Plan The Future Diner: van eiwittransitie naar brede voedseltransitie

De Transitiecoalitie Voedsel organiseerde 18 november voor de vijfde keer het Plan(t) The Future Diner. Waar de voorgaande jaren de eiwittransitie centraal stond, is er nu voor gekozen om dit breder te trekken: de voedseltransitie.

Het vijfde Plan The Future Diner, voorheen Plant The Future Diner, heeft een andere insteek dan de voorgaande edities. Al jaren is de slogan van het event: plantaardig het nieuwe normaal. In 2024 werd er al ruimte gemaakt voor dierlijk in het voorheen plantaardige event. Toen zei Natascha Kooiman, kwartiermaker eiwittransitie bij Transitiecoalitie Voedsel (TCV): “We hebben het nooit over hoe we de 40% dierlijk invullen in het gewenste eiwitpatroon van 60% plantaardig en 40% dierlijk. De dierlijke sector is er een die we bij de verschuiving moeten betrekken.”

Op de laatste editie lijkt de eiwittransitie enigszins ondergesneeuwd. Het belang ervan wordt nog steeds benadrukt, maar staat niet langer centraal in het programma. De organisatie heeft ervoor gekozen om de transitie breder uit te trekken naar de gehele voedseltransitie. Dat steekt in op de actualiteit met de Tweede Kamerverkiezingen. Dit jaar heeft TCV gekozen voor een Nationaal Voedseldebat waarbij (potentiële) Kamerleden van CDA, D66 en GroenLinks-PvdA hun visie delen op de Nederlandse voedselvoorziening.

Voedselzekerheid garanderen

Secretaris-generaal Ministerie Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid & Natuur (LVVN) Roald Lapperre trapt af met een schets van hoe de wereld waarin we nu leven eruit ziet. “Ooit begon ik bij het ministerie als stagiaire, toen zag de wereld er heel anders uit. De Koude Oorlog was voorbij en het idee was dat het wegnemen van tariefbarrières in de globale handel de voedselzekerheid zou garanderen. Met de geopolitieke spanningen op dit moment zijn handelsstromen niet meer voorspelbaar en we kunnen er niet blindelings op vertrouwen.”

Lapperre benadrukt dat er zeker geen voedselonzekerheid in Nederland is, maar dat we niet moeten vergeten dat we floreren door handel en ook veel voeding importeren. “Onze voedselzekerheid wordt niet alleen bepaald door ons, maar ook door Europa. Wat je daar ook van vindt, het is onze werkelijkheid dat er kaders worden gesteld door de EU. Daar komen er de komende tijd alleen maar meer van.”

De secretaris-generaal schetst het beeld van Nederland als polderland. Hij stelt dat polderen ons veel heeft gebracht en houdt een pleidooi om juist te blijven polderen met elkaar: samenwerken. “Juist in deze onzekere tijden sta je samen sterker. Een Nederland dat zoekt naar stabiliteit is een Nederland dat moet kijken naar de EU. Onze uitgangspositie in voedselzekerheid is goed, maar er zijn uitdagingen.”

Maatschappelijke kosten landbouwsector

Gespreksleider Thijs Berman opent het debat. Dit is opgedeeld in drie delen met als eerste de ware kosten van onze voedselproductie. Frits Klaver van financieel consultant Deloitte loopt in sneltreinvaart door de publicatie ‘De verborgen rekening’ heen, met daarin de kosten en baten van de land- en tuinbouwsector. De conclusie van dit rapport van Deloitte is dat de maatschappelijke kosten van de primaire landbouwsector groter is dan de economische opbrengsten. De rapporteurs adviseren om de landbouwsector te hervormen richting meer duurzaamheid en circulaire productie om deze schade structureel te verminderen.

Garanties en kosten uitsmeren

Joris Lohmann (aspirant-Kamerlid voor CDA) vindt dat het rapport laat zien dat er een probleem zit in de consumptie. “Verduurzaming van de keten moet ergens worden betaald en dat komt nu bij de boer. Wat je wil is dat de kosten over de hele keten wordt uitgesmeerd. Dan moeten de duurzame producten wel worden geconsumeerd en dat is een lastig punt.”

Ook Anne-Marijke Podt (D66) is het daarmee eens, maar voegt eraan toe dat een duurzaam landbouwsysteem niet alleen ontstaat door meer consumptie. “Boeren hebben garanties nodig en die garanties moeten over de lange termijn gaan. Waar moet ik als boer in investeren? Daarnaast is er ook eerlijkheid nodig: het is niet mogelijk om alle problemen weg te innoveren en er zullen moeilijke keuzes gemaakt moeten worden.”

Als laatste is Laura Bromet (GroenLinks-PvdA) aan het woord. Zij stelt dat het rapport van Deloitte het belang van de maatschappij laat zien. “Er is niet alleen het belang van onze boeren, maar ook het belang voor natuur en klimaat. De feiten wijzen erop dat we iets anders moeten met ons voedselsysteem. Er zijn nog veel partijen die dat niet zien.”

Niet geheel onverwacht zijn de deelnemende partijen het in grote lijnen met elkaar eens. Er moet wat veranderen in de agrofoodsector. Na afloop is in ieder geval één ding niet veranderd bij het diner. De mensen die samen zijn gekomen, willen samen aan de slag om de transitie te laten slagen.

De Transitiecoalitie Voedsel organiseerde 18 november voor de vijfde keer het Plan(t) The Future Diner. Waar de voorgaande jaren de eiwittransitie centraal stond, is er nu voor gekozen om dit breder te trekken: de voedseltransitie.

Het vijfde Plan The Future Diner, voorheen Plant The Future Diner, heeft een andere insteek dan de voorgaande edities. Al jaren is de slogan van het event: plantaardig het nieuwe normaal. In 2024 werd er al ruimte gemaakt voor dierlijk in het voorheen plantaardige event. Toen zei Natascha Kooiman, kwartiermaker eiwittransitie bij Transitiecoalitie Voedsel (TCV): “We hebben het nooit over hoe we de 40% dierlijk invullen in het gewenste eiwitpatroon van 60% plantaardig en 40% dierlijk. De dierlijke sector is er een die we bij de verschuiving moeten betrekken.”

Op de laatste editie lijkt de eiwittransitie enigszins ondergesneeuwd. Het belang ervan wordt nog steeds benadrukt, maar staat niet langer centraal in het programma. De organisatie heeft ervoor gekozen om de transitie breder uit te trekken naar de gehele voedseltransitie. Dat steekt in op de actualiteit met de Tweede Kamerverkiezingen. Dit jaar heeft TCV gekozen voor een Nationaal Voedseldebat waarbij (potentiële) Kamerleden van CDA, D66 en GroenLinks-PvdA hun visie delen op de Nederlandse voedselvoorziening.

Voedselzekerheid garanderen

Secretaris-generaal Ministerie Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid & Natuur (LVVN) Roald Lapperre trapt af met een schets van hoe de wereld waarin we nu leven eruit ziet. “Ooit begon ik bij het ministerie als stagiaire, toen zag de wereld er heel anders uit. De Koude Oorlog was voorbij en het idee was dat het wegnemen van tariefbarrières in de globale handel de voedselzekerheid zou garanderen. Met de geopolitieke spanningen op dit moment zijn handelsstromen niet meer voorspelbaar en we kunnen er niet blindelings op vertrouwen.”

Lapperre benadrukt dat er zeker geen voedselonzekerheid in Nederland is, maar dat we niet moeten vergeten dat we floreren door handel en ook veel voeding importeren. “Onze voedselzekerheid wordt niet alleen bepaald door ons, maar ook door Europa. Wat je daar ook van vindt, het is onze werkelijkheid dat er kaders worden gesteld door de EU. Daar komen er de komende tijd alleen maar meer van.”

De secretaris-generaal schetst het beeld van Nederland als polderland. Hij stelt dat polderen ons veel heeft gebracht en houdt een pleidooi om juist te blijven polderen met elkaar: samenwerken. “Juist in deze onzekere tijden sta je samen sterker. Een Nederland dat zoekt naar stabiliteit is een Nederland dat moet kijken naar de EU. Onze uitgangspositie in voedselzekerheid is goed, maar er zijn uitdagingen.”

Maatschappelijke kosten landbouwsector

Gespreksleider Thijs Berman opent het debat. Dit is opgedeeld in drie delen met als eerste de ware kosten van onze voedselproductie. Frits Klaver van financieel consultant Deloitte loopt in sneltreinvaart door de publicatie ‘De verborgen rekening’ heen, met daarin de kosten en baten van de land- en tuinbouwsector. De conclusie van dit rapport van Deloitte is dat de maatschappelijke kosten van de primaire landbouwsector groter is dan de economische opbrengsten. De rapporteurs adviseren om de landbouwsector te hervormen richting meer duurzaamheid en circulaire productie om deze schade structureel te verminderen.

Garanties en kosten uitsmeren

Joris Lohmann (aspirant-Kamerlid voor CDA) vindt dat het rapport laat zien dat er een probleem zit in de consumptie. “Verduurzaming van de keten moet ergens worden betaald en dat komt nu bij de boer. Wat je wil is dat de kosten over de hele keten wordt uitgesmeerd. Dan moeten de duurzame producten wel worden geconsumeerd en dat is een lastig punt.”

Ook Anne-Marijke Podt (D66) is het daarmee eens, maar voegt eraan toe dat een duurzaam landbouwsysteem niet alleen ontstaat door meer consumptie. “Boeren hebben garanties nodig en die garanties moeten over de lange termijn gaan. Waar moet ik als boer in investeren? Daarnaast is er ook eerlijkheid nodig: het is niet mogelijk om alle problemen weg te innoveren en er zullen moeilijke keuzes gemaakt moeten worden.”

Als laatste is Laura Bromet (GroenLinks-PvdA) aan het woord. Zij stelt dat het rapport van Deloitte het belang van de maatschappij laat zien. “Er is niet alleen het belang van onze boeren, maar ook het belang voor natuur en klimaat. De feiten wijzen erop dat we iets anders moeten met ons voedselsysteem. Er zijn nog veel partijen die dat niet zien.”

Niet geheel onverwacht zijn de deelnemende partijen het in grote lijnen met elkaar eens. Er moet wat veranderen in de agrofoodsector. Na afloop is in ieder geval één ding niet veranderd bij het diner. De mensen die samen zijn gekomen, willen samen aan de slag om de transitie te laten slagen.