jaar aan zorgkosten wordt bespaard. Bovendien is true pricing een van de goedkoopste klimaatmaatregelen. Dat spaart ook geld uit.”

Pleiten jullie naast de prijsverhoging op dierlijke producten ook voor subsidiering van vleesvervangers?

Bark: “Het is de taak van de plantaardige vleesindustrie om te zorgen dat ze schaal maken zodat de prijzen aantrekkelijker worden. Door de prijs van dierlijke producten te verhogen, zal de relatieve prijs van plantaardige producten enorm verbeteren. Daardoor zal een nog grotere groep consumenten ze waarderen.”

Eet de consument nog wel vlees als de prijs enorm toeneemt?

Remmers: “Onderzoek van CE Delft wijst uit dat mensen misschien 50% minder vlees eten, ook minder kip. Naast plantaardige vervangers zullen consumenten van rundvlees overstappen naar de wat goedkopere, gezondere en milieuvriendelijkere vleessoorten, zoals kip. Al moeten we niet uit het oog verliezen dat ook in de kipindustrie ongelooflijk veel misstanden zijn.”

De rol van consumentenacceptatie

Verwachten jullie dat consumenten begrip hebben voor de prijsverhoging?

Bark: “Inmiddels heeft een aantal van onze cateraarpartners testen met true pricing uitgevoerd. Deze laten zien dat het zeker mogelijk is om aan de ene kant vlees duurder  te maken en andere kant goed en fruit en vegan maaltijden goedkoper. Er is eerst een pilot gedaan zonder uitleg. Bij een tweede pilot werd verteld dat dankzij deze maatregel de helft van de broeikasgasemissies van de voedselconsumptie wordt verminderd. In beide gevallen was er een heel goed resultaat. Klanten aten 20% minder vlees en een stuk of 7 keer meer groente en fruit en vegetarische maaltijden. De score was iets beter met de uitleg erbij.”

Waar zijn jullie het meest trots op wat jullie de afgelopen jaren hebben bereikt?

Remmers: “Het is best indrukwekkend wat we de afgelopen 5,5 jaar hebben gerealiseerd. Tijdens onze lustrumconferentie waren 180 stakeholders aanwezig. We hebben heel wat teweeggebracht en kregen complimenten van het ministerie van landbouw. True price voor vlees en zuivel is geen taboe meer, maar staat inmiddels op de politieke agenda.”

Toekomstplannen en ambities

Welke stappen willen jullie de komende tijd zetten?

Remmers: “Wij gaan door met onze lobby. Mochten er nieuwe verkiezingen komen, dan zorgen we ervoor dat onze plannen in de verkiezingsprogramma’s staan. Daarnaast blijven we ook internationaal actief. Niet alleen in Brussel, maar ook via internationale klimaatconferenties zullen we weer onze inbreng hebben. 27 landen steunen ons al.”

Bark: “Productontwikkeling blijft belangrijk. Er komt een moment waarop onze producten beter zijn dan die van de koe. Daarmee verdwijnt de logica om voor dierlijk vlees te kiezen helemaal.”