Plant Protein Forward breidt uit: opschaling en nieuwe deals op komst

Plantaardige eiwitketens komen op stoom. In één jaar tijd heeft Plant Protein Forward meerdere succesvolle product-marktcombinaties opgezet. De teelt van Nederlandse edamamebonen is in één jaar vertienvoudigd en ook andere gewassen vinden hun weg naar de markt. “We willen nu verder opschalen en nieuwe gewasketens ondersteunen,” zegt projectleider Sylvia Raijmakers.

Plant Protein Forward is een initiatief van Foodvalley, Rabobank en samenwerkende provincies, het Provinciaal Eiwitnetwerk NL. Door meerjarige ketensamenwerkingen tussen boeren en voedselaanbieders willen zij de afzet van plantaardige eiwitbronnen van eigen bodem vergroten. Zogenoemde ketenversterkers, met kennis van de afzetmarkt, worden onderdeel van het team en helpen agrariërs en ketenpartijen om afspraken te maken waarbij kosten en baten eerlijk verdeeld worden.

“Veel waardevolle projecten in Nederland richten zich op teeltoptimalisatie en de functionele eigenschappen van plantaardige eiwitten, Plant Protein Forward focust juist op het eind van de keten”, legt Raijmakers uit. “Wij richten ons op de afzetcreatie, professionalisering en opschaling. Dat doen we aan de hand van een door Foodvalley ontwikkelde innovatieve vorm van ketensamenwerking, genaamd: EAT. Dat staat voor Entrepreneuring (ondernemerschap van zowel boeren als andere ketenpartners staat centraal) Apart (het ondersteunen van keteninitiatieven bij hun specifieke hulpvraag) en Together (relevante workshops en kennisdeling tussen de deelnemende keteninitiatieven over hun ervaringen).”

Ondernemerschap

Ondernemerschap (Entrepreneuring) vormt een essentieel onderdeel van Plant Protein Forward. “Voorafgaand aan de start van een nieuwe keten doen we grondig marktonderzoek naar trends en de opschalingsmogelijkheden van specifieke product -marktcombinaties”, aldus Raijmakers. “Maar het gaat verder dan dat. De betrokken agrariërs zijn ras-ondernemers die het aandurven om een nieuwe wereld te betreden. Tijdens hun deelname aan Plant Protein Forward schuiven ze samen met de ketenversterker aan bij onderhandelingstafels met inkopers van groothandels of category managers van verwerkers, groothandels en supermarkten.”

Ondersteunen van keteninitiatieven

Onder ‘Apart’ valt het ondersteunen van gewasspecifieke keteninitiatieven; ieder met hun eigen kansen en uitdagingen. Momenteel zijn er vier gewasketens ondersteund: edamame, veldbonen, lupine en droge soja. Raijmakers: “Afgelopen jaar hebben we voor iedere  gewasgroep een ketenversterker geselecteerd. Wouter Staal, oprichter van YB en eigenaar van Climates, ondersteunt de keten van edamame en van droge soja, Drees Peter van den Bosch, ceo bij Boerschappen, de lupineketen. Michael Luesink, oprichter van Boon en directeur van Studio Fava richt zich op de veldbonenketen.”

Kennisdeling

Together gaat over het feit dat ondanks de gewasspecifieke kansen en uitdagingen er ook overkoepelende thema's, kansen en uitdagingen zijn voor de verschillende gewassen. “Vandaar dat we binnen Plant Protein Forward kennis uitwisselen tussen, en buiten, de verschillende keteninitiatieven en ketenversterkers. We organiseren kennisdelingssessies en workshops, bijvoorbeeld omtrent CSRD. Ook werken we toe naar een programmatische aanpak, een handboek voor landbouwers en ketenpartijen om de verkoop en consumptie van in Nederland geteelde plantaardige eiwitten te vergroten.”

De opgedane kennis in Plant Protein Forward wordt expliciet gedeeld met de Producentenorganisatie Eiwitboeren van Nederland. “Wij zien voor deze organisatie een belangrijke rol weggelegd bij het opschalen en het sluiten van eerlijke overeenkomsten die de daadwerkelijke waarde van Nederlandse bonen weerspiegelen.”

Successen

Al in een jaar tijd zijn er diverse successen behaald. “Vanaf maart dit jaar kunnen Nederlandse consumenten bij Jumbo supermarkten diepvriesverse, in eigen land geteelde edamamebonen vinden van lokale boerderijen. Ook worden de Nederlandse edamameboontjes bij Hutten Catering aangeboden en hebben andere retailers interesse getoond om de edamame in de schappen te krijgen. Dat werkt heel goed. Inmiddels is het areaal in één jaar vertienvoudigd. Hieruit blijkt dat het gelukt is om een marktvraag te creëren.”

Lees ook: Plant Protein Forward als eerste aan de slag met Dutch Edamame

De keten voor droge soja heeft eveneens succesvolle afspraken gemaakt met Jumbo. “De supermarkt verkoopt plantaardige yoghurtvariaties van Nederlandse soja, ontwikkeld en geproduceerd door de Nieuwe Melkboer. Sinds kort liggen drie varianten in 300 Jumbo-winkels in Nederland. Daarnaast zijn er ook samenwerkingen ontstaan met andere partijen zoals Compass en La Place, en lopen er gesprekken met andere afnemers in foodservice en foodretail.”

Verrijking van bakkerijproducten

Ook de lupine- en veldbonenketen doen het goed. Raijmakers: “Er is een deal gesloten met een industriële bakkerij die het lupinemeel verwerkt in eiwitverrijkt brood. Ook worden er met diverse partijen gesprekken gevoerd over bijvoorbeeld eiwitrijke granola en crackers op basis van lupine.”  De veldbonenketen boekt eveneens de eerste successen. Momenteel loopt er een test bij een verwerker om de veldbonen te ‘dehullen’ en te vermalen tot hoogwaardige ingrediënten, zoals veldbonenmeel of -grits. Daarnaast worden er verschillende veelbelovende gesprekken gevoerd met verwerkers waar deze hoogwaardige ingrediënten afgezet kunnen worden; denk hierbij aan muffins, vleesvervangers en broodapplicaties.”

Quick wins

Het gebruik van eiwitrijke gewassen in bakkerijproducten is niet nieuw, weet Raijmakers. “Deze ingrediënten komen echter vaak uit het buitenland. Doordat de Nederlandse afzet stijgt, zijn producenten geneigd om te switchen naar grondstoffen uit Nederland. Vooral in combinatie met duurzaamheidseisen zoals de CSRD. Dat zijn voor ons de ‘quick wins’.”

Een ander voorbeeld zijn de edamamebonen. “In vijf jaar tijd steeg de verkoop van vriesverse edamamebonen in Nederlandse supermarkten met ruim 800 procent, maar deze bonen waren vrijwel allemaal afkomstig uit het buitenland. Het biedt enorm veel kansen om deze te vervangen door Nederlandse bonen.” Daarbij is ook de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) belangrijk. “In de edamame-casus is heel concreet gevraagd naar de carbon footprint, zodat deze vergeleken kon worden met  de buitenlandse equivalent.”

Learnings

Over de belangrijke learnings het afgelopen jaar zegt Raijmakers. “We zien echt de toegevoegde waarde van de ketenversterkers in bestaande teams. Ze komen op een andere manier bij de partijen binnen en spreken de taal van voedselaanbieders. Met hulp van de ketenversterkers wordt ingezet op het bouwen van meerjarige partnerships, een voorwaarde voor blijvend succes en duidelijkheid richting agrariërs. Dat is van cruciaal belang.”

Datzelfde geldt voor de gewasketens. “Als je je focust op een grondstof, dan zorgt dat voor versnelling, zo hebben we gemerkt. Als je met een heel ‘bonenmandje’ bij de retail aanklopt, dan kan het best complex zijn om een deal tot stand te brengen. Vooral omdat er zoveel partijen bij betrokken zijn. Als je voor één grondstof kiest, dan heb je een duidelijke focus. Dus die gewasgerichte ondersteuning heeft ontzettend geholpen.”

Een derde les: verder kijken dan de marktcijfers. “In het kader van Entrepreneuring maken we een marktscan. Daarnaast spelen we ook in op actuele trends in de eiwittransitie. We blijven echter kritisch. Als er bijvoorbeeld weinig omzet gehaald wordt uit pakjes, blikjes of zakken met bepaalde bonen, dan wil dat niet zeggen dat dat ingrediënt niet succesvol is in een samengesteld product . We kijken dus niet alleen naar enkelvoudige producten, maar ook naar bijvoorbeeld maaltijden, soepen, spreads, salades, belegde broodjes en plantaardige variaties op vlees, vis en zuivel”

Opschaling

Plant Protein Forward is met vier gewasketens gestart. Inmiddels wordt nagedacht over opschaling. “We willen nog meer telers helpen om hun afzet aan de man te brengen”, zegt Raijmakers enthousiast. “Daarom hebben we afgelopen december een subsidievoorstel ingediend in het kader van Samenwerken aan Innovatie (EIP). We krijgen hierover in mei uitsluitsel. Hiermee willen we ook andere ketens helpen. Momenteel bekijken we welke ketens daarvoor het meest geschikt zijn. Daarbij denken we onder meer aan quinoa en zeewier. Komende maand nemen we hierover een besluit en oriënteren we welke ketenversterker we hieraan willen koppelen.”

Tot slot ziet ze kansen om de Plant Protein Forward-aanpak breder te trekken dan alleen eiwitrijke gewassen. “We merken dat de interactie tussen de boeren en die ketenversterkers bij alle ketens goed loopt. Daarom willen we binnen Foodvalley deze aanpak ook inzetten voor andere thema's, zoals regeneratieve landbouw en de verwaarding van reststromen.”

Plantaardige eiwitketens komen op stoom. In één jaar tijd heeft Plant Protein Forward meerdere succesvolle product-marktcombinaties opgezet. De teelt van Nederlandse edamamebonen is in één jaar vertienvoudigd en ook andere gewassen vinden hun weg naar de markt. “We willen nu verder opschalen en nieuwe gewasketens ondersteunen,” zegt projectleider Sylvia Raijmakers.

Plant Protein Forward is een initiatief van Foodvalley, Rabobank en samenwerkende provincies, het Provinciaal Eiwitnetwerk NL. Door meerjarige ketensamenwerkingen tussen boeren en voedselaanbieders willen zij de afzet van plantaardige eiwitbronnen van eigen bodem vergroten. Zogenoemde ketenversterkers, met kennis van de afzetmarkt, worden onderdeel van het team en helpen agrariërs en ketenpartijen om afspraken te maken waarbij kosten en baten eerlijk verdeeld worden.

“Veel waardevolle projecten in Nederland richten zich op teeltoptimalisatie en de functionele eigenschappen van plantaardige eiwitten, Plant Protein Forward focust juist op het eind van de keten”, legt Raijmakers uit. “Wij richten ons op de afzetcreatie, professionalisering en opschaling. Dat doen we aan de hand van een door Foodvalley ontwikkelde innovatieve vorm van ketensamenwerking, genaamd: EAT. Dat staat voor Entrepreneuring (ondernemerschap van zowel boeren als andere ketenpartners staat centraal) Apart (het ondersteunen van keteninitiatieven bij hun specifieke hulpvraag) en Together (relevante workshops en kennisdeling tussen de deelnemende keteninitiatieven over hun ervaringen).”

Ondernemerschap

Ondernemerschap (Entrepreneuring) vormt een essentieel onderdeel van Plant Protein Forward. “Voorafgaand aan de start van een nieuwe keten doen we grondig marktonderzoek naar trends en de opschalingsmogelijkheden van specifieke product -marktcombinaties”, aldus Raijmakers. “Maar het gaat verder dan dat. De betrokken agrariërs zijn ras-ondernemers die het aandurven om een nieuwe wereld te betreden. Tijdens hun deelname aan Plant Protein Forward schuiven ze samen met de ketenversterker aan bij onderhandelingstafels met inkopers van groothandels of category managers van verwerkers, groothandels en supermarkten.”

Ondersteunen van keteninitiatieven

Onder ‘Apart’ valt het ondersteunen van gewasspecifieke keteninitiatieven; ieder met hun eigen kansen en uitdagingen. Momenteel zijn er vier gewasketens ondersteund: edamame, veldbonen, lupine en droge soja. Raijmakers: “Afgelopen jaar hebben we voor iedere  gewasgroep een ketenversterker geselecteerd. Wouter Staal, oprichter van YB en eigenaar van Climates, ondersteunt de keten van edamame en van droge soja, Drees Peter van den Bosch, ceo bij Boerschappen, de lupineketen. Michael Luesink, oprichter van Boon en directeur van Studio Fava richt zich op de veldbonenketen.”

Kennisdeling

Together gaat over het feit dat ondanks de gewasspecifieke kansen en uitdagingen er ook overkoepelende thema's, kansen en uitdagingen zijn voor de verschillende gewassen. “Vandaar dat we binnen Plant Protein Forward kennis uitwisselen tussen, en buiten, de verschillende keteninitiatieven en ketenversterkers. We organiseren kennisdelingssessies en workshops, bijvoorbeeld omtrent CSRD. Ook werken we toe naar een programmatische aanpak, een handboek voor landbouwers en ketenpartijen om de verkoop en consumptie van in Nederland geteelde plantaardige eiwitten te vergroten.”

De opgedane kennis in Plant Protein Forward wordt expliciet gedeeld met de Producentenorganisatie Eiwitboeren van Nederland. “Wij zien voor deze organisatie een belangrijke rol weggelegd bij het opschalen en het sluiten van eerlijke overeenkomsten die de daadwerkelijke waarde van Nederlandse bonen weerspiegelen.”

Successen

Al in een jaar tijd zijn er diverse successen behaald. “Vanaf maart dit jaar kunnen Nederlandse consumenten bij Jumbo supermarkten diepvriesverse, in eigen land geteelde edamamebonen vinden van lokale boerderijen. Ook worden de Nederlandse edamameboontjes bij Hutten Catering aangeboden en hebben andere retailers interesse getoond om de edamame in de schappen te krijgen. Dat werkt heel goed. Inmiddels is het areaal in één jaar vertienvoudigd. Hieruit blijkt dat het gelukt is om een marktvraag te creëren.”

Lees ook: Plant Protein Forward als eerste aan de slag met Dutch Edamame

De keten voor droge soja heeft eveneens succesvolle afspraken gemaakt met Jumbo. “De supermarkt verkoopt plantaardige yoghurtvariaties van Nederlandse soja, ontwikkeld en geproduceerd door de Nieuwe Melkboer. Sinds kort liggen drie varianten in 300 Jumbo-winkels in Nederland. Daarnaast zijn er ook samenwerkingen ontstaan met andere partijen zoals Compass en La Place, en lopen er gesprekken met andere afnemers in foodservice en foodretail.”

Verrijking van bakkerijproducten

Ook de lupine- en veldbonenketen doen het goed. Raijmakers: “Er is een deal gesloten met een industriële bakkerij die het lupinemeel verwerkt in eiwitverrijkt brood. Ook worden er met diverse partijen gesprekken gevoerd over bijvoorbeeld eiwitrijke granola en crackers op basis van lupine.”  De veldbonenketen boekt eveneens de eerste successen. Momenteel loopt er een test bij een verwerker om de veldbonen te ‘dehullen’ en te vermalen tot hoogwaardige ingrediënten, zoals veldbonenmeel of -grits. Daarnaast worden er verschillende veelbelovende gesprekken gevoerd met verwerkers waar deze hoogwaardige ingrediënten afgezet kunnen worden; denk hierbij aan muffins, vleesvervangers en broodapplicaties.”

Quick wins

Het gebruik van eiwitrijke gewassen in bakkerijproducten is niet nieuw, weet Raijmakers. “Deze ingrediënten komen echter vaak uit het buitenland. Doordat de Nederlandse afzet stijgt, zijn producenten geneigd om te switchen naar grondstoffen uit Nederland. Vooral in combinatie met duurzaamheidseisen zoals de CSRD. Dat zijn voor ons de ‘quick wins’.”

Een ander voorbeeld zijn de edamamebonen. “In vijf jaar tijd steeg de verkoop van vriesverse edamamebonen in Nederlandse supermarkten met ruim 800 procent, maar deze bonen waren vrijwel allemaal afkomstig uit het buitenland. Het biedt enorm veel kansen om deze te vervangen door Nederlandse bonen.” Daarbij is ook de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) belangrijk. “In de edamame-casus is heel concreet gevraagd naar de carbon footprint, zodat deze vergeleken kon worden met  de buitenlandse equivalent.”

Learnings

Over de belangrijke learnings het afgelopen jaar zegt Raijmakers. “We zien echt de toegevoegde waarde van de ketenversterkers in bestaande teams. Ze komen op een andere manier bij de partijen binnen en spreken de taal van voedselaanbieders. Met hulp van de ketenversterkers wordt ingezet op het bouwen van meerjarige partnerships, een voorwaarde voor blijvend succes en duidelijkheid richting agrariërs. Dat is van cruciaal belang.”

Datzelfde geldt voor de gewasketens. “Als je je focust op een grondstof, dan zorgt dat voor versnelling, zo hebben we gemerkt. Als je met een heel ‘bonenmandje’ bij de retail aanklopt, dan kan het best complex zijn om een deal tot stand te brengen. Vooral omdat er zoveel partijen bij betrokken zijn. Als je voor één grondstof kiest, dan heb je een duidelijke focus. Dus die gewasgerichte ondersteuning heeft ontzettend geholpen.”

Een derde les: verder kijken dan de marktcijfers. “In het kader van Entrepreneuring maken we een marktscan. Daarnaast spelen we ook in op actuele trends in de eiwittransitie. We blijven echter kritisch. Als er bijvoorbeeld weinig omzet gehaald wordt uit pakjes, blikjes of zakken met bepaalde bonen, dan wil dat niet zeggen dat dat ingrediënt niet succesvol is in een samengesteld product . We kijken dus niet alleen naar enkelvoudige producten, maar ook naar bijvoorbeeld maaltijden, soepen, spreads, salades, belegde broodjes en plantaardige variaties op vlees, vis en zuivel”

Opschaling

Plant Protein Forward is met vier gewasketens gestart. Inmiddels wordt nagedacht over opschaling. “We willen nog meer telers helpen om hun afzet aan de man te brengen”, zegt Raijmakers enthousiast. “Daarom hebben we afgelopen december een subsidievoorstel ingediend in het kader van Samenwerken aan Innovatie (EIP). We krijgen hierover in mei uitsluitsel. Hiermee willen we ook andere ketens helpen. Momenteel bekijken we welke ketens daarvoor het meest geschikt zijn. Daarbij denken we onder meer aan quinoa en zeewier. Komende maand nemen we hierover een besluit en oriënteren we welke ketenversterker we hieraan willen koppelen.”

Tot slot ziet ze kansen om de Plant Protein Forward-aanpak breder te trekken dan alleen eiwitrijke gewassen. “We merken dat de interactie tussen de boeren en die ketenversterkers bij alle ketens goed loopt. Daarom willen we binnen Foodvalley deze aanpak ook inzetten voor andere thema's, zoals regeneratieve landbouw en de verwaarding van reststromen.”