Falafel: van streetfood naar veelzijdig hoofdingrediënt

Falafel is al eeuwen een geliefd gerecht, maar krijgt nu een hernieuwde focus. Consumenten zoeken naar herkenbare en minder bewerkte plantaardige opties en producenten spelen daarop in. Wat zijn de succesfactoren richting de toekomst?

Mita Foods biedt authentieke falafel van kikkererwten. “Kikkererwten vormen een bron van eiwit. Dat sluit aan bij de wens van de consument om smaakvolle producten vol proteïne”, zegt Mischa Tabacznik. “We surfen echter niet mee om de huidige vleesvervangerhype. Falafel bestaat al honderden jaren. We zetten onze falafel niet weg als een alternatief voor vlees, maar als een ontzettend lekker product.”

Het assortiment van Mita Foods omvat balletjes en burgers van 150 en 80 gram. “We bieden diverse smaakvariaties aan, zoals Indian style en Mediterrane stijl”, vertelt Tabacznik. “Het is een volledig vers product, dat na de verwerking direct wordt ingevroren. We voegen geen geur- en smaakstoffen toe. Onze falafel is gemakkelijk te verwerken in diverse gerechten.” De producten zijn te koop via de groothandel. “We willen graag ook aan de retail leveren. Momenteel zijn we daarover in gesprek.”

Wat is falafel?

Falafel bestaat uit gefrituurde balletjes van gestampte kikkererwten en/of tuinbonen. De eerste falafelballetjes werden waarschijnlijk al duizend jaar geleden gerold en gebakken. De populariteit van falafel kende een flinke sprong in de jaren zestig van de vorige eeuw, toen de Egyptische marktkramers besloten om hun gebakken kikkererwtenballetjes aan te bieden in combinatie met pitabrood, sla en saus: een populaire fastfoodsnack werd geboren.

Falafel vaak in snelle gerechten

Ook Vivera heeft al jarenlang falafel in het assortiment. “We zien dat de vleesvervangermarkt stagneert”, zegt marketing director Karin Löwik. “De volumegroei staat onder druk. Dat komt mede door de perceptie dat vleesvervangers bewerkt zijn en de onterechte conclusie dat ze daarmee  ongezond zouden zijn. Vanwege dit soort aannames is er meer interesse naar producten zoals falafel, tofu, tempeh en seitan. Vooral de vraag naar tofu neemt toe. Vooral in Engeland.”

Ook falafel is in opkomst, merkt ze. “Falafel is een herkenbaar ingrediënt dat al jarenlang wordt gemaakt. Het is hip gemaakt door de kleine streetfood-aanbieders. Wij hebben falafel al jaren in ons assortiment. Inmiddels zien we een lichte groei in het omzetaandeel. Door de kikkererwten heeft falafel de neiging om droog te worden. Wij voegen spinazie toe, zodat er wat meer vocht in komt.”

Wij voegen spinazie toe, zodat er wat meer vocht in de falafel komt

Over de toepassingen zegt Löwik: “Falafel wordt veel gebruikt in snelle gerechten, zoals wraps, pitabroodjes en salade. Steeds meer consumenten kiezen voor meerdere kleinere maaltijden per dag, zoals een tussendoortje voor het sporten. Falafel is daarvoor ideaal.” Richting de toekomst ziet ze diverse kansen. “Het allerbelangrijkste is een sappig, smaakvol en gezond product. Uit consumentenonderzoek blijkt dat consumenten daaraan de meeste behoefte hebben.“

Falafelmix met veldbonen

Naast kikkererwten zijn er nog andere interessante grondstofinnovaties mogelijk. Zo heeft Foodvalley in samenwerking met boer Geert Lindenhols uit Zuidwolde een falafelmix ontwikkeld. “In het Europese project Co Fresh werken we aan het verbeteren van waardeketen van de veldboon”, legt projectleider Minke Burgers uit. “We hebben ingezet op ketenverkorting. Door het aantal bewerkingen van de veldboon terug te dringen en deels te laten plaatsvinden op het erf, komt er meer waarde toe aan de boer en wordt een duurzamer product op de markt gebracht.” Ook sluit dit aan bij de consumentenvraag. “Consumenten willen liever geen lange ingrediëntenlijst met onbekende ingrediënten en zijn bang dat een hoge mate van bewerking negatieve gevolgen heeft voor hun gezondheid.”

De falafel wordt geproduceerd door veldbonenteler Geert Lindenhols uit Zuidwolde. Hij verkoopt het product onder het merk Geerts Best via zijn webshop in zowel consumenten- als cateringverpakkingen. “De veldbonen zijn een zeer geschikt ingrediënt voor falafel”, is zijn ervaring. “Ze zijn zeer gezond. In het buitenlanden wordt falafel meestal van kikkererwten gemaakt. Kikkererwten en veldbonen lijken verdacht veel op elkaar. De Nutri-Score van veldbonen is overigens nog iets hoger, omdat wij ze in principe gezonder kunnen telen. Inmiddels werken we aan een grootverpakking zodat we nog meer mensen kunnen bereiken.”

Meer waardering voor Nederlandse falafel

Hij merkt dat er steeds meer waardering komt. “De consument vindt het mooi en is op zoek naar het verhaal achter de producten. Dat proberen wij op zoveel mogelijk manieren te vertellen, onder meer via websites, via filmpjes en via media. De Nederlandse productie, verwerking en verpakking maakt bij ons het grote verschil. Voor een duurzaam product is het belangrijk alle ingrediënten van zo dichtbij mogelijk te laten komen. De veldbonen voor onze Nederlandse falafel hebben nog geen 5 kilometer afgelegd voor ze de schappen in kunnen. Ook gebruiken wij een droog product, waardoor het niet nodig is conserveermiddelen te gebruiken. Zo blijven wij transparant in wat we aan de consument verkopen.”

De Nederlandse productie, verwerking en verpakking maakt bij ons het grote verschil

Burgers ziet veel kansen in de falafel op basis van veldbonen. “De omzet van falafel in Nederland is stabiel en neemt zelfs toe in de landen om ons heen. In Nederland kennen we voornamelijk de falafel die van kikkererwten wordt gemaakt, maar die worden in Nederland nog slechts beperkt verbouwd. Veldbonen, die ook in het Midden-Oosten worden gebruikt voor falafel, zijn voor dit Nederlandse product een goede keus.”

Fabanelle: Italiaanse falafel met velbonen

Fooddesigner Katja Gruijters is aan de slag gegaan met pannelle, de Italiaanse variant op falafel. “Deze Siciliaanse streetfood wordt gemaakt van meel van kikkererwten”, vertelt ze. “Ik heb een variant hierop gemaakt op basis van veldbonen: fabanelle, een lekker knapperig snackje. Ik ben een voorstander van het gebruik van zoveel mogelijk lokale eiwitbronnen. Veldbonen gedijen prima in Nederland of in West-Europa. Hetzelfde geldt voor lupine, erwten of waterlinzen. Er zijn tal van alternatieven voor soja die duurzamer en minstens zo smakelijk zijn. Zo kun je plantaardig eten veel creatiever maken.” 

Lees ook: Teelt kikkererwten in Nederland een niche

Falafel is al eeuwen een geliefd gerecht, maar krijgt nu een hernieuwde focus. Consumenten zoeken naar herkenbare en minder bewerkte plantaardige opties en producenten spelen daarop in. Wat zijn de succesfactoren richting de toekomst?

Mita Foods biedt authentieke falafel van kikkererwten. “Kikkererwten vormen een bron van eiwit. Dat sluit aan bij de wens van de consument om smaakvolle producten vol proteïne”, zegt Mischa Tabacznik. “We surfen echter niet mee om de huidige vleesvervangerhype. Falafel bestaat al honderden jaren. We zetten onze falafel niet weg als een alternatief voor vlees, maar als een ontzettend lekker product.”

Het assortiment van Mita Foods omvat balletjes en burgers van 150 en 80 gram. “We bieden diverse smaakvariaties aan, zoals Indian style en Mediterrane stijl”, vertelt Tabacznik. “Het is een volledig vers product, dat na de verwerking direct wordt ingevroren. We voegen geen geur- en smaakstoffen toe. Onze falafel is gemakkelijk te verwerken in diverse gerechten.” De producten zijn te koop via de groothandel. “We willen graag ook aan de retail leveren. Momenteel zijn we daarover in gesprek.”

Wat is falafel?

Falafel bestaat uit gefrituurde balletjes van gestampte kikkererwten en/of tuinbonen. De eerste falafelballetjes werden waarschijnlijk al duizend jaar geleden gerold en gebakken. De populariteit van falafel kende een flinke sprong in de jaren zestig van de vorige eeuw, toen de Egyptische marktkramers besloten om hun gebakken kikkererwtenballetjes aan te bieden in combinatie met pitabrood, sla en saus: een populaire fastfoodsnack werd geboren.

Falafel vaak in snelle gerechten

Ook Vivera heeft al jarenlang falafel in het assortiment. “We zien dat de vleesvervangermarkt stagneert”, zegt marketing director Karin Löwik. “De volumegroei staat onder druk. Dat komt mede door de perceptie dat vleesvervangers bewerkt zijn en de onterechte conclusie dat ze daarmee  ongezond zouden zijn. Vanwege dit soort aannames is er meer interesse naar producten zoals falafel, tofu, tempeh en seitan. Vooral de vraag naar tofu neemt toe. Vooral in Engeland.”

Ook falafel is in opkomst, merkt ze. “Falafel is een herkenbaar ingrediënt dat al jarenlang wordt gemaakt. Het is hip gemaakt door de kleine streetfood-aanbieders. Wij hebben falafel al jaren in ons assortiment. Inmiddels zien we een lichte groei in het omzetaandeel. Door de kikkererwten heeft falafel de neiging om droog te worden. Wij voegen spinazie toe, zodat er wat meer vocht in komt.”

Wij voegen spinazie toe, zodat er wat meer vocht in de falafel komt

Over de toepassingen zegt Löwik: “Falafel wordt veel gebruikt in snelle gerechten, zoals wraps, pitabroodjes en salade. Steeds meer consumenten kiezen voor meerdere kleinere maaltijden per dag, zoals een tussendoortje voor het sporten. Falafel is daarvoor ideaal.” Richting de toekomst ziet ze diverse kansen. “Het allerbelangrijkste is een sappig, smaakvol en gezond product. Uit consumentenonderzoek blijkt dat consumenten daaraan de meeste behoefte hebben.“

Falafelmix met veldbonen

Naast kikkererwten zijn er nog andere interessante grondstofinnovaties mogelijk. Zo heeft Foodvalley in samenwerking met boer Geert Lindenhols uit Zuidwolde een falafelmix ontwikkeld. “In het Europese project Co Fresh werken we aan het verbeteren van waardeketen van de veldboon”, legt projectleider Minke Burgers uit. “We hebben ingezet op ketenverkorting. Door het aantal bewerkingen van de veldboon terug te dringen en deels te laten plaatsvinden op het erf, komt er meer waarde toe aan de boer en wordt een duurzamer product op de markt gebracht.” Ook sluit dit aan bij de consumentenvraag. “Consumenten willen liever geen lange ingrediëntenlijst met onbekende ingrediënten en zijn bang dat een hoge mate van bewerking negatieve gevolgen heeft voor hun gezondheid.”

De falafel wordt geproduceerd door veldbonenteler Geert Lindenhols uit Zuidwolde. Hij verkoopt het product onder het merk Geerts Best via zijn webshop in zowel consumenten- als cateringverpakkingen. “De veldbonen zijn een zeer geschikt ingrediënt voor falafel”, is zijn ervaring. “Ze zijn zeer gezond. In het buitenlanden wordt falafel meestal van kikkererwten gemaakt. Kikkererwten en veldbonen lijken verdacht veel op elkaar. De Nutri-Score van veldbonen is overigens nog iets hoger, omdat wij ze in principe gezonder kunnen telen. Inmiddels werken we aan een grootverpakking zodat we nog meer mensen kunnen bereiken.”

Meer waardering voor Nederlandse falafel

Hij merkt dat er steeds meer waardering komt. “De consument vindt het mooi en is op zoek naar het verhaal achter de producten. Dat proberen wij op zoveel mogelijk manieren te vertellen, onder meer via websites, via filmpjes en via media. De Nederlandse productie, verwerking en verpakking maakt bij ons het grote verschil. Voor een duurzaam product is het belangrijk alle ingrediënten van zo dichtbij mogelijk te laten komen. De veldbonen voor onze Nederlandse falafel hebben nog geen 5 kilometer afgelegd voor ze de schappen in kunnen. Ook gebruiken wij een droog product, waardoor het niet nodig is conserveermiddelen te gebruiken. Zo blijven wij transparant in wat we aan de consument verkopen.”

De Nederlandse productie, verwerking en verpakking maakt bij ons het grote verschil

Burgers ziet veel kansen in de falafel op basis van veldbonen. “De omzet van falafel in Nederland is stabiel en neemt zelfs toe in de landen om ons heen. In Nederland kennen we voornamelijk de falafel die van kikkererwten wordt gemaakt, maar die worden in Nederland nog slechts beperkt verbouwd. Veldbonen, die ook in het Midden-Oosten worden gebruikt voor falafel, zijn voor dit Nederlandse product een goede keus.”

Fabanelle: Italiaanse falafel met velbonen

Fooddesigner Katja Gruijters is aan de slag gegaan met pannelle, de Italiaanse variant op falafel. “Deze Siciliaanse streetfood wordt gemaakt van meel van kikkererwten”, vertelt ze. “Ik heb een variant hierop gemaakt op basis van veldbonen: fabanelle, een lekker knapperig snackje. Ik ben een voorstander van het gebruik van zoveel mogelijk lokale eiwitbronnen. Veldbonen gedijen prima in Nederland of in West-Europa. Hetzelfde geldt voor lupine, erwten of waterlinzen. Er zijn tal van alternatieven voor soja die duurzamer en minstens zo smakelijk zijn. Zo kun je plantaardig eten veel creatiever maken.” 

Lees ook: Teelt kikkererwten in Nederland een niche