Pionieren in de Noordzee met de eerste zeewierboerderij

De eerste zeewierboerderij in de Noordzee, North Sea Farm #1, is officieel geopend. Naast het testen en verbeteren van de zeewierteelt, wordt er onderzoek gedaan naar het vastleggen van CO­­₂­ en het verbeteren van de biodiversiteit in de Noordzee.

Als symbolische opening van de zeewierboerderij wordt met een druk op de knop netten neergelaten in Scheveningse haven. 5 hectare van vergelijkbare netten geïnjecteerd met zeewierzaden hangen straks tussen twee eco-ankers. Dat zijn pilaren vastgezet in de zeebodem. Naar verwachting heeft de zeewierboerderij straks een jaarlijkse productie van 6.000 kilogram zeewier.

Drukbezette Noordzee

De zeewierboerderij wordt tussen de windturbines van Vättenfall geplaatst, om zo optimaal gebruik te maken van de hectares van één van de drukste zeeën ter wereld. Zeewindparken bieden in potentie 1 miljoen hectare aan ruimte voor zeewierteelt. Dat kan resulteren in miljoenen tonnen aan CO­­₂­-opslag. Een consortium van bedrijven gaat onderzoek doen naar de zeewierteelt en hoe de CO­­₂­-opslag door de zeewierboerderij gemeten kan worden. North Sea Farmers, belangenbehartiger van de Europese zeewierteelt, leidt het consortium.

Europese zeewierteelt

De organisatie wil met de opzet van de zeewierboerderij een lans breken voor zeewierteelt in Europa. “We hebben productiesubsidie nodig, zodat deze teelt zich kan ontwikkelen tot een keten met afzet en uiteindelijk een volwaardige sector,” zegt Eef Brouwers, directeur van North Sea Farmers. “74% van de aarde is bedekt met zout water. Minder dan 2% van onze watervoorraad is zoet en 98% van onze voedselproductie heeft dat zoete water nodig. Het is veel logischer om gebruik te maken van het zoute water.”

Lees verder onder de foto's

Afzetmark gezocht

Het zeewier moet dan nog wel een afzetmarkt vinden. Dat is lastig, omdat de teelt nog veel ontwikkeling nodig heeft voor een consistente afzet. Een geïnteresseerd bedrijf kan nu aangeven hoeveel ton ze nodig hebben, dan hebben ze het zeewier op zijn vroegst in 2026. Dan heeft de sector voldoende tijd voor de opkweek van zaden en opschaling van de teelt. Kleine bedrijven zoals BettaFish en The Seaweed Company maken nu al producten voor de consumentenmarkt. BettaFish maakt visvervangers met zeewier, zoals TUN-AH, een tonijnvervanger. SeaMeat, een mix van gedroogde bruine zeewieren van The Seaweed Company, kan verwerkt worden in hybride vleesproducten.

Lees ook: The Seaweed Company neemt Nederlandse zeewierboerderij over

Brouwers benadrukt dat zeewier voor veel meer kan worden gebruikt dan sushi, al is het een rijke bron van vitaminen, mineralen, eiwit en vezels. “Het kan worden verwerkt in farmaceutica of cosmetica. Als additief in veevoer helpt zeewier bij de methaanuitstoot door runderen verminderen. Het kan worden verwerkt in bioplastics.”

Pionieren in de Noordzee

Alles aan deze zeewierboerderij in de Noordzee is pionieren. “Zeewier en de ontwikkeling van de teelt loopt 10.000 jaar achter op landbouw,” zegt Brouwers. Van alle zeewiersoorten is van slechts één familie van soorten de groeicyclus voldoende onder controle om veredeling voor meer biomassa te overwegen. De zeewierboerderij is ook de eerste teeltlocatie op de Noordzee en het effect van de omstandigheden op de teelt zijn nog onbekend."

Lees ook: Zeewierteelt in windpark aan zeeuwse kust

Suikerwier telen

De zeewierboerderij gaat suikerwier telen, een endemische soort voor de Noordzee. “Roodwier is heel populair, want dat wordt veel in Azië geteeld,” zegt Petra Steenhoek. Zij vertegenwoordigt Hortimare, de zeewierzaadleverancier. “Maar dan introduceer je een exoot. Daarvoor is een vergunning nodig.” Volgens Brouwers was de eerste zeewierboerderij opzetten al complex genoeg. “We hebben het maar eenvoudig gehouden en gekozen voor een soort waarvoor geen vergunning nodig is. Op termijn willen we wel diverser telen, maar eerst maar eens kijken hoe het loopt met de teelt.”

Inzaaien op netten

Het inzaaien van zeewier op de netten zit in de experimentele fase. Steenhoek vertelt dat zo’n 80 tot 90% van de zeewierzaden verloren gaan. “De zaden worden aangebracht op het net en gelijmd. Toch is het altijd nog de vraag of het zeewierplantje zich op tijd en voldoende hecht. In de praktijk spoelt het zaad vaak weg.” Hortimare is al meer dan 10 jaar bezig met het ontwikkelen van zeewierzaden. “De eerste zeewierboerderij geeft ons de kans verder te testen en de efficiëntie van het zaaien te verbeteren.”

Onbekend oogstmoment

Het beste moment voor de oogst van het suikerwier is nog onbekend. “Halverwege oktober wordt het zeewier gezaaid en kan het hechten,” zegt Steenhoek. “In de wintermaanden is het te koud in het water en ligt het stil. Als het water opwarmt in de lente kan suikerkelp zo uitgroeien tot 2- 2,5 meter. Dan moet het er op tijd uit voordat andere organismen zoals plankton groeien en het zeewier gaan eten. Of mosselen gaan het zeewier vervuilen.” Naar verwachting heeft het suikerwier in mei of juni genoeg tijd gehad om te groeien en kan het geoogst worden. Ook de nieuwe oogstmachine kan dan getest worden.

Lees ook: Met rassenveredeling kans voor zeewier in de eiwittransitie vergroten

Onrustige oogst op zee

De locatie van de zeewierboerderij maakt het bijhouden van de teelt en de oogst geen gemakkelijk opgave. “De stellage zelf is getest op bijvoorbeeld metershoge golven, maar als het weer tegenzit ga je niet snel even langs,” zegt Lennard IJpma. Hij is offshore test site manager bij North Sea Farmers. De zeewierboerderij ligt in een zeewindpark op 22 km van de kust bij Scheveningen en een heenreis kost al snel een uur per boot.

Onderzoek naar CO2-opslag

De huidige interesse in zeewierteelt op zo’n onvriendelijke locatie komt vooral doordat zeewierteelt kan zorgen voor CO2-opslag en de verzuring van de zee tegengaat. Onlinegigant Amazon doneert vanuit het Right Now Climate Fund voor de bouw van de zeewierboerderij en een eerste jaar wetenschappelijke onderzoek naar CO2-opslag. “We investeren als bedrijf ook in duurzame projecten, maar dit project is te pril voor een investering. Op termijn, als er meer duidelijk is over een rendement uit de teelt of CO2-opslag, kunnen we altijd nog kiezen om te investeren.”

Zeeverzuring tegengaan

Het geproduceerde zeewier vangt geen CO2 af, het gaat om het effect van zeewierteelt op het ecosysteem in de Noordzee. Grote delen van bodem van de Noordzee zijn nu grote zandbakken met weinig levende wezens. Tijdens de teelt valt zeewier van de netten en zinkt naar de bodem. Als het zeewier daar een tijdlang blijft liggen kan het als basis dienen voor een nieuw ecosysteem en zo CO2 vastleggen. De CO2 lost anders op in het zeewater en dat zorgt voor verzuring.

Substraat op de eco-ankers

De eco-ankers, de pilaren vastgezet in de zeebodem waartussen de netten hangen, zijn ontworpen om mee te helpen in de verdere ontwikkeling tot een divers ecosysteem. Aan de voet van eco-ankers zijn verschillende substraten bevestigd waarop organismen kunnen groeien. Onderdeel van het onderzoek is welk substraat het beste aanslaat.

Europese steun

Dankzij de positieve effecten voor het klimaat, vervuiling en biodiversiteit steunt de Europese Commissie de eerste zeewierboerderij in de Noordzee. Felix Leinemann, hoofd van de eenheid Visserij en blue economy van de Europese commissie, is aanwezig bij de opening. “Zeewierteelt tussen de windturbines scoort op meerdere punten: het kan CO2-uitstoot reduceren, zeewier kan toegepast worden in de circulaire industrie en het stimuleert biodiversiteit in de Noordzee.”

De Europese zeewierteelt is momenteel minimaal ontwikkeld. Europa verwerkt momenteel 0,2% van de 30 miljoen ton zeewier die wereldwijd wordt geteeld. Bijna de gehele teelt vindt momenteel plaats in Azië. De zeewierteeltmethoden in Azië zijn door arbeidskosten en andere temperaturen niet te repliceren in Europa. Het zeewier dat wordt verwerkt in Europa is voornamelijk wildvangst. De teelt van zeewier staat daarom nog in de kinderschoenen. De consumentenvraag naar zeewier zit in de lift, door populaire gerechten zoals sushi en poké bowl.

De eerste zeewierboerderij in de Noordzee, North Sea Farm #1, is officieel geopend. Naast het testen en verbeteren van de zeewierteelt, wordt er onderzoek gedaan naar het vastleggen van CO­­₂­ en het verbeteren van de biodiversiteit in de Noordzee.

Als symbolische opening van de zeewierboerderij wordt met een druk op de knop netten neergelaten in Scheveningse haven. 5 hectare van vergelijkbare netten geïnjecteerd met zeewierzaden hangen straks tussen twee eco-ankers. Dat zijn pilaren vastgezet in de zeebodem. Naar verwachting heeft de zeewierboerderij straks een jaarlijkse productie van 6.000 kilogram zeewier.

Drukbezette Noordzee

De zeewierboerderij wordt tussen de windturbines van Vättenfall geplaatst, om zo optimaal gebruik te maken van de hectares van één van de drukste zeeën ter wereld. Zeewindparken bieden in potentie 1 miljoen hectare aan ruimte voor zeewierteelt. Dat kan resulteren in miljoenen tonnen aan CO­­₂­-opslag. Een consortium van bedrijven gaat onderzoek doen naar de zeewierteelt en hoe de CO­­₂­-opslag door de zeewierboerderij gemeten kan worden. North Sea Farmers, belangenbehartiger van de Europese zeewierteelt, leidt het consortium.

Europese zeewierteelt

De organisatie wil met de opzet van de zeewierboerderij een lans breken voor zeewierteelt in Europa. “We hebben productiesubsidie nodig, zodat deze teelt zich kan ontwikkelen tot een keten met afzet en uiteindelijk een volwaardige sector,” zegt Eef Brouwers, directeur van North Sea Farmers. “74% van de aarde is bedekt met zout water. Minder dan 2% van onze watervoorraad is zoet en 98% van onze voedselproductie heeft dat zoete water nodig. Het is veel logischer om gebruik te maken van het zoute water.”

Lees verder onder de foto's

Afzetmark gezocht

Het zeewier moet dan nog wel een afzetmarkt vinden. Dat is lastig, omdat de teelt nog veel ontwikkeling nodig heeft voor een consistente afzet. Een geïnteresseerd bedrijf kan nu aangeven hoeveel ton ze nodig hebben, dan hebben ze het zeewier op zijn vroegst in 2026. Dan heeft de sector voldoende tijd voor de opkweek van zaden en opschaling van de teelt. Kleine bedrijven zoals BettaFish en The Seaweed Company maken nu al producten voor de consumentenmarkt. BettaFish maakt visvervangers met zeewier, zoals TUN-AH, een tonijnvervanger. SeaMeat, een mix van gedroogde bruine zeewieren van The Seaweed Company, kan verwerkt worden in hybride vleesproducten.

Lees ook: The Seaweed Company neemt Nederlandse zeewierboerderij over

Brouwers benadrukt dat zeewier voor veel meer kan worden gebruikt dan sushi, al is het een rijke bron van vitaminen, mineralen, eiwit en vezels. “Het kan worden verwerkt in farmaceutica of cosmetica. Als additief in veevoer helpt zeewier bij de methaanuitstoot door runderen verminderen. Het kan worden verwerkt in bioplastics.”

Pionieren in de Noordzee

Alles aan deze zeewierboerderij in de Noordzee is pionieren. “Zeewier en de ontwikkeling van de teelt loopt 10.000 jaar achter op landbouw,” zegt Brouwers. Van alle zeewiersoorten is van slechts één familie van soorten de groeicyclus voldoende onder controle om veredeling voor meer biomassa te overwegen. De zeewierboerderij is ook de eerste teeltlocatie op de Noordzee en het effect van de omstandigheden op de teelt zijn nog onbekend."

Lees ook: Zeewierteelt in windpark aan zeeuwse kust

Suikerwier telen

De zeewierboerderij gaat suikerwier telen, een endemische soort voor de Noordzee. “Roodwier is heel populair, want dat wordt veel in Azië geteeld,” zegt Petra Steenhoek. Zij vertegenwoordigt Hortimare, de zeewierzaadleverancier. “Maar dan introduceer je een exoot. Daarvoor is een vergunning nodig.” Volgens Brouwers was de eerste zeewierboerderij opzetten al complex genoeg. “We hebben het maar eenvoudig gehouden en gekozen voor een soort waarvoor geen vergunning nodig is. Op termijn willen we wel diverser telen, maar eerst maar eens kijken hoe het loopt met de teelt.”

Inzaaien op netten

Het inzaaien van zeewier op de netten zit in de experimentele fase. Steenhoek vertelt dat zo’n 80 tot 90% van de zeewierzaden verloren gaan. “De zaden worden aangebracht op het net en gelijmd. Toch is het altijd nog de vraag of het zeewierplantje zich op tijd en voldoende hecht. In de praktijk spoelt het zaad vaak weg.” Hortimare is al meer dan 10 jaar bezig met het ontwikkelen van zeewierzaden. “De eerste zeewierboerderij geeft ons de kans verder te testen en de efficiëntie van het zaaien te verbeteren.”

Onbekend oogstmoment

Het beste moment voor de oogst van het suikerwier is nog onbekend. “Halverwege oktober wordt het zeewier gezaaid en kan het hechten,” zegt Steenhoek. “In de wintermaanden is het te koud in het water en ligt het stil. Als het water opwarmt in de lente kan suikerkelp zo uitgroeien tot 2- 2,5 meter. Dan moet het er op tijd uit voordat andere organismen zoals plankton groeien en het zeewier gaan eten. Of mosselen gaan het zeewier vervuilen.” Naar verwachting heeft het suikerwier in mei of juni genoeg tijd gehad om te groeien en kan het geoogst worden. Ook de nieuwe oogstmachine kan dan getest worden.

Lees ook: Met rassenveredeling kans voor zeewier in de eiwittransitie vergroten

Onrustige oogst op zee

De locatie van de zeewierboerderij maakt het bijhouden van de teelt en de oogst geen gemakkelijk opgave. “De stellage zelf is getest op bijvoorbeeld metershoge golven, maar als het weer tegenzit ga je niet snel even langs,” zegt Lennard IJpma. Hij is offshore test site manager bij North Sea Farmers. De zeewierboerderij ligt in een zeewindpark op 22 km van de kust bij Scheveningen en een heenreis kost al snel een uur per boot.

Onderzoek naar CO2-opslag

De huidige interesse in zeewierteelt op zo’n onvriendelijke locatie komt vooral doordat zeewierteelt kan zorgen voor CO2-opslag en de verzuring van de zee tegengaat. Onlinegigant Amazon doneert vanuit het Right Now Climate Fund voor de bouw van de zeewierboerderij en een eerste jaar wetenschappelijke onderzoek naar CO2-opslag. “We investeren als bedrijf ook in duurzame projecten, maar dit project is te pril voor een investering. Op termijn, als er meer duidelijk is over een rendement uit de teelt of CO2-opslag, kunnen we altijd nog kiezen om te investeren.”

Zeeverzuring tegengaan

Het geproduceerde zeewier vangt geen CO2 af, het gaat om het effect van zeewierteelt op het ecosysteem in de Noordzee. Grote delen van bodem van de Noordzee zijn nu grote zandbakken met weinig levende wezens. Tijdens de teelt valt zeewier van de netten en zinkt naar de bodem. Als het zeewier daar een tijdlang blijft liggen kan het als basis dienen voor een nieuw ecosysteem en zo CO2 vastleggen. De CO2 lost anders op in het zeewater en dat zorgt voor verzuring.

Substraat op de eco-ankers

De eco-ankers, de pilaren vastgezet in de zeebodem waartussen de netten hangen, zijn ontworpen om mee te helpen in de verdere ontwikkeling tot een divers ecosysteem. Aan de voet van eco-ankers zijn verschillende substraten bevestigd waarop organismen kunnen groeien. Onderdeel van het onderzoek is welk substraat het beste aanslaat.

Europese steun

Dankzij de positieve effecten voor het klimaat, vervuiling en biodiversiteit steunt de Europese Commissie de eerste zeewierboerderij in de Noordzee. Felix Leinemann, hoofd van de eenheid Visserij en blue economy van de Europese commissie, is aanwezig bij de opening. “Zeewierteelt tussen de windturbines scoort op meerdere punten: het kan CO2-uitstoot reduceren, zeewier kan toegepast worden in de circulaire industrie en het stimuleert biodiversiteit in de Noordzee.”

De Europese zeewierteelt is momenteel minimaal ontwikkeld. Europa verwerkt momenteel 0,2% van de 30 miljoen ton zeewier die wereldwijd wordt geteeld. Bijna de gehele teelt vindt momenteel plaats in Azië. De zeewierteeltmethoden in Azië zijn door arbeidskosten en andere temperaturen niet te repliceren in Europa. Het zeewier dat wordt verwerkt in Europa is voornamelijk wildvangst. De teelt van zeewier staat daarom nog in de kinderschoenen. De consumentenvraag naar zeewier zit in de lift, door populaire gerechten zoals sushi en poké bowl.