Like-A-Pro wil duurzame alternatieve eiwitten mainstream maken

Alternatieve eiwitten zijn essentieel voor een duurzamer voedselsysteem, maar mensen consumeren ze nog te weinig. Het Europese Like-A-Pro-project werkt aan opschaling en acceptatie door middel van innovatie, productontwikkeling en consumentgerichte oplossingen.

Like-A-Pro startte in 2022. In dit project werken 41 deelpartijen uit verschillende disciplines in zeventien verschillende Europese landen samen om de transitie naar alternatieve eiwitten te versnellen. Het project heeft als doel om duurzame en gezonde diëten te faciliteren door alternatieve eiwitten en producten van niche naar mainstream te verplaatsen. Dat maakt ze beter beschikbaar, toegankelijk en acceptabeler voor alle bevolkingsgroepen.

Like-A-Pro doet dit door onderzoek, duurzame ingrediënten, productontwikkeling, consumenteninzichten en betrokkenheid van diverse actoren te combineren. Het doel is om zestien voedselproducten te ontwikkelen met ingrediënten uit zeven alternatieve eiwitbronnen. Daarnaast brengen de deelnemers de behoeften van de consument in kaart. Ook lanceren ze een publieke campagne om de bewustwording van consumenten over de voordelen van het eten van alternatieve eiwitten verder te vergroten. In dit interview praten Morena Silvestrini, European Projects Researcher bij het National Centre for Food Technology and Safety (CNTA) in Spanje, en Britt Sandvad, Senior Innovation Manager bij de Food & Bio Cluster Denmark, over de belangrijkste uitdagingen en strategieën om duurzame eiwitproducten toegankelijker te maken voor een breder publiek.

Wat is de aanleiding van dit project?

“De wereldbevolking groeit en moet worden gevoed. Voedselzekerheid wordt steeds belangrijker. We hebben te maken met klimaatverandering en steeds schaarsere natuurlijke hulpbronnen. Het is essentieel om oplossingen te vinden om land- en waterverbruik en energievraag te verminderen. Met alternatieve eiwitproducten kunnen we conventionele landbouwpraktijken aanvullen. Ook kunnen we helpen de impact op het milieu te beperken en duurzamere opties bieden om meer mensen te voeden met minder hulpbronnen. Gelukkig worden consumenten zich steeds bewuster van al deze kwesties en groeit de interesse in alternatieve voedselproducten. Helaas weerspiegelt het Europese dieet deze interesse nog niet. Voornamelijk 'early adopters' consumeren alternatieve eiwitten, terwijl de meerderheid van de consumenten plantaardige alternatieven slechts in beperkte mate in hun dieet integreert. Er bestaat een duidelijke kloof tussen interesse en daadwerkelijke consumptie.”

Er bestaat een duidelijke kloof tussen interesse en daadwerkelijke consumptie

Kun je wat meer over deze kloof vertellen?

“De kloof tussen interesse en consumptie is te wijten aan obstakels in de voedselomgevingen. Denk bijvoorbeeld aan een beperkte productbeschikbaarheid en geïsoleerde productplaatsing in supermarkten. Ook restaurants en kantines hebben slechts een beperkt menu-aanbod. Andere barrières zijn onder meer suboptimale productsmaak, textuur en het hoge aantal ingrediënten en additieven. Daarnaast zijn consumenten zich onvoldoende bewust van de voordelen van deze producten. Duidelijke informatie over veiligheid en gezondheid ontbreekt vaak. Zonder deze obstakels te overwinnen, blijven alternatieve eiwitten een niche.”

Op welke manier willen jullie dit oplossen?

“We willen het productaanbod uitbreiden en diversifiëren met nieuwe alternatieve producten. Deze producten moeten ook aantrekkelijk en gemakkelijk verteerbaar zijn. Bovendien moeten ze veilig zijn qua allergenen en toxiciteit. Hiervoor is het belangrijk dat er minder additieven worden gebruikt, of nog liever: dat ze clean label zijn. Verder moeten ze voedzaam zijn en een compleet profiel van aminozuren bieden. Duurzaamheid speelt ook een rol. Zowel de producten als de ingrediënten moeten worden geproduceerd met behulp van duurzame processen met een lage ecologische voetafdruk. En tot slot moeten we de consument bewust maken van de voordelen van deze alternatieve producten.”

Zonder deze obstakels te overwinnen, blijven alternatieve eiwitten een niche

In het project ontwikkelen jullie minimaal zestien nieuwe producten. Voor welke ingrediënten hebben jullie gekozen en waarom?

“We richten ons op zeven verschillende alternatieve eiwitbronnen: koolzaad, krill, meelwormen, microbieel eiwit, gekweekte paddenstoelen, gefermenteerd schimmeleiwit en erwteneiwit. Deze eiwitbronnen zijn geselecteerd vanwege hun duurzame productieprocessen en dus lagere impact op ecosystemen. We willen minder afhankelijk zijn van natuurlijke hulpbronnen en dat kan met deze opties. Om een ​​paar voorbeelden te geven: insecteneiwit wordt verkregen uit meelwormen die worden gekweekt in verticale landbouwsystemen. Hierdoor is er minder landgebruik nodig. Ook hebben we gekozen voor reststromen, zoals champignoneiwit uit bijproducten van de champignonteelt. En microbiële eiwitten worden geproduceerd in gesloten bioreactoren, wat ook resulteert in een lagere CO2-uitstoot.”

Like-A-Pro ging in november 2022 van start. Wat is er sindsdien gebeurd?

“We zijn begonnen met het optimaliseren van de productieprocessen van de ingrediënten. Sommige processen bevonden zich op pilotschaal. Daardoor moesten we ze verder optimaliseren. We werken nu aan verdere opschaling. Andere ingrediënten waren nog in een minder vergevorderd stadium en vereisten meer R&D-inspanning. Al deze processen zijn geoptimaliseerd. De verkregen ingrediënten worden nu gebruikt voor de ontwikkeling van nieuwe voedselproducten.”

Om welke voedselproducten gaat het?

“We willen minimaal zestien producten produceren, zoals hamburgers, vissticks, kipnuggets, snacks, et cetera. Deze producten moeten enerzijds op een kostenefficiënte manier worden geproduceerd voor een gegarandeerde betaalbaarheid. Anderzijds moeten hoge voedingsnormen, veiligheid en acceptabele smaak en textuur worden gehandhaafd. Veel consumenten zoeken naar producten die de vertrouwde smaken en texturen van conventionele voedingsmiddelen nabootsen, maar dan met zo min mogelijk additieven.”

Gebruiken jullie hiervoor nieuwe technologieën?

“Jazeker. Denk bijvoorbeeld aan de 3D-voedselprinttechnologie, die onze partner Revo Foods gebruikt. Dit bedrijf produceert hiermee visfilets op basis van alternatieve eiwitten. Een ander voorbeeld is de Veggian-technologie, die CNTA toepast. Hierbij werken we met natte extrusie bij een lage temperatuur. Met deze techniek is de productie van getextureerde producten met een hoge eiwitconcentratie mogelijk.”

Hoe betrekken jullie consumenten bij het project?

“Dat doen we onder meer via zogenaamde Living Labs die we in elf Europese landen starten. Deze living labs fungeren als een forum om met consumenten van gedachten te wisselen en te discussiëren over hun voedselkeuzes. Daarbij houden we rekening met regionale verschillen in voedingsgewoonten. De lessen uit deze living labs, willen we op grotere schaal toepassen. Via gedragsinterventiepilots in echte voedselomgevingen, zoals universiteitskantines, restaurants, supermarkten en thuis, proberen we een veel grotere groep consumenten te bereiken. Tijdens deze activiteiten laten we consumenten ook de nieuwe, alternatieve voedselproducten proeven.

Voor maximale impact lanceren we een innovatieve communicatiecampagne in vijf landen. Hiermee willen we de voordelen van het eten van alternatieve eiwitproducten promoten. Ons doel is om in vier jaar meer dan acht miljoen mensen te bereiken. Tot slot kijken we naar uitbreiding van bestaande initiatieven. Zo wordt in Nederland al enkele jaren de Week zonder Vlees & Zuivel gehouden. Dit concept willen we uitbreiden naar andere Europese landen, zoals België, Duitsland, Denemarken en Frankrijk.”

Het project loopt tot oktober 2026. Waar hopen jullie dan te staan?

“We hopen dat we het productaanbod verder hebben gediversifieerd en dat deze producten voedzaam, gezond en veilig zijn. Dit project biedt nieuwe marktkansen, draagt ​​bij aan de duurzaamheid van industriële processen en vermindert de afhankelijkheid van natuurlijke hulpbronnen. Naast conventionele eiwitbonnen moeten we alle mogelijke alternatieven onderzoeken. De eiwittransitie is een belangrijk onderdeel van het verduurzamen van voedselsystemen. Daarom is het van cruciaal belang dat de alternatieve eiwitten van niche naar mainstream gaan.”

Alternatieve eiwitten zijn essentieel voor een duurzamer voedselsysteem, maar mensen consumeren ze nog te weinig. Het Europese Like-A-Pro-project werkt aan opschaling en acceptatie door middel van innovatie, productontwikkeling en consumentgerichte oplossingen.

Like-A-Pro startte in 2022. In dit project werken 41 deelpartijen uit verschillende disciplines in zeventien verschillende Europese landen samen om de transitie naar alternatieve eiwitten te versnellen. Het project heeft als doel om duurzame en gezonde diëten te faciliteren door alternatieve eiwitten en producten van niche naar mainstream te verplaatsen. Dat maakt ze beter beschikbaar, toegankelijk en acceptabeler voor alle bevolkingsgroepen.

Like-A-Pro doet dit door onderzoek, duurzame ingrediënten, productontwikkeling, consumenteninzichten en betrokkenheid van diverse actoren te combineren. Het doel is om zestien voedselproducten te ontwikkelen met ingrediënten uit zeven alternatieve eiwitbronnen. Daarnaast brengen de deelnemers de behoeften van de consument in kaart. Ook lanceren ze een publieke campagne om de bewustwording van consumenten over de voordelen van het eten van alternatieve eiwitten verder te vergroten. In dit interview praten Morena Silvestrini, European Projects Researcher bij het National Centre for Food Technology and Safety (CNTA) in Spanje, en Britt Sandvad, Senior Innovation Manager bij de Food & Bio Cluster Denmark, over de belangrijkste uitdagingen en strategieën om duurzame eiwitproducten toegankelijker te maken voor een breder publiek.

Wat is de aanleiding van dit project?

“De wereldbevolking groeit en moet worden gevoed. Voedselzekerheid wordt steeds belangrijker. We hebben te maken met klimaatverandering en steeds schaarsere natuurlijke hulpbronnen. Het is essentieel om oplossingen te vinden om land- en waterverbruik en energievraag te verminderen. Met alternatieve eiwitproducten kunnen we conventionele landbouwpraktijken aanvullen. Ook kunnen we helpen de impact op het milieu te beperken en duurzamere opties bieden om meer mensen te voeden met minder hulpbronnen. Gelukkig worden consumenten zich steeds bewuster van al deze kwesties en groeit de interesse in alternatieve voedselproducten. Helaas weerspiegelt het Europese dieet deze interesse nog niet. Voornamelijk 'early adopters' consumeren alternatieve eiwitten, terwijl de meerderheid van de consumenten plantaardige alternatieven slechts in beperkte mate in hun dieet integreert. Er bestaat een duidelijke kloof tussen interesse en daadwerkelijke consumptie.”

Er bestaat een duidelijke kloof tussen interesse en daadwerkelijke consumptie

Kun je wat meer over deze kloof vertellen?

“De kloof tussen interesse en consumptie is te wijten aan obstakels in de voedselomgevingen. Denk bijvoorbeeld aan een beperkte productbeschikbaarheid en geïsoleerde productplaatsing in supermarkten. Ook restaurants en kantines hebben slechts een beperkt menu-aanbod. Andere barrières zijn onder meer suboptimale productsmaak, textuur en het hoge aantal ingrediënten en additieven. Daarnaast zijn consumenten zich onvoldoende bewust van de voordelen van deze producten. Duidelijke informatie over veiligheid en gezondheid ontbreekt vaak. Zonder deze obstakels te overwinnen, blijven alternatieve eiwitten een niche.”

Op welke manier willen jullie dit oplossen?

“We willen het productaanbod uitbreiden en diversifiëren met nieuwe alternatieve producten. Deze producten moeten ook aantrekkelijk en gemakkelijk verteerbaar zijn. Bovendien moeten ze veilig zijn qua allergenen en toxiciteit. Hiervoor is het belangrijk dat er minder additieven worden gebruikt, of nog liever: dat ze clean label zijn. Verder moeten ze voedzaam zijn en een compleet profiel van aminozuren bieden. Duurzaamheid speelt ook een rol. Zowel de producten als de ingrediënten moeten worden geproduceerd met behulp van duurzame processen met een lage ecologische voetafdruk. En tot slot moeten we de consument bewust maken van de voordelen van deze alternatieve producten.”

Zonder deze obstakels te overwinnen, blijven alternatieve eiwitten een niche

In het project ontwikkelen jullie minimaal zestien nieuwe producten. Voor welke ingrediënten hebben jullie gekozen en waarom?

“We richten ons op zeven verschillende alternatieve eiwitbronnen: koolzaad, krill, meelwormen, microbieel eiwit, gekweekte paddenstoelen, gefermenteerd schimmeleiwit en erwteneiwit. Deze eiwitbronnen zijn geselecteerd vanwege hun duurzame productieprocessen en dus lagere impact op ecosystemen. We willen minder afhankelijk zijn van natuurlijke hulpbronnen en dat kan met deze opties. Om een ​​paar voorbeelden te geven: insecteneiwit wordt verkregen uit meelwormen die worden gekweekt in verticale landbouwsystemen. Hierdoor is er minder landgebruik nodig. Ook hebben we gekozen voor reststromen, zoals champignoneiwit uit bijproducten van de champignonteelt. En microbiële eiwitten worden geproduceerd in gesloten bioreactoren, wat ook resulteert in een lagere CO2-uitstoot.”

Like-A-Pro ging in november 2022 van start. Wat is er sindsdien gebeurd?

“We zijn begonnen met het optimaliseren van de productieprocessen van de ingrediënten. Sommige processen bevonden zich op pilotschaal. Daardoor moesten we ze verder optimaliseren. We werken nu aan verdere opschaling. Andere ingrediënten waren nog in een minder vergevorderd stadium en vereisten meer R&D-inspanning. Al deze processen zijn geoptimaliseerd. De verkregen ingrediënten worden nu gebruikt voor de ontwikkeling van nieuwe voedselproducten.”

Om welke voedselproducten gaat het?

“We willen minimaal zestien producten produceren, zoals hamburgers, vissticks, kipnuggets, snacks, et cetera. Deze producten moeten enerzijds op een kostenefficiënte manier worden geproduceerd voor een gegarandeerde betaalbaarheid. Anderzijds moeten hoge voedingsnormen, veiligheid en acceptabele smaak en textuur worden gehandhaafd. Veel consumenten zoeken naar producten die de vertrouwde smaken en texturen van conventionele voedingsmiddelen nabootsen, maar dan met zo min mogelijk additieven.”

Gebruiken jullie hiervoor nieuwe technologieën?

“Jazeker. Denk bijvoorbeeld aan de 3D-voedselprinttechnologie, die onze partner Revo Foods gebruikt. Dit bedrijf produceert hiermee visfilets op basis van alternatieve eiwitten. Een ander voorbeeld is de Veggian-technologie, die CNTA toepast. Hierbij werken we met natte extrusie bij een lage temperatuur. Met deze techniek is de productie van getextureerde producten met een hoge eiwitconcentratie mogelijk.”

Hoe betrekken jullie consumenten bij het project?

“Dat doen we onder meer via zogenaamde Living Labs die we in elf Europese landen starten. Deze living labs fungeren als een forum om met consumenten van gedachten te wisselen en te discussiëren over hun voedselkeuzes. Daarbij houden we rekening met regionale verschillen in voedingsgewoonten. De lessen uit deze living labs, willen we op grotere schaal toepassen. Via gedragsinterventiepilots in echte voedselomgevingen, zoals universiteitskantines, restaurants, supermarkten en thuis, proberen we een veel grotere groep consumenten te bereiken. Tijdens deze activiteiten laten we consumenten ook de nieuwe, alternatieve voedselproducten proeven.

Voor maximale impact lanceren we een innovatieve communicatiecampagne in vijf landen. Hiermee willen we de voordelen van het eten van alternatieve eiwitproducten promoten. Ons doel is om in vier jaar meer dan acht miljoen mensen te bereiken. Tot slot kijken we naar uitbreiding van bestaande initiatieven. Zo wordt in Nederland al enkele jaren de Week zonder Vlees & Zuivel gehouden. Dit concept willen we uitbreiden naar andere Europese landen, zoals België, Duitsland, Denemarken en Frankrijk.”

Het project loopt tot oktober 2026. Waar hopen jullie dan te staan?

“We hopen dat we het productaanbod verder hebben gediversifieerd en dat deze producten voedzaam, gezond en veilig zijn. Dit project biedt nieuwe marktkansen, draagt ​​bij aan de duurzaamheid van industriële processen en vermindert de afhankelijkheid van natuurlijke hulpbronnen. Naast conventionele eiwitbonnen moeten we alle mogelijke alternatieven onderzoeken. De eiwittransitie is een belangrijk onderdeel van het verduurzamen van voedselsystemen. Daarom is het van cruciaal belang dat de alternatieve eiwitten van niche naar mainstream gaan.”