Aprovals lost knelpunten wetgeving op voor cellulaire agricultuur

Verschillend Europees beleid en wetgeving belemmeren de ontwikkeling en de marktintroductie van producten gemaakt met cellulaire agricultuur. Daarom zijn acht organisaties uit verschillende Europese landen het project Aprovals gestart. “We brengen de knelpunten in kaart en activeren beleidsmakers”, vertelt Cindy Gerhardt namens Planet B.io.

"Op het gebied van onderzoek en ontwikkeling is Europa een absolute foodtech- en biotech-koploper, maar Europese wet- en regelgeving voor een vertraging van de marktintroductie," vertelt Cindy Gerhardt, managing director van Planet B.io. Dit bedrijf is namens Nederland betrokken bij het Europese project Aprovals met als doel om de integratie van nieuwe voedseltechnologieën te vergemakkelijken. "Als we deze hordes wegnemen, dan hebben we een unieke en sterke positie op wereldwijd niveau om deze innovatieve en duurzame voedselsector te laten groeien.”

Op het gebied van cellulaire agricultuur (CellAg), zoals gecultiveerd vlees en vis en precisiefermentatie, heeft Nederland een unieke uitgangspositie. “We hebben een zeer sterke biotech- én agri-foodsector. De overheid stimuleert de ontwikkeling van de Nederlandse CellAg-sector met een €60 miljoen groeifondsinvestering. Twee Nederlandse kweekvlees-bedrijven, Meatable en Mosa Meat, maken deel uit van de wereldwijde top 5. Ook het precisiefermentatiebedrijf Vivici speelt een toonaangevende rol op het wereldtoneel."

Project Aprovals

Genopole, een Frans biotech-cluster besloot de krachten te bundelen met vergelijkbare clusters uit andere Europese landen, zoals Zweden, Finland, Italië, Ierland en België. CellAg-bedrijven uit deze landen lopen immers allemaal tegen dezelfde uitdagingen aan. Dat leidde tot project Aprovals. In Nederland vertegenwoordigt Planet B.io de sector. “Het is zeer effectief om met innovatieclusters een consortium te vormen”, vindt Gerhardt. “De clusters vertegenwoordigen veel bedrijven. Door met elkaar een verbinding aan te gaan, ontstaat een grote, relevante achterban.”

Belemmerende wet- en regelgeving

Europa kent een uiterst grondig en veilig systeem voor milieu en voedselveiligheid, aldus Gerhardt. “Hoewel dit een groot goed is, is het ook een systeem dat veel tijd en onderlinge afstemming vereist. Met name door de trage goedkeuring van Novel Foods, verschuift de aandacht van veel innovatieve CellAg-bedrijven naar de Verenigde Staten en Azië. Dat kunnen we niet laten gebeuren. We moeten daarom een regelgevingslandschap creëren dat de veiligheid van voeding en milieu waarborgt, maar dat ook een goed perspectief biedt voor bedrijven om hier te ondernemen.”

Programmamanager Protein Port bij Planet B.io, Bram Kerssemakers vult aan: “CellAg is een nieuwe sector die op heel veel gebieden te maken krijgt met wet- en regelgeving. Denk aan de grondstoffen, de cellen, de bioreactoren, de verwerking van het eindproduct, het proeven van nieuwe producten, de naamgeving, de veiligheid, en eventuele claims op gebied van gezondheid of duurzaamheid. Daarom is de CellAg-sector nog meer dan andere voedselsectoren gevoelig voor complexe wet- en regelgeving.”

Fase 1: sector en regelgeving in kaart brengen

Het 2,5 jaar durende project Aprovals is in september 2024 gestart en omvat drie verschillende fasen. “Momenteel zitten we in de analytische fase”, vertelt Kerssemakers. “In deze fase brengen we in kaart hoe de cellulaire agricultuur sector er in Europa eruitziet. Samen doen de clusters een analyse van alle bedrijven die in Europa actief zijn. Waar bevinden zij zich in de waardeketen? Omdat de wet- en regelgeving betrekking heeft op veel verschillende onderdelen van de waardeketen, is dit overzicht heel belangrijk.”

Vervolgens worden via een open call tien CellAg-bedrijven gezocht die tijd en capaciteit willen vrijmaken om met het consortium aan de slag te gaan. “We zoeken bedrijven die ervaring hebben opgedaan met de knelpunten van de Europees wet- en regelgeving. Zo kunnen we deze knelpunten gezamenlijk in kaart brengen.”

Sinds vorig jaar kunnen gekweekte vleesproducten onder gecontroleerde omstandigheden geproefd worden zonder goedkeuring van de Efsa

Fase 2: onderzoek naar wetgeving en versnellen markttoegang

In de tweede fase brengt een groep van experts op het gebied van wet- en regelgeving samen met de tien bedrijven in kaart welke wet- en regelgeving de meeste impact heeft. “Ze doen aanbevelingen voor verbetering. Ook wordt gekeken op welke manier de wet- en regelgeving geoptimaliseerd kan worden.” Daarbij wordt 'sandboxing' toegepast.

Gerhardt legt uit: “Een sandbox is een beschermde omgeving waarin men parallel aan de bestaande regels op een gecontroleerde manier kan experimenteren. In deze kopie van de werkelijkheid kun je het effect van allerlei wijzigingen en aanbevelingen uitproberen. Zo kunnen routes worden geïdentificeerd ie het gehele traject van ontwikkeling tot commercialisatie versnellen. Op gebied van sandboxing en CellAg heeft Nederland een unieke positie in Europa; sinds vorig jaar kunnen gekweekte vleesproducten onder gecontroleerde omstandigheden geproefd worden zonder goedkeuring van de European Food Safety Authority.”

Fase 3: EU-beleidshub versterkt lobby

In de derde fase van het Aprovals-programma wordt een beleidshub gecreëerd. “Personen en organisaties met nauwe banden met EU-beleidsmakers worden hierbij ingezet om te pleiten voor een goed beleids- en regelgevingskader. We willen de in fase twee gecreëerde boodschap zo breed mogelijk uitdragen”, zegt Kerssemakers. Dat is volgens hem ongelooflijk belangrijk. “De CellAg-sector is een jonge sector. Bestaande industrieën, zoals de landbouw- en veeteeltindustrie, hebben een heel duidelijke georganiseerde lobby. Deze missen wij nog. Dat maakt het uitdragen van een eenduidige boodschap essentieel.”

De financiële ondersteuning voor dit project toont volgens Gerhardt aan dat ook de Europese Unie het belang hiervan ziet. “Dat zorgt voor een sterk geluid.”

Samenwerking versterkt cellulaire agricultuur

De eerste fase is in volle gang. “We zijn al een eind gevorderd met het in kaart brengen van de waardeketen. Ook starten we met de openstelling voor bedrijven.” Planet B.io speelt vooral een belangrijke rol in fase twee. “We gaan daarvoor hier in Nederland een mooi evenement organiseren om experts en bedrijven samen te brengen”, benadrukt Gerhardt. “Met workshops, informatieve sessies en interviews willen we goed in kaart brengen wat er allemaal speelt.”

Ze hoopt dat dit project leidt tot een actief netwerk van gelijkgestemde hubs in Europa. “Dan kunnen we ook in de toekomst met elkaar blijven samenwerken.” Daarnaast vindt ze het belangrijk om de informatie en lessen uit het Europese project mee terug te nemen naar Nederland. “Samen met Cellulaire Agricultuur Nederland en HollandBIO willen we op nationaal niveau naar de wet- en regelgeving kijken. Het lijkt ons interessant om een aantal rondetafelgesprekken met Nederlandse beleidsmakers te organiseren.”

Lees ook: Opschalingsfaciliteiten voor cellulaire landbouw in Ede en Maastricht

Hooggespannen verwachtingen

Kerssemakers heeft hoge verwachtingen. “In twee jaar tijd kun je de wet- en regelgeving niet veranderen. We kunnen er echter wel voor zorgen dat onze boodschap bij de beleidsmakers terecht komt en dat deze leidt tot moties, voorstellen en discussies. Zo ontstaat er aandacht en beweging. We hopen dat dit bijdraagt aan het besef dat biotech een belangrijke rol speelt in onze toekomstige voedselstrategie. Het is een supergave sector gedreven door knappe koppen en ondernemende geesten. Er zijn ook meerdere nationale en Europese netwerken om de sector op te bouwen. Maar we hebben ook te maken met een sector die enorm onder de loep ligt en heel gevoelig is voor politieke inmenging.”

Gerhardt haakt daarop in: “De CellAg-sector is ontwikkeld vanuit een mondiale noodzaak om onze voedselindustrie te verduurzamen. Naast plantaardig en duurzamer geproduceerde dierlijke eiwitten hebben we ook andere eiwitten nodig, geproduceerd in bioreactoren om de mensheid van voldoende eiwitten te voorzien. We moeten alles aangrijpen om Europa handvatten te geven om de CellAg sector tot een duurzaam economische succes te maken.”